Әдебиеттегі "Христос" кейіпкері: мағынасы мен мысалдары

Кіріспе

Киелі кітаптағы Исаға сілтеме жасайтын стереотиптік кейіпкер

Мәсіх бейнесі, сондай-ақ Мәсіх образы деп те аталатын, автордың өз кейіпкерлері мен Киелі кітаптағы Иса арасындағы байланыстарды көрсету үшін қолданатын әдеби тәсіл. Көбінесе Мәсіх бейнесі – Исаға немесе басқа рухани немесе пайғамбарлық тұлғаларға ұқсас рухани немесе пайғамбарлық кейіпкер. Әдетте, кейіпкердің Иса Мәсіх туралы Киелі кітапта баяндалған оқиғамен байланысты бірнеше ұқсастықтары болуы керек. Мысалы, кейіпкер мынадай қасиеттердің бірін немесе бірнешеуін танытуы мүмкін: кереметтер жасау, құдайлық қасиеттерін көрсету, басқаларды емдеу, мейірімділік пен кешірімділік таныту, әділдік үшін күресу, әке бейнесінің рухымен басшылыққа ие болу, сондай-ақ кейіпкердің өлімі мен қайта тірілуі. Мәсіх бейнелері көбінесе үлкен мақсаттар үшін өздерін құрбан ететін шейіттер болып келеді. Постмодернистік әдебиетте қайта тірілу тақырыбы жиі қалдырылып, үлкен игілік үшін өзін құрбан ететін шейіт бейнесі қалдырылады. Мәсіх бейнелері айқышқа малып тасталғандай бейнеленуі де жиі кездеседі.

