Кіріспе

Ақпараттық технологияны бағалауда қолдану

Электрондық бағалау, сондай-ақ цифрлық бағалау, онлайн бағалау немесе компьютерлік бағалау деп аталады, бұл білім беруді бағалау, денсаулықты бағалау, психиатриялық бағалау және психологиялық бағалау сияқты бағалауда ақпараттық технологияны пайдалану. Бұл тапсырмалар үшін мәтін өңдеушіні қолданудан бастап, экранда тест тапсыруға дейінгі кең ауқымды қызметтерді қамтиды. Электрондық бағалаудың нақты түрлеріне көп таңдаулы сұрақтар, онлайн/электрондық тапсыру, компьютерлік адаптивті тесттеу, мысалы, Франкфурт адаптивті концентрациялық тесті және компьютерлік жіктеу тестілеуі жатады. Онлайн бағалаудың әртүрлі түрлері бағалаудың мақсатына байланысты бір немесе бірнеше келесі компоненттерді қамтиды: қалыптастырушы, қорытынды және диагностикалық. Жедел және егжей-тегжейлі кері байланыс беру мүмкіндігі (немесе берілмейді). Қалыптастырушы бағалауда, көбінесе «оқу үшін бағалау» деп аталатын, мектептер, жоғары білім беру ұйымдары және кәсіби қауымдастықтар студенттердің дағдылары мен білімдерін өлшеу үшін цифрлық құралдарды жиі пайдаланады. Бұл оқу мен үлгерімді жақсарту үшін жекелендірілген кері байланыс, араласу немесе іс-қимыл жоспарларын жасауды жеңілдетеді. Геймификация – мұғалімдердің түсінік алу үшін пайдаланатын деректерді жинап, оқушыларды әртүрлі тәсілмен қызықтыратын цифрлық бағалау құралының бір түрі. «Оқуды бағалау» деп сипатталатын қорытынды бағалауда емтихан комиссиялары мен жоғары салмақты емтихандарды ұйымдастыратын мекемелер қағаздан электрондық бағалауға көшу жолын ұзақ деп есептейді. Электрондық емтиханды бір уақытта тапсыруға қажетті жеңілдіктерді қамтамасыз ету, сондай-ақ қауіпсіздіктің қатаң деңгейін сақтау қажеттілігі (мысалы, Академиялық адалсыздық қараңыз) сияқты практикалық мәселелерді шешу қажет. Электрондық белгілеу – Кембридж халықаралық емтихандары сияқты көптеген емтиханды бағалау және сертификаттау ұйымдары емтихандарды жылдамдату үшін технологиядағы инновацияларды пайдаланатын тәсілдің бірі. Кейбір жағдайларда электрондық емтихандар электрондық белгілеумен біріктірілуі мүмкін, ал басқа жағдайларда студенттер емтихан жауаптарын қағазға қолмен жазып, содан кейін олар сканерленіп, емтиханшылар экранда белгілейтін электрондық жүйеге жүктеледі.

Қолдану

Электрондық бағалау емтиханды ұйымдастыратын мекемелер тарапынан, әсіресе бірнеше немесе халықаралық оқу орталықтары бар, сондай-ақ қашықтан оқу курстарын ұсынатын мекемелер тарапынан кеңінен қолданылуда. 2008 жылы құрылған The e Assessment Association (eAA) сияқты салалық ұйымдар, сондай-ақ Сынақ шығарушылар қауымдастығы (ATP) ұйымдастырған, сынақтардағы жаңалықтарға арналған шаралар, технологияны қолдайтын бағалауды қабылдаудың артуын көрсетеді. Психиатриялық және психологиялық тестілеуде электрондық бағалау тек танымдық және практикалық қабілеттерді ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік қорқыныш сияқты алаңдаушылық бұзылыстарын, яғни SPAI B-ны бағалау үшін де қолданылуы мүмкін. Психологияда кеңінен қолданылады. 2007 жылы Халықаралық бакалавриат электрондық белгілеуді енгізді. 2012 жылы Ұлыбританияда шамамен 16 миллион емтихан жұмысының 66% электрондық түрде белгіленді. Ofqual 2015 жылы Ұлыбританиядағы барлық 2-ші деңгейдегі негізгі сынақтар экранда белгіленетінін хабарлады. 2010 жылы Mindlogicx компаниясы Үндістанда Анна университетінде алғаш рет экранда белгілеу жүйесін іске қосты, бұл оңай операциялар мен жоғары деңгейдегі емтихандарды тиімді өткізуге мүмкіндік берді. 2014 жылы Шотландияның біліктілік органы (SQA) Ұлттық 5 сауалының көп бөлігі электрондық түрде белгіленетінін жариялады. 2015 жылдың маусым айында Үндістанның Одиша штаты 2016 жылдан бастап барлық Плюс II емтихан жұмыстарын электрондық түрде белгілеуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді.

