Кіріспе

1913–1934 жылдар аралығындағы Азиялық көптеген спорттық жарыс

Алыс Шығыс чемпионаты (сондай-ақ Алыс Шығыс чемпионаттары, Алыс Шығыс ойындары немесе Алыс Шығыс ойындары деп те аталады) – Азия ойындарының алға құрылған Азиядағы көптеген спорттық жарыс.

Тарих

1913 жылы Филиппиннің әуесқой спорт қауымдастығының және Манила карнавалының президенті Элвуд Браун Қытай мен Жапонияға «Алыс Шығыс Олимпиада ойындарын» құруды ұсынды. Сол кезде генерал-губернатор Уильям Кэмерон Форбс 1911 жылдан 1913 жылға дейін Филиппиннің әуесқой спорт федерациясының президенті болды. Генерал-губернатор Форбс Алыс Шығыс Олимпиадалық қауымдастығын құрды. Браун Қытай, Жапония және Филиппин елдерінің миссионерлерімен бірлесіп, J. Howard Crocker және YMCA ұйымымен бірге Алыс Шығыс чемпионаты ойындарын құруға жұмыс істеді. Бірінші жарыс 1913 жылғы 4 ақпанда Манила қаласының Малата ауданындағы Манила карнавалының алаңында (кейін Ризал ескерелік спорт кешені) өтті және «Бірінші Шығыс Олимпиада ойындары» деп аталды. Форбс осы ойындарды ресми түрде ашық деп жариялады. Сегіз күндік шараға алты ел қатысты: сол кездегі Филиппин аралдары, Қытай Республикасы, Жапония империясы, Британдық Шығыс Үндістан (Малайзия), Таиланд Корольдігі және британдық колониясы Гонконг. 1915 жылы ойындардың атауы Алыс Шығыс чемпионаты ойындарына, ал қауымдастықтың атауы Алыс Шығыс Атлетика қауымдастығына өзгертілді. Бұл шара Қытайдың Шанхай қаласындағы Хонгкоу паркінде өтті. 1921 жылы ойындар қайтадан сол жерде ұйымдастырылды. Ойындар екі жылда бір рет өткізілді, бірақ 1929 жылы Жапония жобаны 1930 жылға кейінге шегерді. FEAA уақыт кестесін төрт жылға өзгертуге шешім қабылдады және 1934 жылы Филиппин аралдары оншы ойындарды қабылдады. 1934 жылы ФЕКГ-ға Голланд Шығыс Индиясы (Индонезия) қосылды. 1934 жылғы жарыс 1931 жылы Жапонияның Маньчжурияға басып кіргенінен кейін Қытай мен Жапония арасындағы шиеленіс кезінде өтті. Ойындарға осы аймақтан келген адамдарды қатыстыру екі елдің арасында дау тудырды, нәтижесінде Алыс Шығыс Атлетика қауымдастығы таратылды. 1937 жылдың қыркүйегінде Жапония Марко Поло көпірі оқиғасынан кейін Қытайға басып кірді және Екінші Қытай-Жапон соғысын (кейін Екінші дүниежүзілік соғыстың бір бөлігі) бастады, осылайша 1938 жылы жоспарланған ойындар тоқтатылды.

Спорт

Жарыстың өмірінде барлығы тоғыз түрлі спорт түрінен жарыс өткізілді. Ойындардың әр бағдарламасында сегіз спорт түрі ұсынылды, ал тоғызыншы спорт түрі – велоспорт – 1915 жылы бір рет қана өткізілді.