Сахна, теледидар және кино

Бабеттің той-томалағында Бабет. Ол лотереядан ұтқан ақшасын кедей, дінге берілген қауымның игілігі үшін жұмсайды. Джеймс Коул "12 маймыл" фильмінде. "Шашыраңқы" мюзиклінде Клод кейіпкері сценарийдің әртүрлі жерлерінде классикалық Мәсіх бейнесін көрсетеді. Бірінші актіде Клод кіріп келіп: "Мен Құдайдың ұлымын. Мен жоғалып, ұмытылып кетемін" дейді, содан соң қауым мен көрермендерге батасын береді. Клод шешім қабылдауда қиналады, ал бірінші актінің соңында, Гетсимани бағында ол: "Мен қайда барам?" деп сұрайды. Клодтың айқышқа ілінгендей екені туралы мәтінде әртүрлі сілтемелер бар, соңында ол өзін құрбан етуге таңдалады. "Жер тоқтаған күні" фильмінде Клауту "аспаннан" ұшатын табақшада түсіп, арасында жасырын жүру үшін "Жасыраушы" есімін қабылдайды, қудаланып, өлтіріледі. Бірақ ол қайта тіріліп, жер халқына қатаң батасын береді, содан кейін қайтадан аспанға көтеріледі. "Матрица" трилогиясындағы Нео. Фильмдер сериясы түрлі діндерге көптеген сілтемелер жасағанымен, Мәсіх бейнесімен сабақтас тұстар көп. Ол бірнеше рет мессиялық мағынада "Таңдалған" деп аталады; Нео түрлі адамдарды (және трилогияның соңында бүкіл адамзатты) құтқарады; ол азап шегіп, өледі; ол өлгеннен қайта тіріледі; ал бірінші фильмнің соңында аспанға көтеріледі. "Нео" сөзі "бір" сөзінің анаграммасы. Супермен фильмінде. Супермен мен Исаны әкелері (тиісінше Жор-Эл мен Құдай) жерге жіберген. Соңғы фильмдер, атап айтқанда 1978–2006 жылдардағы сериясы және DC Extended Universe, Суперменнің өмір жолының басталуын көрсетеді, ал алғашқы фильмде мынадай атақты сөздер бар: "Олар ұлы халық бола алады, Кал-Эл, олар осыны қалайды. Оларға жол көрсету үшін жарық ғана жетіспейді. Міне, осы себепті, ең бастысы, олардың жақсылыққа қабілеттілігі үшін, мен оларға жалғыз ұлымды жібердім". "Супермен: Фильмде" Кал-Эл 12 жылға зейнетке шығып, жерді құтқарушы болу үшін әкесімен "рухта" білім алады. Фильмнің соңында ол Лоис Лейнді "өлгеннен қайта тірілтеді". "Супермен қайтып келді" фильмінде Супермен Лоисқа: "Сен әлемге құтқарушы қажет емес деп жаздың" (оның "Неге әлемге Супермен қажет емес" деген мақаласына сілтеме жасай отырып), "бірақ мен күн сайын адамдардың біреуін шақырып жатқанын естіймін" дейді. Фильмнің кейінірек бөлігінде Суперменге Иса айқышқа ілінгенде соққы тигендей, жанынан пышақтан жара алады; Кристалл континентін ғарышқа лақтырғаннан кейін шаршаған Супермен айқышқа ілінген адамдай жатып жерге құлайды. Супермен үшінші күні комадан оянады (библиялық есептеу бойынша), бұл Исаның айқышқа ілінгеннен кейін үшінші күні оянғанын көрсетеді. DCEU фильмдері "Болат адам" және "Бэтмен Суперменге қарсы: Әділдіктің таңы" Супермен мен Мәсіх арасындағы айқын сілтемелерді көрсетеді, соның ішінде айқышқа ілінген бейне, Кларк 12 жасында бірнеше сыныптастарын судан құтқаруы және Жор-Эл Калдың Жер тұрғындары үшін "құдай" болатынын айтуы. Супермен, Иса сияқты, айқышқа ілінгенге дейін "Бэтмен мен Супермен" фильмінде даулы тұлғаға айналады, тіпті фильмнің кульминациялық сахнасында Ақырет күнінен әлемді құтқарып, өледі, содан кейін "Әділдік лигасы" мен оның режиссерлік нұсқасында қайта тіріледі. "Терминатор 2: Сот күні" фильміндегі Т-800 адамзатты құтқару үшін жіберіледі және оны өзін құрбан ету арқылы жасауға тырысады. "Жұлдыздар жолы II: Ханның қаһары" фильмінде Спок "Энтерпрайз" экипажын құтқару үшін өзін өлімге әкелетін радиацияға ұшыратады, кейіннен "қайта тіріледі". "Чужой" фильмдер сериясындағы Элен Рипли Мәсіх бейнесі ретінде көрінеді. Ол Ньютті жеке құтқарушы ретінде қызмет етеді, сондай-ақ өзінің өмірін құрбан етеді. "Чужой 3" фильмінде (үлкен пешке құлағанда қолын жайып) сондықтан Чужой енді өмір сүре алмайды. Басқалар оның өзін құрбандыққа қиғаны туралы айтады, бірақ Иса сияқты, ол "басқа бір түрде" қайта оралады. Джереми Рид "Пудер" фильмінде. Лукас Джексон "Салқын қол Люк" фильмінде. Жерден тыс ғарышкер. "Доктор Кто" сериалындағы Доктор, шейіт болып "өліп", көптеген әлемдерді құтқару үшін айқышқа ілінгендей позда қайта жаңарады. Алекс Дж. Мерфи "Робокоп" фильмдерінде және басқа да медиада. Қызмет кезінде шейіт болған полиция қызметкері, адал қорғаушы болып қайта тіріліп, өзінің 3 "бұйрығын" адал орындады: "Халықтың сенімін ақта, кінәсіздерді қорға, заңды ұста". Король Леонид I "300" (2006) тарихи фантастикалық фильмінде, Франк Миллердің "300" графикалық романынан алынған. Фильмнің соңында Леонид және оның 300 спарталық сарбаздары өздерінің әлдеқайда көп санды парсы жауына қарсы тар жолақты қорғау үшін қалады. Қатал өлімге ұшырағанына қарамастан, Леонидтың өлімі Спартаның қалған бөлігіне парсы империясын жеңу үшін армияны жинауға уақыт береді. Фильмнің соңғы кадрлары Леонидтың денесін айқышқа ілінгендей позда, қолы мен жанынан жебелермен тесілген күйінде көрсетеді. Уолт Ковальски "Гран Торино" фильмінде. Фильмнің кульминациялық сахнасында Ковальски өзін өлтіруге рұқсат етеді, соның салдарынан Хмонг бандасы полицияға ұсталады. Оның өліміндегі поза айқышқа ілінген Мәсіхтің позын еске түсіреді.

