Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1984 жылғы роман Мартин Амис
1984 novel by Martin Amis
"Ақша: Өз-өзіне қол жұмсау жазбасы" – Мартин Амистің 1984 жылғы романы. 2005 жылы Time журналы осы романды "1923 жылдан бүгінгі күнге дейінгі ең жақсы 100 ағылшын тіліндегі роман" тізіміне қосты. Роман Амистің "Сатурн 3" көркем фильмінің сценарийін жазу кезіндегі тәжірибесіне, сондай-ақ Кирк Дугласпен байланысты жұмысына негізделген. 2010 жылы роман BBC арнасында сахналық қойылым түрінде көрсетілді.
Money: A Suicide Note is a 1984 novel by Martin Amis. In 2005, Time included the novel in its "100 best English language novels from 1923 to the present". The novel is based on Amis's experience as a script writer on the feature film Saturn 3, a Kirk Douglas vehicle. The novel was dramatised by the BBC in 2010.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Money" Джон Селфтің оқиғасын айтады және оны Джон Селф баяндайды – коммерциялық роликтердің сәтті режиссері, Филдинг Гудни атты кинопродюсердің шақыруымен Нью-Йоркке келген. Селф – архетиптік гедонист және бейхабар адам: ол көбінесе мас, порнография мен проституцияны көп пайдаланады; ол тым көп жейді; ең бастысы, Гуднидің ынталандыруымен, ол тым көп жұмсайды. Селф бастапқыда "Жақсы Ақша" деп атаған, бірақ кейін "Жаман Ақша" деп атағысы келетін фильмдегі актерлердің барлығы бір-бірімен және өз рөлдерімен қақтығысқа түсетін эмоционалдық мәселелерге тап болады. Мысалы, қатал христиан Спанк Дэвиске есірткі сатушы рөлін ойнау ұсынылады; қартайған қатал жігіт Лорн Гайландқа физикалық зорлық көрсету керек; аналық Кадута Масси, денесіне қатысты сенімсіздікке толы, оны жек көретін Лорнмен секс сахнасында түсуі керек. Селф Нью-Йоркте болғанда, оны "Телефондық Фрэнк" қудалайды – қорқынышты, өзгеше адам, ол Селфті телефон арқылы сөйлескен кезде қорқытады, себебі Селф Фрэнкке қол жеткізе алмаған табыстың символы болып көрінеді. Селф Фрэнктан қорқа қоймайды, тіпті Фрэнк оны мас күйде ұрып-сапқалы салғаннан кейін де. Ерекшесі, ол өзіне қалай шабуыл жасалғанын есіне түсіре алмайды. Романның соңында Селф Фрэнкпен бетпе-бет кездесуді ұйымдастырады, бұл романның шоқтықтыратын шешіміне бастайды. "Money" романындағы маңызды сюжеттік бұрылыс Амистің кейінірек жазылған "Лондондық далалар" романына ұқсас. Селф түсірілім басталғанға дейін Лондонға оралып, өзінің қарапайым өсіп-өнген ортасы, үй иесі әкесі Барри (оның баласына жұмсаған әрбір тиын үшін есеп-шот жолдап, оны жек көретінін көрсетеді) және пабтың күзетшісі Майлы Винс туралы айтады. Селфтің лондондық қарындасы Селинаның Осси Твенмен қарым-қатынаста екенін біледі, ал Селф Нью-Йоркте Твеннің әйелі Мартинаға қызығады. Бұл Селфтің психозын күшейтеді және оның құлдырауын одан да аяусыз етеді. Селина Мартинамен қарым-қатынас орнатудың кез келген мүмкіндігін жою үшін жоспар құрғаннан кейін, Селфтің барлық кредит карталары бұғатталғанын біледі, ал Фрэнкпен бетпе-бет келгеннен кейін фильмнің жұлдыздары фильмнің жоқ екенін ашулы түрде мәлімдейді. Бұл Гуднидің оны манипуляциялағаны анықталады: Селфтің қол қойған барлық келісімшарттары несиелер мен қарыздар болды, ал Гудни бүкіл фильмді ойлап тапқан. Ол сондай-ақ Фрэнк екені белгілі болады. Ол Америкаға баратын бірінші ұшақтағы мінез-құлқы үшін Селфті таңдады, онда Гудни оған жақын отырды. Феликс, қонақүйдің қызметшісі, Селфке ашулы топтан қашып, Англияға қашуға көмектеседі, бірақ Барри оның нағыз әкесі емес екенін біледі. Амис өзін романға бақылаушы және Селфтің соңғы күйзелісіндегі сенімді адам ретінде жазады. Ол менмен мінезді, ал Селф Амиске деген төмен пікірін білдіруден тартынбайды, мысалы, ол көп ақша табады, бірақ "студент сияқты өмір сүреді". Амис, басқалармен бірге, Селфтің жоюға бара жатқанын ескертуге тырысады, бірақ бұл бекер болады. Феликс Америкадағы Селфтің жалғыз шын досы болады және ақыры Селфтің қаншалықты қиындыққа тап болғанын түсінеді: "Дос, сен көп ақшаға қарыздысың". Романның "Өзіне қол жұмсау туралы жазба" деген қосымша атауы соңында түсіндіріледі. Джон Селфтің нағыз әкесі – Майлы Винс екені және Джон Селф енді жоқ екені анықталады. Амис Джон Селфтің өмір сүруін тоқтатуы өзіне-өзі қол жұмсауға тең екенін көрсетеді, бұл өзінің жоғалуына әкеледі. Әкесінің Майлы Винс екенін білгеннен кейін Джон өзінің нағыз жеке басын Майлы Джон, Майлы Полдың туған інісі екенін түсінеді. Роман Майлы Джонның барлық ақшасын жоғалтқан (егер ол бұрын-соңды болған болса) күйде аяқталады, бірақ ол әлі де өзіне күліп, болашағына абайлап оптимист болып қарайды.
