Комокс тілі – Британдық Колумбиядағы сирек кездесетін салишан тілі. Аралдық және құрлықтық диалектілерге бөлінеді, аралдық диалект сөйлейтін адамдары жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық Колумбияда сөйленетін құрып бара жатқан салишан тілі.
Endangered Salishan language spoken in British Columbia
Комокс немесе Éyɂáɂjuuthem – жағалау Салишан тілі, тарихи тұрғыдан солтүстік Джорджия бұғазы аймағында, Ванкувер аралының шығыс жағалауында және солтүстік Саншайн жағалауында, сондай-ақ іргелес шығанақтар мен аралдарда сөйленген. Нақтырақ айтқанда, ʔayajuθəm дәстүрлі түрде Бут-Инлетте (Чирч-Хаус деп те аталады), Скиррел-Коувта (Кортес аралы деп те аталады) және қазіргі Пауэлл-Ривер деп аталатын аймақтағы Слиаммонда сөйленген. Оның екі негізгі диалектісі бар: Комокс аралы, К’омокс тайпасымен байланысты, және материктік Комокс. Ванкувер аралындағы Комокс арал диалектісінде сөйлейді, ал Слиаммон, Клаухуз және Хомалко халықтары ʔayajuθəm тілінде сөйлейді, оны кейбір адамдар «материктік Комокс диалектісі» деп атайды. 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, аралдық Комокс диалектісінде сөйлейтін адамдар қалмады.
Comox or Éyɂáɂjuuthem is a Coast Salish language historically spoken in the northern Georgia Strait region, spanning the east coast of Vancouver Island and the northern Sunshine Coast and adjoining inlets and islands. More specifically, ʔayajuθəm was traditionally spoken in Bute Inlet (also known as Church House), in Squirrel Cove (also known as Cortez Island), and in Sliammon, located in the area now known as Powell River. It has two main dialects, Island Comox, associated with the K'ómoks First Nation, and Mainland Comox. Whereas there Comox speaks (Vancouver Island) Island dialect, the Sliammon, Klahoose, and Homalco peoples speak ʔayajuθəm, which is referred to by some as "Mainland Comox dialect". As of 2012, the Island Comox dialect has no remaining speakers. before a after a or uvular rounded consonant. stressed before a or uvular consonant.
Морфология
Салишан тілдері жоғары полисинтетикалық, көптеген жұрнақтар мен қайталау үлгілерін қолданады; префикстер мен инфикстер азырақ. Сөздерде көбінесе нақты физикалық заттарға немесе олардан туындаған абстрактілі ұғымдарға сілтеме жасайтын лексикалық жұрнақтар кездеседі. Comox тілі дерлік барлық түбірлі префикстерін жоғалтқан. Салиш тілдері отбасының ішінде морфологиялық құрамынан s атаулық префиксін жоғалтқан жалғыз тіл осы (Кробер 11). Пол Д. Кробер былай демек: "CV қайталануынан кейін барлық CVC түбірлері дауыстысын жоғалтады, дауыстының қандай екеніне қарамастан". Кробер мысалы келтіреді: wot' o t 'иіп ал', wo wt' o t 'сәл иіп ал'. Comox тіліндегі иелік көрсететін жұрнақтар Салишан тілдеріне қарағанда мүлдем басқаша. 1-ші жақ жекеше (ç) және көпше (ms) және 2-ші жақ жекеше (θ) префикстер түрінде, ал 2-ші жақ көпше (ap) және 3-ші жақ (s) жұрнақтар түрінде қолданылады.
"Salishan languages are highly polysynthetic, employing numerous suffixes and reduplication patterns; prefixes and infixes are less numerous. Words often include lexical suffixes referring to concrete physical objects or abstract extensions from them." Comox has essentially lost all derivational prefixes. It is the only language in the Salish family to have lost the nominalizing prefix s from its morphological inventory (Kroeber 11). Paul D. Kroeber states, "After diminutive CV reduplication, all CVC roots lose their vowel, regardless of what the vowel is." Kroeber gives the following example: wot' o t 'bend it', wo wt' o t 'bend it a little bit'. The affixes representing possession in Comox are much different than those of their Salishan counterparts. 1st person singular (ç ) and plural (ms ) and 2nd person singular (θ ) appear as prefixes, while 2nd person plural ( ap) and 3rd person ( s) appear as suffixes.
Ұзақтығы
"Ұзақ мерзім бойы немесе әдетте орындалатын іс-әрекеттерді білдіру үшін қолданылады, мысалы, кәсіптік қызмет түрі" (Mithun 168). Осылайша, ұзақтық көрсеткіші интервалдық мәнді білдіреді. Comox тілінен ұзақтық көрсеткішінің мысалы:
"The durative is used for activities carried out over an extended period or habitually, such as a means of employment" (Mithun 168). Thus, duratives demonstrate intervallic aspect. Here is an example of a durative in Comox:
Синтаксисі
Барлық салиш тілдеріндегідей, Комокс тілі де предикат бастауыш болып келеді. Czaykowski Higgins және Kinkade (1998) былай десталап айтады: "VSO (етістік-тақырып-толықтырғыш) жүйесі көбінесе салиш тілдеріндегі сөздердің басымды реті деп есептеледі, алайда предикаттан кейінгі сөздердің реті өте еркін болады" (37). Kroeber (1999) бұл ақпаратты растап, "барлық салиш тілдерінде предикат көбінесе сөйлемнің басында келеді, одан кейін оқиғаға қатысушыларды көрсететін атаулы тіркестер мен сөз тіркестері орналасады" (37) деп толықтырады. Ол сондай-ақ, сөз тіркестері көбінесе бағыншы сөздерді білдіретінін, ал тақырыптар мен толықтырғыштар белгіленбегенін атап өтеді (38).
As is the case for all Salish languages, Comox is predicate initial. Czaykowski Higgins and Kinkade (1998) state, "VSO (verb subject object) is most commonly said to be the preferred word order in most Salish languages, with postpredicate word order nevertheless being fairly free" (37). Kroeber (1999) confirms this information and expounds upon it by stating, "in all Salish languages, the predicate is most often clause initial, followed by nominal expressions and prepositional phrases coding participants in the event" (37). He further notes that prepositional phrases generally represent obliques, leaving subjects and objects unmarked (38).