Babette in Babette's Feast. She gives entirely of her lottery winnings for the sake of a poor puritanical community. James Cole in Twelve Monkeys. In Hair, the character Claude becomes a classic Christ figure at various points in the script. In Act I, Claude enters, saying, "I am the Son of God. I shall vanish and be forgotten," then gives benediction to the tribe and the audience. Claude suffers from indecision, and, in his Gethsemane at the end of Act I, he asks "Where Do I Go?". There are various textual allusions to Claude being on a cross, and, in the end, he is chosen to give his life for the others. Klaatu in The Day the Earth Stood Still comes down from the "heavens" in a flying saucer, takes the name "Carpenter" to walk incognito among the people, and is persecuted and killed. However, he resurrects back to life, gives a stern benediction to the people of Earth, and then ascends back to the heavens. Neo in The Matrix Trilogy. Although the film series makes many visual and textual references to various religions, many Christ figure parallels exist. He is repeatedly called "the One" in a messianic sense; Neo saves various people (and all humanity at the trilogy's conclusion); he suffers and dies; he rises from the dead; and, in the ending of the first movie, ascends into the sky. "Neo" is also an anagram of "one". Superman in film. Both Superman and Jesus have been sent to Earth by their fathers (Jor El and God, respectively). Recent film franchises, namely the 1978–2006 series and the DC Extended Universe, chronicle the beginning of Superman's story, with the first film including the famous quote: "They can be a great people, Kal El, they wish to be. They only lack the light to show the way. For this reason, above all, their capacity for good, I have sent them you: my only son." In Superman: The Movie, Kal El is sent to retire for 12 years to be educated "in spirit" by his father to be earth's savior. At the movie's ending, he made Lois Lane "Rise from death". In Superman Returns, Superman tells Lois "You wrote that the world doesn't need a savior," (referring to her article, "Why the World Doesn't Need Superman") "but every day, I hear people crying for one." Later in the movie, Superman is stabbed in the side as Jesus was believed to have been during the Crucifixion; after casting the Crystal Continent into space, the fatigued Superman falls to Earth in a pose almost identical to that of a man being crucified. Superman wakes from a coma in what seems the third day (by biblical timekeeping), mirroring Jesus' awakening on the third day after crucifixion. The DCEU films Man of Steel and Batman v Superman: Dawn of Justice also display overt allusions between its iteration of Superman and Christ, including the cross pose, Clark saving several classmates from drowning at age 12, and Jor El saying that Kal would become a "god" to Earth's inhabitants. Superman becomes a divisive figure in Batman v Superman as Jesus did prior to his crucifixion, and even dies saving the world from Doomsday in the film's climax before being brought back to life in Justice League and its director's cut. The T 800 in Terminator 2: Judgment Day is sent to save humanity, and tries to do so by sacrificing itself. Spock in Star Trek II: The Wrath of Khan exposes himself to a lethal amount of radiation in order to save the crew of the Enterprise, and is later "resurrected". Ellen Ripley in the Alien film series has been seen as a Christ figure. Both in the way that she serves as a personal savior to Newt in Aliens and in the matter that sacrifices her own life in Alien 3 (spreading her arms as she falls into a giant furnace) so the Alien cannot exist anymore. Others have noted that she dies in an act of self sacrifice, yet similarly to Jesus, she returns in "another form" in the aptly titled Alien Resurrection. Jeremy Reed in Powder. Lucas Jackson in Cool Hand Luke. E. T. the Extra Terrestrial. The Doctor in Doctor Who, "dying" in martyrdom and regenerating in a crucifix esque position from time to time to save many worlds. Alex J. Murphy in the RoboCop films and other media. A policeman dead as a martyr in the line of duty resurrected to be a righteous champion and protector following faithfully his 3 "commandments": "Serve the public trust, protect the innocent, uphold the law". King Leonidas I in the historical fantasy film 300 (2006), adapted from the graphic novel 300 by Frank Miller. At the movie's ending, Leonidas, along with the rest of his 300 Spartans, stay behind to defend a narrow pass against their vastly more numerable Persian foe. Despite suffering a gruesome death to arrow fire, Leonidas' death gives the rest of Sparta time to mobilize an army to defeat the Persian Empire. The final shots of the film show Leonidas' body laying in a crucifix like pose, pierced in the side and hands by arrows. Walt Kowalski in Gran Torino. At the climax of the film, Kowalski lets himself get killed so that the Hmong gang gets captured by the police. His dying posture even imitates the crucified Christ.

