Кіріспе

Пygmalion in the Classroom – Роберт Розенталь мен Ленор Джейкобсонның 1968 жылы жазған кітабы. Кітапта мұғалімдердің күтуінің бірінші және екінші сынып оқушыларының үлгеріміне тигізетін әсері туралы айтылады. Кітаптағы басты идея – егер мұғалімдердің оқушылардың қабілеті туралы күтулері алдын ала өзгертілсе, бұл күтулер мұғалімдердің мінез-құлқына әсер етеді, ал ол өз кезегінде оқушылардың IQ тестілеріндегі нәтижелеріне ықпал етеді. Мұғалімдерде жоғары күтулер тудыру IQ тестілерінде жоғары нәтижелерге, ал төмен күтулер төмен нәтижелерге әкеледі.

Сын

Пигмалионның жарық көргеннен кейін көп ұзамай, білім психологы Роберт Торндайк зерттеуді сынап, балалардың IQ деңгейін бағалауға қолданылған құралдың қателігін көрсетті. Мысалы, бір сыныптағы балалардың орташа есептік IQ көрсеткіші ақыл-жағынан кемістік бар деңгейде болды, бұл жағдайды ескеретін болсақ, мүмкін емес. Ақырында Торндайк «Пигмалион» зерттеуінің нәтижелері құнды емес деп жазды. Ол құралды бағалай отырып, былай деді: «Сағат он үшті соққанда, күмән тек соңғы соққыға ғана емес, одан бұрынғылардың барлығына да туады. Сағат он төртті соққанда, біз сағатты тастап кетеміз». Бірақ, ақыл-жағынан кемістік бар балалардың бастапқы IQ көрсеткіштері бойынша зерттеу соңында байқалған өзгерістер мұғалімдердің күтуінен гөрі орташа мәнге регрессияның салдары болуы мүмкін. Сонымен қатар, зерттеуді қайталаудың болмауы да маңызды шектеу болып табылады. «Өнімді өлшеуді қолданған көптеген зерттеулер эксперименттік топ үшін күтілген артықшылықты таппады, бірақ процесті өлшеуді қолданған зерттеулердің көпшілігі мұғалімдердің эксперименттік топқа бақылау тобына қарағанда жақсырақ немесе тиістірек қарағанын көрсетті, себебі мұғалімдер эксперимент жүргізушілердің күтуін қабылдамады және/немесе мұғалімдер эксперименттің мәнін білгендіктен». Мета-талдау көрсеткендей, мұғалімдерде IQ-мен байланысты күтулерді тудырудың әсері мұғалімдердің күтуді тудыру алдында оқушыларын тануға жұмсаған уақытына пропорционалды түрде төмендейді: Рауденбуш әсердің жалпы алғанда қолдау тапқанын көрсетсе де, күтуді мектеп жылының басында тудырғанда ол әлдеқайда күшті. Егер мұғалімдер күтуді тудырудан бұрын екі аптадан астам уақыт бойы оқушыларын таныса, күтуді тудырудың әсері дерлік жоқ болады.