Кіріспе

Лихтенштейн партиясы. Volksdeutsche Bewegung (неміс тілінде; сөзбе-сөз "Этникалық неміс қозғалысы") ("Volksdeutsche" термині Германия шекарасының сыртында тұратын этникалық немістерді сипаттау үшін қолданылса, Германияның ішінде тұратындар "Reichsdeutsche" деп аталды) – Люксембургтегі нацистік қозғалыс, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Люксембургте дамыды. Неміс тегі бар университет профессоры Дамиан Краценберг құрған бұл қозғалыс тек басып алудан кейін пайда болды және нацистер оны Люксембургтегі жалғыз заңды саяси қозғалыс деп жариялады. "Heim ins Reich" ("Райхқа оралу") ұранымен, олар Люксембургті нацистік Германияға толық қосуды мақсат етті. Бұл саясатты осы мақсатқа жету үшін Bewegung-ті құрал ретінде пайдаланған нацистер қолдады. 1942 жылдың тамызында бұл мақсатқа қол жеткізілді, бірақ VDB өз қызметін жалғастырды және 84 000 мүшеге дейін өсті. Көптеген адамдар жұмыста қалу үшін мүшелік қажет екенін түсінгеннен кейін қосылды. Қозғалыс құрылғаннан кейін, жетекші мүшелерінің бірқатары Ұлттық социалистік неміс жұмысшы партиясына екіжақты мүше болып кірді. Соғыс аяқталғаннан кейін қозғалыс жойылды, ал Краценберг 1946 жылы атылды.

Қор

Volksdeutsche Bewegung-тің алдыңғылары, "Люксембургтің неміс әдебиеті мен өнері қоғамы" (GEDELIT; Люксембургтің неміс әдебиеті мен өнері қоғамы) 1935 жылдан бастап Дамиан Краценберг басқарды. Люксембургтік ұлттық-социалист Краценберг Ұлы Герцогтіктің Германия империясына қосылуын жақтады, ал люксембургтіктердің "Deutschtum" (неміс екендігі) осыған тарихи және тілдік негіздеме ретінде ұсынылды. "GEDELIT" мектептерде үгіт жүргізіп, GEDELIT ғимаратында нацистік көзқарастарды қолдайтын студенттер топтарын ұйымдастырды. 1940 жылдың 10 мамырында неміс Вермахты бейтарап Ұлы Герцогтікті басып алғаннан кейін, 7 күн өткен соң Люксембург қаласында "Volksdeutsche Bewegung" құрылды. Краценберг Volksdeutsche Bewegung президенті ретінде азаматтық басқару басшысы, Гаулейтер Густав Симонға есеп берді.

1941 жылғы 10 қазандағы референдум

1941 жылы азаматтық әкімшілік халық санағы түрінде жасырылған референдум өткізуді бұйырды, онда люксембургтер өздерінің неміс екенін мойындап, осылайша Үшінші рейхке «ерікті» қосылуға келісім беруі керек еді. «Референдумда» халықтан «ұлттығы», «ана тілі» және «тегі» туралы үш сұрақ қойылды, бұл сұрақтар «неміс» деген жалғыз логикалық жауапты күтетіндей етіп құрастырылған. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Люксембург қарсыласы осы жоспарды біліп алып, люксембургтердің dräimol Lëtzebuergesch («үш рет люксембургтік») деп жауап беруі керек екенін хабарлады. Азаматтық әкімшіліктің сынақ жүргізуі осы себепті сәтсіз болды және референдум жойылды.