Money tells the story of, and is narrated by, John Self, a successful director of commercials who is invited to New York City by Fielding Goodney, a film producer, to shoot his first film. Self is an archetypal hedonist and slob: he is usually drunk, and an avid consumer of pornography and prostitutes; he eats too much; above all, encouraged by Goodney, he spends too much. The actors in the film, which Self originally titles Good Money but which he eventually wants to rename Bad Money, all have emotional issues that cause them to clash with each other and with their roles. For example, the strict Christian Spunk Davis is asked to play a drugs pusher; the ageing hardman Lorne Guyland has to be physically assaulted; the motherly Caduta Massi, who is insecure about her body, is asked to appear in a sex scene with Lorne, whom she detests. While Self is in New York he is stalked by "Frank the Phone", a menacing misfit who threatens him over a series of telephone conversations, apparently because Self personifies the success that Frank has been unable to attain. Self is not frightened of Frank, even after Frank beats him up during an alcoholic bender. Self, characteristically, is unable to remember how he was attacked. Towards the end of the book Self arranges to meet Frank for a showdown, which is the beginning of the novel's shocking denouement. Money is similar to Amis's later novel London Fields in having a major plot twist. Self returns to London before filming begins, revealing more of his humble origins, his landlord father Barry (who makes his contempt for his son clear by invoicing him for every penny spent on his upbringing) and pub doorman Fat Vince. Self discovers that his London girlfriend, Selina, is having an affair with Ossie Twain, while Self is attracted to Martina, Twain's wife in New York. This increases Self's psychosis and makes his downfall even more brutal. After Selina carries out a plot to destroy any chance of a relationship between him and Martina, Self discovers that all his credit cards have been blocked, and, after confronting Frank, the stars of the film angrily claim that there is no film. It is revealed that Goodney had been manipulating him: all the contracts signed by Self were loans and debts, and Goodney fabricated the entire film. He is also revealed to be Frank. He supposedly chose Self for his behaviour on the first plane to America, where Goodney was sitting close to him. Felix, a bellhop, helps Self to escape from an angry mob in the hotel lobby and fly back to England, only to discover that Barry is not his real father. Amis writes himself into the novel as a kind of overseer and confidant in Self's final breakdown. He is an arrogant character, and Self is not afraid to express his rather low opinion of Amis, such as the fact that he earns so much yet "lives like a student". Amis, among others, tries to warn Self that he is heading for destruction, but to no avail. Felix becomes Self's only real friend in America and finally makes Self realise how much trouble he has: "Man, you are out for a whole lot of money." The novel's subtitle, "A Suicide Note", is clarified at the end. It is revealed that John Self's real father is Fat Vince and that John Self no longer exists. Amis indicates that this cessation of John Self's existence is analogous to suicide, which results in the death of the self. After learning that his father is Fat Vince, John realises that his true identity is that of Fat John, half brother of Fat Paul. The novel ends with Fat John having lost all his money (if it ever existed), yet he is still able to laugh at himself and is cautiously optimistic about his future.
