Ресейлік граф Михаил Николаевич Мурарьев: Польша және Литва көтерілістерін басушы және мәдени өзгерістер саясатының жүргізушісі
Mikhail Muravyov-Vilensky
Михаил Муравьев (1796-1866): Рессийлік саясаткер, Польша-Литва көтерілісін басып, Беларусь пен Литваның мәдени деполянизациясын жүргізген. Декабристер қозғалысымен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей ақсұлуы және императорлық шенеунігі (1796–1866)
Russian noble and Imperial official (1796–1866)
Граф Михаил Николаевич Муравьев (Граф Михаи́л Никола́евич Муравьёв; 12 қазан 1796, Мәскеу – 12 қыркүйек 1866, Санкт-Петербург) – 19 ғасырдағы Ресей императорлық мемлекет қайраткері. Ол поляк және литвалық көтерілістерді қатыгездықпен басуымен және одан кейін Солтүстік-Батыс Крайдың (қазіргі Беларусь және Литва) мәдени және әлеуметтік деполонизациясын жетектеуімен танымал. Оны 1897-1900 жылдар аралығында Ресейдің сыртқы істер министрі болған немересі Михаил Николаевич Муравьевпен шатастырмау керек.
Count Mikhail Nikolayevich Muravyov (Граф Михаи́л Никола́евич Муравьёв; 12 October 1796 in Moscow – 12 September 1866 in Saint Petersburg) was a Russian imperial statesman of the 19th century, most known for brutally putting down of Polish and Lithuanian uprisings and leading subsequent cultural and social depolonization of Northwestern Krai (today's Belarus and Lithuania). He should not be confused with his grandson, Mikhail Nikolayevich Muravyov, who served as Russian Foreign Minister between 1897 and 1900.
Алғашқы жылдар
Мәскеу университетінде оқыған жылдары Муравьев математикалық қоғам құрды, кейін оның президенті болды. 1812 жылғы Отан соғысына ерікті болып қатысып, Бородино шайқасында жарақат алды. 1816 жылы ол алғашқы декабристтік қоғамдардың негізін қалаушылардың бірі болды. 1820 жылдан кейін ол бұл қозғалысқа белсенді қатыспағанымен, 1825 жылдың желтоқсан айындағы сәтсіз көтерілістен кейін полиция оны қысқа мерзімге ұстады. Кейбір деректерге сәйкес, ол тергеумен ынтымақтасып, осылайша өз бостандығын сатып алған. Жоғары лауазымды туыстарының көмегімен Муравьев 1826 жылы Витебск вице-губернаторы, ал 1828 жылы Могилёв губернаторы болып тағайындалды. Осы лауазымдарда ол орыстандыру саясатының қаталдығымен көзге түсті. 1830 жылғы қараша көтерілісіндегі оқиғалар Муравьевті поляк ұлтшылдығының таралуына екі негізгі күш – рим-католик дін қызметкерлері мен поляк студенттері жауапты деген сенімге жеткізді. Осының салдарынан ол Вильнюс университетін жабу және католик дін қызметкерлерін басқа білім беру орындарынан қууды басты міндет етті. Ол: «Орыс мылтығының істемегенін орыс мектептері аяқтайды» деген сөзді айтқан. 1831 жылы Муравьев Гродноны басқарды, бірақ келесі жылы Минскіге ауыстырылды. 1850 жылы Ресей империясының Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды. 1850-жылдары Ресей географиялық қоғамының вице-президенті қызметін атқарды. Александр II оны мемлекеттік мүлік министрі етіп тағайындады, бұл лауазымды Муравьев жемісшілерді азат етуге қарсы реакциялық партияны басқару үшін пайдаланды. Оның мемлекеттік шаруа қожалықтарын басқаруы апатқа ұшырады және көптеген шаруалардың банкротқа дейін жеткізді.
During his years at the University of Moscow, Muravyov set up the Mathematical Society, of which he would later become president. He volunteered during the Patriotic War of 1812 and was wounded at Borodino. In 1816 he became a co founder of the first Decembrist societies, and, although he didn't actively participate in the movement after 1820, he was briefly apprehended by the police after their failed uprising in December 1825. By some sources he was cooperating with the investigation buying out his freedom this way. Upon the intercession of his high placed relatives, Muravyov was appointed Vice Governor of Vitebsk in 1826, and appointed Governor of Mogilyov in 1828. At these posts, he became known for his harsh policy of Russification. Muravyov's experiences during the November Uprising of 1830 persuaded him that two principal agents responsible for the spread of the Polish nationalism were the Roman Catholic priests and Polish students. As a consequence, he made it his priority to close Vilnius University and to expel Catholic priests from other educational facilities. He was reported as saying that, "What Russian rifle did not succeed in doing, will be finished off by Russian schools." In 1831 Muravyov governed Grodno, only to be moved to Minsk the following year. In 1850, he was made a member of the State Council of the Russian Empire. In the 1850s he served as Vice President of the Russian Geographical Society. Alexander II appointed him Minister of State Properties, a position which Muravyov used to lead the reactionary party opposed to the emancipation of the serfs. His administration of state owned peasant households proved catastrophic and effectively reduced many of them to bankruptcy.
