Кіріспе

Косово Республикасының Қарулы Күштері (ҚҚКК; , FARK) – Косово Республикасының әскери ұйымы, жарымәскери ұйым және Косово Демократиялық Лигасының (LDK) әскери қанаты. Бұл ұйым Ибрагим Ругова мен Буяр Букоши құрған Косоводағы басты оңшыл партия болып табылады. Ол 1998 жылдың тамызынан бастап 1999 жылдың маусымында Косово соғысы аяқталғанға дейін әрекет етті.

Тарих

Буяр Букоши, 1991-1999 жылдар аралығында өзін жариялаған Косово Республикасының экс-премьер-министрі, Сали Чекай жинаған Югославия Халық Армиясының (JNA) бірнеше ондаған бұрынғы Косово албан офицерлерімен Албанияда FARK ұйымын құрды. Ол оны бұрынғы полковник Ахмет Красникиге бағындырды. FARK мүшелерінің көпшілігі сол кезде Косово Республикасының президенті Ибрагим Руговаға адал болды, ал қарсыласы Косово Азаттық Армиясы (KLA) Хашим Тачи басқарды, ол FARK-тың жетістіктеріндегі кемшіліктерге байланысты сепаратистер арасында беделге ие болды. Букоши өзінің уақытының көп бөлігін Германияның Бонн қаласында өткізген кезде, 1991 жылдан, тәуелсіздік жариялауға тырысқан жылдан бастап 1998 жылға дейін Косово албандарының өкілі болды. 1998 жылдың қыркүйек айында Тиранада үкіметке қарсы наразылық акцияларына қатысқандары үшін FARK-тың 30 мүшесі тұтқындалды. FARK, 1998 жылдың 21 қыркүйегінде бұрынғы FARK басшысы Ахмет Красникинің өлтірілуінен кейін ғана қатысқандарын мәлімдеді. Кейіннен ұйым 1998 жылы KLA-ға 138-ші бригада "Агим Рамадани" ретінде қосылды, ол Кошаре шайқасында қаза тапқан FARK командирі Агим Рамаданиның құрметіне аталды. Бригада негізінен Дукаджин операциялық аймағында күресті, кейін 1999 жылы Кошаре операциясын бастады. FARK негізінен Югославия армиясынан өткен оқудан өткен албандық мерзімі өткен әскерлерді, сондай-ақ Югославия соғыстары кезінде Югославия армиясымен соғысқан Хорватия армиясының тәжірибелі албандық еріктілерін тартты.

КОА/ПДК-мен бәсекелестік

FARK және LDK партиясының көптеген мүшелері КОА-мен қарым-қатынастарында өлтірілді, бірақ КОА-ның бұрынғы мүшелері де өлтірілді. Қазіргі уақытта қарым-қатынастар кезінде қаза тапқандардың саны 1000-нан асып кеткені бағалануда. Қылмыскерлер немесе оларды қоздырғандар көбінесе КОА-ның бұрынғы жоғары лауазымды тұлғалары болды – соғыстан кейін олар негізінен азаматтық Косово қорғау корпусына (KPC) енді, ол КОА-ның мұрагері болды. KPC-ның басқару құрылымы мен құрамы, тіпті оның гербі де ресми түрде таратылған КОА-мен бірдей. Бұл олардың басшысына да қатысты. Алғашқы генерал – Агим Чеку, КОА-ның бұрынғы бас қолбасшысы. Кейбір КОА-ның бұрынғы мүшелері Косово полициясына қосылды. 1999 жылдың маусым айында НАТО әскерлері Косовоға кіргеннен кейін және жартылай әскери топтар ресми түрде таратылғаннан кейін қарым-қатынас тоқтаған жоқ. 2002 жылдың желтоқсанында КОА-ның бұрынғы басшысы Рамуш Харадинаждың інісі Даут Харадинаж, FARK және LDK партиясының төрт бұрынғы мүшесін ұрлап, өлтіруге қатысқандығы үшін Косоводағы БҰҰ сотымен бірге тағы бес КОА мүшесімен бірге сотталды. Даутқа қарсы істе бұрынғы FARK басшысы Тахир Земай Даутқа қарсы куә ретінде куәлік берді. 2003 жылы Земай ұлы Енис және жүйесі Хасанмен бірге өлтірілді. Олар сонымен қатар Печтегі FARK басшылары болды және бұрынғы КОА басшылары Рамуш Харадинаж бен Хашим Тачиді қаржыландырды. Рамуш Харадинаж кісі өлтіруге күдікпен қарады. 2003 жылдың қарашасында Себахате Толай мен Исуф Хаклай жұмысқа бара жатқанда атып өлтірілді. Екеуі де Zemaj-дың FARK мүшелері ретінде қызмет еткен. 2005 жылдың сәуірінде, Рамуш Харадинаж Гаагаға бағынудан бірнеше күн өткен соң, Рамуш Харадинаждың тағы бір інісі Энвер Харадинаж Косоводағы атыс кезінде қаза тапты. БҰҰ қауіпсіздік күштерінің мәлімдемесіне сәйкес, бұл Косово албандарының бәсекелес рулары арасындағы қақтығыс болды. Бұл Мұсаж және Харадинаж рулары арасындағы ұзақ жылдарға созылған антагонизм болды. Мұсаж отбасы 1990 жылдардың соңында FARK-те белгілі болды. 1998 және 1999 жылдар аралығында Батыс Косоводағы Печ аймағынан шыққан Харадинаж отбасы КОА-да ықпалды болды және Мұсаждермен қарым-қатынасқа түсті. 2000 жылы Рамуш Харадинаж, сондай-ақ Батыс Косоводағы Стрелцтегі үйінде Мұсаж отбасының мүшелерімен атысқа қатысқан болуы мүмкін. Мұсаждер 1999 жылы оның ағасы мен тағы үш адамды өлтіруге бұйрық бергенін мәлімдеді. Энвер Харадинаждың өлтірілуі Косовоның КОА жақтастары арасында қызу пікір-таластарға себеп болды. 2005 жылдың 3 маусымында "Бота Сот" газетінің журналисі Барджил Аджети Гьилан маңында атылып, кейіннен жарақатынан қайтыс болды. "Бота Сот" LDK-ға жақын болды және Аджети соғыстан кейінгі элитаның белсенді сыншысы болды, олардың көпшілігі КОА-мен байланысты болды. Барджил Аджети Косовода қаза тапқан "Бота Сот" газетінің жалғыз журналисі емес. Беким Кастрати 2001 жылдың 19 қазанында Приштина маңындағы Лауша ауылында өз көлігінде бірге жүрген тағы екі адаммен бірге қаза тапты. 2005 жылдың 28 маусымында FARK командирі Рашит Мустафаның денесі Гяковада азаматтық тұрғындармен табылды. Мустафаның саяси қастандыққа қатысы бар деп есептеледі. 2005 жылдың 12 шілдесінде Мұсаж отбасының екі мүшесі Косовоның батысындағы Печ маңындағы атыс кезінде қаза тапты. Харадинаж-Мұсаж қақтығысы FARK-КОА қақтығысының символына айналды. 2010 жылдың 1 қаңтарында Бедри Красники екі адамды өлтіргені және Косово полиция қызметінің бір мүшесін өлтіруге талпынғаны үшін 27 жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл LDK және Косовоның болашағы үшін альянс (AAK) әскери қанаттары болғанымен, бүгінгі күнге дейін LDK және AAK арасында, сондай-ақ КОА-ның саяси мұрагері PDK арасында саяси келіспеушіліктер жалғасуда.