Өмірбаян
Роман Әмистің "Сатурн 3" фильмінде жұмыс істеген тәжірибесінен шабыттандырылған. Лорн Гайленд кейіпкері фильм жұлдызы Кирк Дуглас прототипінде жасалған. Оның аты – кейіпкер тұратын Лонг-Айлендтің Нью-Йорк аймағындағы әртүрлі акценттерде айтылуымен байланысты ойын. Амис өзінің бұл туындысы туралы: "Money романы ағылшын әдебиетіндегі шетелге америкалық емес адамды жіберу дәстүрінен жаңаша көрініс табады, себебі (а) Джон Селф жартылай америкалық, ал (б) осының салдарынан Америка оны қызықтыра алмайды. Әдетте ағылшын романдарының кейіпкері шетелге сапар шегіп, жаңа ортаға бейімделе алмай, бәрінен таң қалады. Ал Джон Селфте мұндай жағдай жоқ. Ол Американы өз шарттарымен қабылдап, оның мәдениетіне толыққанды үйренген."
The novel is derived in part from Amis's experience working on the film Saturn 3, of which he was scriptwriter. The character of Lorne Guyland was based on the star of the film, Kirk Douglas. His name is a play on the manner in which Long Island where the character resides is pronounced in certain New York area accents. Amis said of his work "Money makes a break from the English tradition of sending a foreigner abroad in that (a) John Self is half American, and (b) as a consequence cannot be scandalized by America. You know the usual Pooterish Englishman who goes abroad in English novels and is taken aback by everything. Well, not a bit of that in John Self. He completely accepts America on its own terms and is perfectly at home with it."
Қабылдау
2010 жылы Дэвид Липски Time журналында Амистің кітабын "мен білетін ең жақсы жұлдызды роман деп атады: оның сюжеті арқылы талап-тартыс жасап өтетін жұлдыздар жыл сайын карикатура емес, фотореализм сияқты көрінеді".
In 2010 David Lipsky, in Time, called Amis's book "the best celebrity novel I know: the stars who demand and wheedle their way across his plot seem less like caricature and more like photorealism every year."
2010 жылы BBC теледидарынан түсірілген
2009 жылдың 11 қарашасында The Guardian газеті BBC-нің 2010 жылдың басында BBC 2 телеарнасының жоспарына сәйкес «Money» романын телесериалға бейімдегенін хабарлады. Сериал 2010 жылдың мамыр айында көрсетілді. Ник Фрост Джон Селф рөлін ойнады. Том Баттерворт пен Крис Хурфорд жазған, ал Джереми Лаверинг түсірген сериал екі бөлімнен тұрады.
On 11 November 2009 The Guardian reported that the BBC had adapted Money for television as part of their early 2010 schedule for BBC 2. The series was shown in May 2010. Nick Frost played John Self, The adaptation, written by Tom Butterworth and Chris Hurford, and directed by Jeremy Lovering, is in two parts.