Комикс және анимация

Комикстерде, барлық басқа да ақпарат құралдарында сияқты, Супермен адамдарды өздері жеңе алмайтын қауіптерден құтқарады. Эль үйі (Жор Эл, Кал Эл және т.б.) Құдай деген еврейше сөздің Эль деген мағынасын береді. Жор-Эл өзінің ұлы Кал-Элді Жерге жіберген, оны Криптонның құрылу қаупінен құтқару үшін ғана емес, сонымен қатар Жерде құдай болу үшін, адамзатты басқалардан және өздерінен қорғау және құтқару үшін. Жор-Эл сонымен қатар Калға «ұлым» деп атаған; ол тіпті бірде: «Оларға жол көрсету үшін жарық қана керек. Сондықтан, тек содан үшін ғана жалғыз ұлымды жібердім». Суперменді адамзатты жақсырақ етуге тиіс деп санайтын жағдайларда жиі көреміз, өйткені ол адамзатты тек өзі ғана құтқара алатынын сезінеді. Супермен мен оның айналасындағы қоғам оны адамзат жасаған қиындықтарды жөнге келтіретін адам ретінде көреді. Олар оны құдай ретінде көреді, өйткені ол олардың бірі емес, одан жақсы деп санайды. Ол тіпті бір рет қайта тіріліп, Жерді бақылап отыру үшін мәжбүр болды. Суперменге қазіргі заманның комиксіндегі Иса Мәсіх сияқты қарастырылады, бізді хаоста өзімізді құртпастан бұрын Жерді құтқару үшін жіберілген. Наусика, Хаяо Миядзакидің «Жел аңғарының Наусика» мангасының және оның киноға бейімделуінің басты кейіпкері, «Жел аңғарының» адамгершілік және бейбітшілік сүйетін жауынгер ханшайымы, «Сыбайлас жемқорлық теңізінде» тұратын үлкен, күшті жәндіктер үстемдік ететін әлемдегі апокалиптикалық қоғам. Өзгелерге және өмірге деген сүйіспеншілігінен қозғалған Наусика басқа адам рулары мен жәндіктер арасындағы өмір тепе-теңдігін қалпына келтіруге тырысады, бұл үшін жиі көптеген құрбандықтар жасайды. Оның кейіпкері Миядзакидің анимистік философиясы аясында қарастырылса да, ол көбінесе, әсіресе Диснейдің ағылшын тіліндегі дубляжына қатысты, Мәсіх фигурасы ретінде түсіндіріледі. «X» манга сериясындағы Камуи Широ. Оқиға күндердің соңында орын алады. Камуи Широ алты жыл бойы болмаған соң Токиоға оралып, адамзаттың тағдырын анықтайтын адам ретінде тағдырына тап болады. Камуидің мессиялық бейнесі оның керемет тууымен және атымен нығайтылады. «Камуи» (айну мифологиясындағы рухани немесе құдайлық жаратылыс), «Христос» сияқты, кейіпкердің құдайлық табиғатына сілтеме жасайтын атақ ретінде екі есеге көбейеді. Инуяшадағы Кикё кереметтер жасай алады. Қайта тірілгеннен кейін ол ақырында басты кейіпкерге деген махаббатынан бас тартып, басқа кейіпкерлерге қарсыласты жоюға мүмкіндік беретін себеп үшін өледі. «Инуяша: «Жұлдыздардың арасында» финалдық актін қараңыз.

In comic books as in all other media, Superman saves the people from dangers they cannot overcome on their own. The House of El (Jor El, Kal El, etc.) echoes the Hebrew expression for God, El. Jor El sent his son, Kal El to Earth to not just to save him from Krypton's impending doom but to become a God on Earth, to protect and save humanity from others and themselves. Jor El also refers to Kal as "my son" or "the son"; he even once said, "They only need the light to show them the way. For this reason, and this reason only, I have sent you, my only son." We often see Superman in situations where he believes that he has to better humanity because he feels that he is the only one that can save humanity. Superman and society around him, sees him as someone to clean up the mess that humanity has made. They see him as a God because he is not one of them, they think that he is better than them. He even had to resurrect once to keep watching over Earth. For all intents and purposes, Superman is looked at as the modern day, comic book Jesus Christ sent to save Earth before we destroy ourselves in chaos. Nausicaä, the protagonist of Hayao Miyazaki's manga Nausicaä of the Valley of the Wind and its film adaptation, is the humane and peace loving Warrior Princess of the Valley of the Wind, a small post apocalyptic society in a world dominated by large, powerful insects who reside in the "Sea of Corruption". Fueled by her love for others and for life itself, Nausicaä attempts to restore the balance of life among other human tribes and the insects, often making numerous sacrifices to do so. Although her character was intended to be viewed in the context of animistic philosophies by Miyazaki, she is often interpreted, especially in regards to Disney's English dub, as a Christ figure. Kamui Shiro in the manga series X. The story takes place at the end of days. Kamui Shirō returns home to Tokyo after a six year absence to face his destiny as the one who will determine humanity's fate. The construction of Kamui as a messiah is reinforced by his miraculous birth and given name. "Kamui" (a spiritual or divine being in Ainu mythology), like "Christ", doubles as a title that alludes to the character's divine nature. Kikyo, in Inuyasha, is able to perform miracles. Resurrected, she eventually gives up on her love for the main character and dies for the cause which allows the other characters to eliminate the antagonist. See Inuyasha: The Final Act "Among the Twinkling Stars"