Кіріспе

161-ші жаяу әскер дивизиясы – неміс Вермахтының ірі бөлімшесі. Ол Франция шайқасына қатысты, содан кейін Шығыс майданында күресті.

Құрылу

Дивизия 1939 жылғы желтоқсанда неміс мобилизациясының 7-ші толқыны аясында құрылды және жауынгерлік бөлімшелерін қалыптастыру үшін I Вехркрейстегі (Шығыс Пруссия) резервтік батальондарын пайдаланды. 161-ші дивизия 3 жаяу әскер полкі, 9 батальон және 1 артиллерия полкінен, сондай-ақ көмекші бөлімшелерден тұратын стандартты үшбұрышты жаяу әскер дивизиясы ретінде ұйымдастырылды. Вермахттың қарқынды өсуінің көрсеткіші ретінде дивизияда артиллерия жетіспеді – 9 батареяның орнына тек 6 орташа батареясы болды және ауыр артиллерия мүлдем жоқ еді. Сонымен қатар, дивизияда автокөліктер де жетіспеді, танкіге қарсы батальон мен барлау батальонының орнына танкіге қарсы рота мен велосипед ротасынан тұратын шағын аралас батальон болды.

1943 жылдың қарашасы

Дивизияның бөлімдері Korps Abteilung A құрамына қосылды, әр полк "полк тобы" ретінде батальон өлшемді бірліктерді жіберді. Осы Корпс Абтилунгтерді құрудың себебі штаб және тыл әскерлерінің жауынгерлік әскерлерге қатынасын жаңадан реттеу болды. Артық персонал мен қолдау мамандары Германияда жаңа формациялар құру үшін пайдаланылуы мүмкін еді.

Реформация

Көптеген Корпс Абтилуан кейін жаяу әскер дивизияларына қайта құрылды, және бұл Корпс Абтилуан А-ға да қатысты, ол 1944 жылдың шілдесінде 161-ші жаяу әскер дивизиясының екінші құрамына айналды. Жаңа дивизия ұзаққа созылмады және келесі айда талқандалды. Оның аман қалған құрамы 76-шы жаяу әскер дивизиясын жаңартуға және 15-ші жаяу әскер дивизиясын қайта құруға жұмсалды.

Жауынгерлік тарихы

1940 жылы 161-ші дивизия 21 маусымда Мажино желісіне қарсы қысқа мерзімді шабуылға қатысты. Бір күндік шабуыл көп нәтиже бермегеннен кейін, генерал-полковник фон Либ бұл шабуылды қажетсіз деп тоқтатты.

Кеңес Одағына шабуыл

1941 жылғы 22 маусымда 161-ші дивизия, армия тобының 9-армиясы құрамында Кеңес Одағына шабуыл жасады, оған генерал-полковник Адольф Штраус басшылық етті. Минскідегі алғашқы ірі қоршауға қатысқаннан кейін, 161-ші дивизия шығысқа қарайғы шайқасқа жете алу үшін қарбалас жорық жасады, соңында 3-ші танк тобының жылдам әрекет ететін бөлімдерін басқа міндеттерге ауыстыруға көмектесті. Тамыздың ортасына қарай дивизия Смоленсктің солтүстігіндегі 9-армияның шығыс майданының бір бөлігіне кірді. 17 тамызда дивизияға күшті шабуыл жасалды, бұл Тимошенконің қарсы шабуылының басты бөлігі болды, оның мақсаты – неміс әскерлерінің шабуылын тоқтату және Смоленск аймағындағы басып алынған жерді қайтарып алу еді. Кеңес 19-армиясының шабуылдау шегінің барлығы дерлік 161-ші дивизияға түсті, ал оның алдыңғы қатардағы қорғанысын 4 орыс жаяу әскер дивизиясы мен бір танктік дивизия бұзып өтті. Бір апталық шайқаста дивизия өзінің жауынгерлік қабілетінің 75% және көптеген жабдықтарын жоғалтты, содан кейін оны 14-ші жаяу әскер дивизиясы (моторландырылған) алмастырды. Жыл соңына қарай дивизия Барбаросса операциясы басталғаннан бері 7 192 адамнан, оның ішінде 252 офицерден зардап шекті, олардың 1 722-сі қаза тапты.

1942 Орталық майданда қорғанысқа шықты

Дегенмен, зор шығындарға қарамастан, дивизия өз орнында тұрды және 1942 жылдың қаңтар айында Ржев майданына ауыстырылды. 1942 жылдың тамызында 161-ші сектор тағы да ірі кеңес шабуылының ошағына айналды, бұл жолы Жуковтың Ржев шығанағын жою әрекеті. "4 тамыздың таңында Отыз бірінші {орыс} армиясы Зубстовтың шығысындағы сегіз шақырымдық енде 161-ші жаяу әскер дивизиясына шабуыл жасап, оны мүжілдірді. Жарылым дерлік бірден орын алды. Қараңғыда бұрынғы майданның жалғыз белгісі – айналып өткен бекіністерден уақыт-уақыт көтерілетін ақ шараптар ғана болды." Дивизияның қалдықтары Зубстовқа кері шегінді. 9-шы армияның жағдайы қиын болды және Ржевге деген бақылауы нашар болды, сондықтан қираған халде болса да, 161-ші дивизия өз орнында тұруға мәжбүр болды, себебі аймаққа қосымша күштер жіберілді. Неміс 161-ші жаяу әскер дивизиясы Курск шайқасына қатысты, ол 42-ші армия корпусының құрамында болды, ал оның басқа дивизиялары 39-шы және 282-ші жаяу әскер дивизиялары еді. Шайқас барысында 161-ші дивизия 3-ші танк корпусының қанаттарын қорғауға жауапты болды. 1943 жылдың қарашасында дивизияның қалған жауынгерлік бөлімдері Korps Abteilung A құрамына енгізілді және бұл құрама тиімді түрде таратылды.

Румыниядағы соңы

Дивизия 1944 жылдың шілдесінде Корпс Абтайлунг А деп қайта аталды және қайтадан жаяу әскер дивизиясы ретінде қайта құрылды. Ол Украинаның оңтүстігінде, Румыния шекарасында 6-шы армияның LII корпусының құрамында қорғанысқа өтті. Бірақ оның екінші өмірі бірнеше апта ғана сарқылып, 20 тамызда орыс әскерінің 2-ші және 3-ші Украина майдандары Румынияға қарсы ірі шабуыл – Яссы-Кишинев операциясын бастады. Бұл күштер Остік майданда үлкен жарықтар жасады және 3 күн ішінде Яссы маңында 161-ші дивизияны қоса алғанда, бақытсыз 6-шы армияның көп бөлігін қоршап алды. Қоршаулар бірнеше күн ішінде бұзылып, тұтқынға түскен неміс бөлімдері толығымен жойылды. Дивизия 1944 жылдың қазан айында ресми түрде таратылды және қайта құрылған жоқ.