Кіріспе

Академиялық үлгерімді стандарттау – оқу үлгерімін өлшеу.

Білім беруде бағалау – курстағы әртүрлі деңгейдегі үлгерімдерге стандартталған өлшемдерді қолдану процесі. Бағалар әріптермен (әдетте A-дан F-қа дейін), диапазонмен (мысалы, 1-ден 6-ға дейін), проценттік түрде немесе мүмкін болатын жалпы санынан (көбінесе 100-ден) сан түрінде беріледі. Кейбір елдерде бағалар орташа баллға (GPA) есептелінеді. GPA студенттің белгілі бір кезеңде алған балл санын пайдаланып есептеледі. GPA көбінесе жоғары мектеп, бакалавриат және магистратура студенттері үшін есептелінеді және потенциалды жұмыс берушілер немесе білім беру ұйымдары үміткерлерді бағалау және салыстыру үшін оны пайдалана алады. Жалпы орташа балл (CGPA), кейде жай ғана GPA деп аталады, студенттің барлық курстары бойынша үлгерімді өлшеу құралы болып табылады.

Тарих

Йель университетінің тарихшысы Джордж Уилсон Пирсон былай деп жазады: «Дәстүр бойынша, Йельде (немесе мүмкін, елдегі алғашқы) бағалар 1785 жылы берілді, сол кезде президент Эзра Стайлс 58 студентті емтихандап, күнделігіне «Жиырмасы – үздік, он алтауы – екінші үздік, он екісі – орташа (жақсы), оны – нашар» деп жазған. 1837 жылға қарай Йель осы сипаттамаларды 4 балдық шкаладағы сандарға ауыстырды, ал кейбір тарихшылар осыны стандартты қазіргі американдық GPA шкаласының бастауы деп санайды. Боб Марлин студенттердің жұмысын сандық түрде бағалау концепциясын Уильям Фариш есімді тәлімгер әзірлегенін және алғаш рет Кембридж университеті 1792 жылы енгізгенін айтады. Бұл тұжырымды Кристофер Стрей күмәндандырды, ол Фариштің сандық бағаларды ойлап тапқанына қатысты дәлелдерді жеткіліксіз деп тапты. Стрейдің мақаласында емтихан түрінің (ауызша немесе жазбаша) және осы түстер білім беру философиясына қатысты күрделі байланысы түсіндіріледі. Алайда, бұл жүйе 1940 жылдарға дейін кеңінен таралмады және 1971 жылы АҚШ-тағы бастауыш және орта мектептердің 67%-ы ғана қолданды. Сонымен қатар, ұзақ мерзім бойы нашар бағалар алу оқушыларға аз немесе ештеңе үйренбейтінін сезіндіріп, әр баланың ішкі мотивациясын қауіпке тікелей ұшыратады. Оқуға құштарлығы жойылған, тек баға үшін оқитын балалардың ең жоғары баға алғаннан кейін оқуды жалғастыруға себебі болмайды. Неміс философы және публицисі Ричард Дэвид Прехт «Анна, мектеп және Құдайға деген махаббат: білім беру жүйесінің балаларымызды сатуы» атты кітабында мектеп бағалары жүйесін сынап көрсетеді. Оның пікірінше, 1-ден 6-ға дейінгі сандар балалардың тұлғасын толыққанды көрсете алмайды. Оның ойынша, бағалар мағынасыз және ерекшеленбейді, сондықтан да пайдалы емес. Неміс нейробиологы Джеральд Хютер студенттердің өздеріне қызығушылық танытатын және дарыны бар кез келген салаға маманданбай қалуына бағалар жауапты екенін сынап айтады, әйтпесе олардың басқа салалардағы бағалары нашарлап кетеді. Ол сондай-ақ «егер біз барлық балаларды бірдей бағалау стандарттарына бейімдеуге мәжбүрлейтін болсақ, қоғамымыз одан әрі дамымайды» деп санайды.

Ел бойынша сыныптау жүйелері

Көптеген елдердің өзіндік бағалау жүйесі бар, сондай-ақ бір ел ішіндегі әртүрлі оқу орындары да бағалау жүйелері бойынша өзгеше болуы мүмкін. Дегенмен, соңғы кезде Еуропалық бакалавриат сияқты бірнеше халықаралық бағалау стандарттары пайда болды.