Кіріспе

Америкалық Антони Портер (14 желтоқсан 1954 – 25 шілде 2021) – Чикаго тұрғыны, 1982 жылы қаланың оңтүстік бөлігінде екі жасөспірімді өлтірді деген айыптан 1999 жылы ақталуымен танымал. 1983 жылы ол сотталды және өлім жазасына кесілді, содан кейін 17 жыл өлім жазасынан күтуде болды. Ол Норт-Уэстерн университетінің профессорлары мен Медилл журналистика мектебінің студенттері, мектептің "Кінәсіздік жобасы" аясындағы тергеулерінде жаңа дәлелдер ұсынғаннан кейін ақталды. Портердің шағымдары бірнеше рет, соның ішінде АҚШ Жоғарғы Сотында да қабылданбады, және бір кезде ол өлім жазасын орындауға 50 сағаттан аз уақыт қалғанда болды. Портер басқа күдікті анықталып, ол қылмысты мойындағаннан кейін ақталды, бұл процеске қатысты көптеген даулар туды. 1980-жылдары Чикагода тұрған, бірақ кейін Милуокиге қайтқан Алстори Саймон 1999 жылы Медилл Кінәсіздік жобасының қылмысты жасаған адам ретінде анықтады. Саймон видеотаспаға түсіріліп, қылмысын мойындады. Ол кінәсін мойындап, 1999 жылы сотталып, 37 жарым жылға бас бостандығынан айырылды. Бірақ Саймон кейіннен мойындауын қайтарып алды, оның алданып, жеке тергеуші Пол Чиолиноның мәжбүрлеуімен болғанын айтты. Чиолино "Кінәсіздік жобасымен" жұмыс істеген кезде қалалық полиция қызметкері болып ұсынып алдаған. "Кінәсіздік жобасымен" айналысқан екі профессордың бірі Дэвид Протесс, осы дауға байланысты 2011 жылы Норт-Уэстерн университетінен шеттетілді. Екі куәгер де өздерінің көрсетулерінен бас тартты. Энтони Портер қалаға қарсы азаматтық сотқа шағым түсірді, бірақ 2005 жылғы сот отырысында қала, бастапқы полиция тергеуі және қудалау жағына шешім шығарылды. Алстори Саймон 2015 жылы Норт-Уэстерн университетінің "Кінәсіздік жобасына" қарсы сотқа шағымданып, 2018 жылдың маусым айында құпия келісімге келді. Портер 2021 жылдың 25 шілдесінде, есірткінің зиянды әсерінен қайтыс болды.

Қылмыс

1982 жылдың 15 тамызында таңғы сағат 1 шамасында екі жасөспірім, Мэрилин Грин және оның күйеуі Джерри Хиллард, Чикаго қаласының оңтүстік бөлігіндегі Вашингтон паркіне жақын орналасқан бассейн маңында атып өлтірілді. 27 жастағы Антони Портер бірнеше куәгерлермен қылмысқа қатысы бар немесе қылмыс орнына жақын болған деп танылды. Атыс кезінде бассейнде жүзген Уильям Тейлор бастапқыда атыс көрмегенін, бірақ атыс болғаннан кейін Портердің жанынан жүгіріп өткенін айтты. Кейін ол Портердің өзі оқ атқанын көргенін мәлімдеді. Ол Портерді атыс орнында анықтаған алты куәгердің бірі болды, олардың бірі Портердің оны бұрынғыда паркте тапаншамен тонағанын айтты. Полицияға басқа күдіктілерге қатысты ақпарат түсті. Екі күннен кейін Портер 17 жыл өлім жазасынан кейін кепіл төлеп босатылды. Бір айдан соң оған тағылған айыптар алынып тасталды. 1999 жылы Алстори Саймон екі адамды өлтіргені үшін ресми айыпталып, 1999 жылдың қыркүйегінде екінші дәрежелі кісі өлтірудің екі баптарын мойындады және 37,5 жылға бас бостандығынан айырылды.