Процесс

Электрондық белгілеу қағазға толтырылып, кейін сканерленіп, цифрлық кескіндер түрінде жүктелген емтихандарды, сондай-ақ онлайн емтихандарды бағалау үшін қолданылуы мүмкін. Көп таңдаулы емтихандарды емтиханшылар онлайн режимінде немесе қажет болған жағдайда автоматты түрде бағалауға болады. Жазбаша емтихандарды бағалау кезінде электрондық белгілеу қолданбалары емтиханшыларға онлайн құралдар мен ресурстарды ұсынады, олар бағалау барысында баллдарды қосып есептей алады, әр сұраққа белгіленген жалпы баллдан аспайды. Бағалау процесінде анонимділікті сақтау үшін барлық үміткер туралы мәліметтер бағаланатын жұмыстан жасырылады. Бағалау аяқталғаннан кейін нәтижелерді дереу жүктеуге болады, бұл емтиханшылардың нәтижелерді жариялауға жұмсайтын уақытын және студенттердің күту уақытын қысқартады. Электрондық белгілеу туралы жиі қойылатын сұрақтар – электрондық белгілеуге қатысты жиі қойылатын сұрақтарға толық жауаптар тізімі.

Артықшылықтар

Сонымен қатар, университет деңгейіндегі жұмыстарға қатысты, электрондық кері байланыс беру дәстүрлі бағалауларға қарағанда көбірек уақытты алуы мүмкін, демек, қымбатқа түседі. 1986 жылы Лихтенвальд Peabody Picture Vocabulary Test Revised (PPVT R) тестінің жеке компьютерлік немесе қағаз бен қарындашпен жүргізілген сынақ жарамдылығы мен сенімділігін зерттеді. Оның жобалық есебіне 1980 жылдардың ортасына дейінгі электрондық бағалау жүйелері туралы әдебиеттерді шолу және талдау кірді. 1970 жылдан 2000 жылға дейінгі электрондық бағалау туралы әдебиеттерді шолу электрондық бағалаудың артықшылықтары мен кемшіліктерін қарастырды. 2010 жылы балалық шақтан жас ересекке дейінгі әртүрлі білім беру орталарындағы әртүрлі студенттер үшін әртүрлі типтегі сынақтарға қатысты электрондық бағалаудың артықшылықтары мен кемшіліктері туралы әдебиеттердің толыққанды шолуы аяқталды. Жоғары білім беруде ғалымдар электрондық бағалаудың пайдасын әртүрлі түсінеді. Кейбіреулер электрондық бағалау процесін оқытудың ажырамас бөлігі деп есептейді, ал басқалары оны оқытудан және студенттердің оқуынан бөлек деп қарастырады.

Академиялық адалсыздық

Академиялық адалсыздық, көбінесе алдау деп аталатын бұл құбылыс, білім беру мекемелерінің барлық деңгейінде кездеседі. Дәстүрлі сыныптарда студенттер түрлі тәсілдермен алдайды, мысалы, рұқсат етілмеген жасырын дайындалған жазбаларды пайдалану, емтихан кезінде басқа студенттің жұмысына қарау, бір-бірінен үй тапсырмасын көшіру немесе кітаптан, мақаладан немесе медиадан дереккөзді дұрыс көрсетпестен көшіру. Адамдар уақытты тиімді пайдалана алмау, жақсы баға алуға ұмтылу, мәдени ерекшеліктер немесе плагиат туралы түсініксіздік салдарынан адал емес болуы мүмкін. Академиялық адалсыздықтың екі кең таралған түрі – жеке сәйкестікті қолдану және плагиат. Жеке сәйкестікті қолдану дәстүрлі немесе онлайн сыныптарда орын алуы мүмкін. Онлайн сабақтарда емтихандардың қадағаланбауы және оқытушы мен студенттің өзара әрекеттесуінің шектеулі болуы себепті мұндай жағдайға ұшу ықтималдығы жоғары. Дәстүрлі сыныптарда оқытушылар студенттерді жақсы танып, олардың жазу стилін анықтауға немесе қадағаланған емтихандарды қолдануға мүмкіндік алады. Онлайн сабақта жеке сәйкестікті қолданудың алдын алу үшін оқытушылар білім беру ұйымының тестілеу орталығы арқылы қадағаланған емтихандарды өткізе алады немесе студенттерден емтиханға белгілі бір уақытта келуді талап ете алады. Телефон немесе бейнеконференция арқылы байланыс оқытушыға студенттің дауысы мен сыртқы түрі арқылы танысуға көмектеседі. Тағы бір мүмкіндік – тапсырмаларды студенттердің біліміне немесе ағымдағы қызметіне сәйкес жекелендіру. Бұл студентке оны өмірлік тәжірибесімен байланыстыруға мүмкіндік береді және оқытушыға тапсырманы нақты студент орындап жатқанына сенімділік сыйлайды. Соңында, оқытушылар студенттердің үлгеріміне тым көп салмақ қоймауы керек, осылайша олардың қысым сезінуін азайтуға болады. Плагиат – басқа біреудің еңбегін өз еңбегіңіз деп көрсету. Интернеттен көшіру және қою немесе дереккөзден тікелей қайта теру оңай. Бұл тек сөздердің өзі ғана емес, сонымен қатар идеялармен де байланысты. Басқа біреудің еңбегін пайдаланғанда, дереккөзді дұрыс көрсетуді үйрену маңызды.

Өзара әрекеттесу мүмкіндігі

Әртүрлі жүйелерде бағалау материалдарын ортақ пайдалануды жеңілдету үшін IMS Global Сұрақ және Тест өзара үйлесімділігінің ережесі (QTI) сияқты стандарттар қалыптасты.