Кіріспе

Гила округінің тау жотасы, Аризона штаты. Сиерра Анча (испан тілінде "кең тау жотасы", батыс апачи тілінде: Dził Nteel "Кең, жазық тау") – Аризона штатының орталық бөлігіндегі Гила округінің тау жотасы. Ол оңтүстікте Рузвельт көлі, батыста Тонто алабы, шығыста Черри крик және солтүстікте Плезант долысы арасында орналасқан. Бұл тау жотасы, Брэдшоу таулары, Блэк Хиллздің Мингус тауы және Мазатзал таулары сияқты бірнеше таулардың бірі болып табылады. Олар оңтүстік Аризонаның жазық шөлдері мен солтүстік-шығыс Аризонаның Колорадо үстірті арасындағы көшімдік аймақты құрайды. Тау жотасының ең биік нүктесі – 2345 м (7694 фут) биіктіктегі Ацтек шыңы. Сиерра Анчаның көп бөлігін жақсартылған жолдар кесіп өтеді, сонымен қатар оның шығыс беткейінде көптеген терең әрі әсем каньондар бар. Ауыл шаруашылығы, коммерциялық және тұрғын үй құрылысының дамуы шектеулі, бірақ бұрын Асбест пен Циммерман нүктелері арасында асбест кеніші болған. Аймақта мал шаруашылығы әлі де дамыған. Жақын жердегі елді мекендерге Рузвельт, Тонто алабы, Пункин орталығы және Янг (Аризона) жатады. Сиерра Анча Аризона штатының Тонто ұлттық орман қорығының ішінде толығымен орналасқан. Сиерра Анчада АҚШ-тың екі жабайы табиғат аймағы бар: Саломе жабайы табиғат аймағы, Саломе ағысы мен оның оңтүстік шетіндегі каньонды қамтиды, және Сиерра Анча жабайы табиғат аймағы, тау жотасының шығыс беткейіндегі биік шыңдар мен терең каньондарды қорғайды. Бұл аймаққа сондай-ақ АҚШ Орман шаруашылығының Сиерра Анча тәжірибелік орман қорығы да кіреді, онда Оңтүстік-Батыс АҚШ суайдындарының ерекшеліктерін зерттеу жұмыстары жүргізілген. Сиерра Анчада көптеген археологиялық қалдықтар сақталған, әсіресе Черри крикке қарай ашылған тік каньондардағы үңгірлерде. Бұл құрылыстарды салған американдық үндістердің кім екені әлі анықталмаған, бірақ олар Саладо және Моголлон мәдениеттерінің ерекшеліктерін көрсетеді. Шатырдың қаптамаларының жасы зерттелгенде, құрылыс шамамен 1280 жылы басталғаны және 1350 жылға қарай тоқтатылғаны анықталды.

Экология

Сиерра Анчаның ішіндегі ең ірі арналары – Уоркман және Саломе өзендері. Рузвельт көлінің (650–1000 м / 2133–3281 фут) оңтүстік төбелерінде сагуаро, пало-верде және креозот бұталарының классикалық Сонора шөлінің флористикалық қоғамдастығы таралған, ал таудың орташа биіктіктерінде (1200–1800 м / 3937–5906 фут) еменді бұталар мен жужуп ең көп кездеседі. 1829 м биіктіктен жоғары Сиерра Анчада ponderosa қарағайларының кең алқаптары бар, ал ең биік, салқын беткейлерде Дуглас шыршасы өседі. Сиерра Анчада, әдетте Тынық мұхитының жағалауына жақын таралған Dryopteris arguta жағалық ағаш папоротнигінің үзіліспен тараған популяциясы бар, бұл таудың жоғарғы биіктіктеріндегі салыстырмалы ылғалды климатқа байланысты.

Геология

Сиерра Анчада Апачи тобының маңызды жалаңаштары бар, ол протерозойлық конгломерат, тақта тас, доломиттенген әк тас және кварциттен тұратын кешен, сондай-ақ диабаздың ірі масштабты кірігуларымен сипатталады. Күлді қызғылт түсті Dripping Spring Quartzite және ақшыл-қызғылт Troy Quartzite қоршаған қабаттарға қарағанда ауа райына әлдеқайда төзімді және Сиерра Анчаның әсем жартастарын құрайды. Төменгі Паркер каньонында, таудың оңтүстік бетінде, Dripping Springs Quartzite тік құлаумен жартастарды қалыптастырады. Паркер каньонының жоғарғы бөлігіндегі ақшыл жартастар Troy Quartzite-тен пайда болған. Таудың негізіндегі (ең төменгі) тау жынысы бүкіл аймақ бойынша протерозойлық Ruin Granite-тен тұрады. Ацтек шыңының үстінде Гранд-Каньондағы Tapeats Sandstone-қа ұқсас, ірі ұсақталған, қоңыр түсті кембрийлік құмтас жатыр. Tapeats Sandstone Гранд-Каньондағы қабаттардың үзілісінде орналасқан, ал Ацтек шыңында шамамен 500 метрде кездеседі, бұл тік ығысудан ежелгі көтерілу туралы болжам жасауға мүмкіндік береді, яғни Сиерра Анча бір кезде қазіргіден кем дегенде 1500 метр биік болған, ал Гранд-Каньондағы Tapeats-тің үстінде жатқан палеозойлық қабаттар Сиерра Анчада эрозия нәтижесінде алынып тасталған. Сиерра Анчаның солтүстігіндегі Колорадо жазық алабында эрозиялық алып тастау мен шөгінділерге сәйкес келетін шағылдар табылады.