Қайтарып алу

2005 жылы Инес Джексон және оның жүрегі туыс немересі Уолтер Джексон екеуі де Саймонды қылмысқа қатыстырған мәлімдемелерінен бас тартты. Инес Джексон өте ауыр сырқатқа шалдығып, өлім төсегінде жатқан еді. Олар ақша алу және профессор Дэвид Протестің көмегімен Инес Джексонның ұлы Сонни Джексон мен оның немересі Уолтер Джексонды түрмеден шығару мақсатында әңгімелерін құрастырғандарын мойындады. Уолтер Джексон бұл іске алғаш қатысқанда, бірінші дәрежелі кісі өлтіруден айыпталып түрмеге қамалған еді. Алстори Саймон өзінің мойындауынан рет айтты. Ол, Циолино мен тағы бір адамның оны жалған мәлімдеме жасауға қысым көрсеткенін мәлімдеді. Олар қалалық полиция қызметкерлері болып танысты, оған қылмыста кінәлі деп көрсетілген куәгер рөлін сомдаған актердің бейнежазбасын көрсетті. Егер мойындаса, оған қысқа мерзімге бас бостандығынан айырылатыны және киноға түсуге мүмкіндік алатыны туралы уәде берді. Ол университеттен кетіп, 2014 жылы Чикагоның Кінәсіздік жобасының жетекшісі болды. Альварес «Медиллдің Кінәсіздік жобасы» жүргізген тергеу «құқық қорғау органдарының стандарттары бойынша ғана емес, құқық бұзушылық және мүлдем қабылдауға келмейтін алаңдатушы тактикаларды қамтыды, сонымен қатар Саймон мырзаның конституциялық қорғалған құқықтарын бұзуы мүмкін» деді. Портердің сотқа берген арызында жарияланған мәліметтерге сүйене отырып, Кінәсіздік жобасының жаңа материалдар алу жұмысы туралы толық мәлімет берілген, Алстори Саймон 2006 жылдың қаңтарында өзінің ісі бойынша жазадан босату туралы өтініш берді. Ол Циолино және басқалардың оған хабарласқанда алдағанын, соның ішінде актердің оған қарсы куәгер болып көрінгенін айтты. Сонымен қатар, Чиолино мүдделер қақтығысына себеп болатын, өзінің кәсіби әріптесі және серіктесі болған қорғаушыны ұсынған. Осының салдарынан Саймон әділ сот процесінен айырылғанын және оған жеткілікті қорғаушы болмағанын мәлімдеді. Саймон ақыры ақталып, 2014 жылы Солтүстік-Батыс университетінің Кінәсіздік жобасына қарсы азаматтық сотқа шағым түсірді. Ол, онымен байланысты адамдар оны Гиллиард пен Гринды өлтіргені туралы жалған мойындауға алдап, қысым көрсеткенін, нәтижесінде ол кісі өлтіргені үшін айыпталғанын және 15 жыл түрмеде отырғанын айтты. 2018 жылдың қарашасында ол құпия келісімге келді.

Жаңғақтар

Мемлекеттік қызметкерлер бастапқыда Портер ісінде қандай да бір құқықбұзушылық жасалғанын жоққа шығарды. Портерді соттау кезінде Иллинойс штатының прокуроры болған Чикаго мэрі Ричард М. Дейли: "Бұл мұқият түрде қарастырылған іс болды, қайта қарастырылды. Ешкімді әділетсіз жазаламады" деді. Иллинойс губернаторы Джордж Райан Портердің ақталуы жүйенің тиімді жұмыс істегенін көрсетеді деп мәлімдеді. Солтүстік-Батыс университетінің "Кінәсіздік жобасы" бұрын өлім жазасына кесілген төрт адамның ақталуына көмектескен еді. Соңғы кезде Роландо Круз және Алехандро Эрнандес 1983 жылы 10 жасар Жаннин Никариконы зорлап өлтіргені үшін Иллинойс штатының бас прокуроры Джим Райанмен айыпталып, қате айыпталу фактісі анықталды. Олар өлім жазасына кесілгеннен кейін ақталды. Осы оқиғалардың нәтижесінде, бірнеше кінәсіз адамдар қате айыпталып, өлім жазасына кесілгендіктен, қоғам мен бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан өзгерістер енгізуге қатты қысым көрсетілді. Штаттағы істерді қарап шығуға бұйрық бергеннен кейін, 2000 жылы губернатор Райан Иллинойс штатында өлім жазасын тоқтату туралы шешім қабылдады. 2011 жылы штат заң шығарушы органы штатта өлім жазасын жою туралы заң қабылдады және губернатор Пэт Куинн оған қол қойды.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

"Парктағы кісі өлтіру" (2014) деректі фильмі Энтони Портерді босатуға бағытталған науқанды зерттейді. Фильм Портердің алғашқы айыпталуының негізді екеніне және Алстори Саймонның теріс айыпталып сотталғанына тоқталады. Фильм Дэвид Протес пен оның командасы Портердің ісі бойынша толық емес және жетілмеген тергеу жүргізгенін көрсетеді. Олардың Иллинойс штатындағы өлім жазасын қолдануға қарсы күресуге, қылмыстың шындығын анықтаудан гөрі көбірек қызығушылық танытқаны айтылады.