Бас губернатор
1863 жылғы қаңтар көтерілісі кезінде Муравьев Вильняның генерал-губернаторы болып тағайындалды (бұрынғы Ұлы Литва княздігі, қазіргі Литва және Беларусьтің бір бөлігі). Ол баспа материалдарында латын әліпбиін және литва тілін қолдануға толық тыйым салды. Бұл тыйым 1904 жылы алынды. Ол көтерілісті жылдам басып берді. Шамамен 9000 көтерілісші Сібірге жер аударылды, 127 адам ашық түрде дарға асылды. Константи Калиновский, Зигмунт Сиераковский және Антанас Маккевичус оның бұйрығымен атқыланған көтерілісшілердің басшыларының арасында болды. Көтерілісшілердің жасырынған жерлері анықталған елді мекендер зор сомада салық төлеуге міндетті болды. Осының салдарынан поляктар мен либералды ресейлік айналымдарда Муравьев «Вильнюстің дарға асушысы» ретінде танылды, тіпті қазіргі польша тарихнамасында да оны замандастары атайтын «Wieszatiel» («дарға асушы») деген лақабымен жиі еске алады. Көптеген ұлтшыл ресейліктер үшін Муравьев – батыр және «Ресей партиясының» де-факто басшысы болды. Олар 1863 жылдың 8 қарашасында, оның есім күнінде Муравьевті құттықтау телеграммаларымен шаң қаптады, бұл Ресейде бұрын-соңды көрілмеген қоғамдық өрнек болды. Көтерілісшілерді әскери жолмен жеңгеннен кейін Муравьев болашақ көтерілістерге себеп болатын жағдайларды жоюға бағытталған бірқатар терең реформаларды бастады. Ол сол кездегі аймақ халқының көп бөлігін құраған православиелік белорустер шаруаларының экономикалық, білім беру және әлеуметтік жағдайын жақсартты. Беларусьтің православиелік сипатын қайта жаңғыртуға көп көңіл бөлді, себебі ол мұны ықтимал сенімсіздікке қарсы ең тиімді құрал деп есептеді және ежелгі орыс (Русь) жерлерін поляк үстемдігінен босататынына сенді. 1865 жылдың 1 мамырында Муравьев қызметінен босатылды. Империяға сіңірген еңбегі үшін ол граф титулын алды және 1865 жылдың соңы мен 1866 жылдың басында өзінің естеліктерін жазды. Муравьев қайтыс болған кезде Дмитрий Каракозовтың патшаны өлтіруге жасаған қастандығын тергеп жатқан еді.
During the January Uprising of 1863, Muravyov was appointed Governor General of Vilna (former Grand Duchy of Lithuania, now Lithuania and part of Belarus). He instituted a complete ban on the Latin alphabet and the Lithuanian language in printed content. The ban was lifted in 1904. He managed to promptly subdue the rebellion. About 9000 insurgents were resettled to Siberia, 127 were demonstratively hanged. Konstanty Kalinowski, Zygmunt Sierakowski and Antanas Mackevičius were among the rebel leaders executed on his orders. Those settlements where the rebels were reported had to pay enormous contributions. As a consequence, for Poles and liberal Russian circles Muravyov became known as the "hangman of Vilnius" even in modern Polish historiography he is sometimes referred to by his contemporary nickname, 'Wieszatiel' ('hangman'). To many nationally minded Russians, Muravyov was a hero and the de facto head of the "Russian Party". They flooded Muravyov with congratulatory telegrams on his nameday, November 8, 1863, a form of public expression previously unknown in Russia. After defeating the rebels militarily, Muravyov began a series of deep reforms which aimed at the liquidation of the breeding grounds for future uprisings. He strengthened the economic, educational and social positions of Orthodox Belarusian peasants who made up the majority of the Krai's population at these times. He paid much attention to the restoration of the Orthodox character of Belarus since he regarded this as the best mean against potential disloyalty and because he was convinced that he liberates ancient Russian (Rus') lands from Polish subjugation. On May 1, 1865, Muravyov was relieved from his duties. For his vital services to the Empire, he received a comital title and spent late 1865 and early 1866 writing his memoirs. At the time of his death, Muravyov was investigating Dmitry Karakozov's attempt to assassinate the tsar.
Қазіргі кездегі реакциялар
Ұзақ мерзімде Муравьевтың саясаты ара-жібір болып шықты. 1905 жылы поляктар Ресей империясына қарсы қайтадан көтеріліс ұйымдастырды. Дегенмен, ол Белорусьтегі Рим католик дінін түбінен жоюға зор үлес қосты, жаңа шіркеулер салуға тыйым салып, бар болғандарын Шығыс православие ғибадатханаларына айналдырды. Муравьев өзінің русификация саясатын поляк және литвалық басшылықтың поляктандыру шараларын жүзеге асырғанымен түсіндірді. Ресей қоғамының білімді топтары Муравьевтың қызметін әртүрлі бағалады – Федор Тютчев оны мадақтап өлеңдер жазса, Николай Некрасов оны өткір сынға алды. 1863 жылғы көтеріліс басылғаннан кейін, танымал эмигрант жазушы Александр Герцен ащы қалжыңдап, Муравьевтың Александр II-нің орнына, таққа отырып, тұрақтырақ және күштірек ұлтшыл болуы керек екенін айтты. Польша мен Литвада ол патшалық репрессия мен русификацияның символы ретінде қарастырылды.
In the long term, Muravyov's policy proved mixed. In 1905 Polish rebellion once again took place against Russian Empire. He was however instrumental in rooting out Roman Catholicism in Belarus, prohibiting construction of new churches and converting the existing ones to Eastern Orthodox chapels. Muravyov justified his Russification policies by claiming that Polish and Lithuanian administration undertook Polonization measures. Assessment of Muravyov's activity by the educated strata of the Russian society varied from enraptured odes by Fyodor Tyutchev to caustic satires by Nikolai Nekrasov. After the suppression of the 1863 uprising, the celebrated emigre writer Alexander Herzen, bitterly joked that Muravyov should replace Alexander II on the throne as a more consistent and forceful nationalist. In Poland and Lithuania he has been viewed as a personification of tsarist repression and Russification.