Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Косово Республикасының Қарулы Күштері (ҚҚКК; , FARK) – Косово Республикасының әскери ұйымы, жарымәскери ұйым және Косово Демократиялық Лигасының (LDK) әскери қанаты. Бұл ұйым Ибрагим Ругова мен Буяр Букоши құрған Косоводағы басты оңшыл партия болып табылады. Ол 1998 жылдың тамызынан бастап 1999 жылдың маусымында Косово соғысы аяқталғанға дейін әрекет етті.
The Armed Forces of the Republic of Kosova (AFRK; , FARK) was a military of Republic of Kosova, paramilitary organization and military wing of the Democratic League of Kosovo (LDK), the main right wing party in Kosovo established by Ibrahim Rugova and Bujar Bukoshi. It was active during the Kosovo War from August 1998 until the war's end in June 1999.
Тарих
Буяр Букоши, 1991-1999 жылдар аралығында өзін жариялаған Косово Республикасының экс-премьер-министрі, Сали Чекай жинаған Югославия Халық Армиясының (JNA) бірнеше ондаған бұрынғы Косово албан офицерлерімен Албанияда FARK ұйымын құрды. Ол оны бұрынғы полковник Ахмет Красникиге бағындырды. FARK мүшелерінің көпшілігі сол кезде Косово Республикасының президенті Ибрагим Руговаға адал болды, ал қарсыласы Косово Азаттық Армиясы (KLA) Хашим Тачи басқарды, ол FARK-тың жетістіктеріндегі кемшіліктерге байланысты сепаратистер арасында беделге ие болды. Букоши өзінің уақытының көп бөлігін Германияның Бонн қаласында өткізген кезде, 1991 жылдан, тәуелсіздік жариялауға тырысқан жылдан бастап 1998 жылға дейін Косово албандарының өкілі болды. 1998 жылдың қыркүйек айында Тиранада үкіметке қарсы наразылық акцияларына қатысқандары үшін FARK-тың 30 мүшесі тұтқындалды. FARK, 1998 жылдың 21 қыркүйегінде бұрынғы FARK басшысы Ахмет Красникинің өлтірілуінен кейін ғана қатысқандарын мәлімдеді. Кейіннен ұйым 1998 жылы KLA-ға 138-ші бригада "Агим Рамадани" ретінде қосылды, ол Кошаре шайқасында қаза тапқан FARK командирі Агим Рамаданиның құрметіне аталды. Бригада негізінен Дукаджин операциялық аймағында күресті, кейін 1999 жылы Кошаре операциясын бастады. FARK негізінен Югославия армиясынан өткен оқудан өткен албандық мерзімі өткен әскерлерді, сондай-ақ Югославия соғыстары кезінде Югославия армиясымен соғысқан Хорватия армиясының тәжірибелі албандық еріктілерін тартты.
Bujar Bukoshi, the former Prime Minister in exile of the self proclaimed Republic of Kosova from 1991 to 1999, created the FARK in Albania with a few dozen former Kosovo Albanian officers of the Yugoslav People's Army (JNA) gathered by Sali Çekaj. He then put it under the command of former colonel Ahmet Krasniqi. Most of the FARK members were then loyal to the President of the Republic of Kosova, Ibrahim Rugova, while the rival group Kosovo Liberation Army (KLA) was led by Hashim Thaçi, a man who had earned credibility among separatists due to the alleged shortcomings in FARK's achievements. Bukoshi, while spending most of his time in Bonn, Germany, had been a representative for the Kosovar Albanians from 1991, the year they tried to proclaimed independence, to 1998. 30 FARK members were jailed for taking part in violent anti government demonstrations in Tirana in September 1998. FARK said they only participated after the murder of Ahmet Krasniqi, a former FARK leader, on 21 September 1998. The organization later joined the KLA in 1998 as the 138th Brigade "Agim Ramadani", named after FARK commander Agim Ramadani, who died during the Battle of Košare. The brigade mainly fought in the Operational zone of Dukagjin and later launched Operation Košare in 1999. FARK mainly recruited trained Albanian conscripts from the Yugoslav Army, as well as experienced Albanian volunteers of the Croatian Army, which fought the Yugoslav Army during the Yugoslav Wars.
КОА/ПДК-мен бәсекелестік
FARK және LDK партиясының көптеген мүшелері КОА-мен қарым-қатынастарында өлтірілді, бірақ КОА-ның бұрынғы мүшелері де өлтірілді. Қазіргі уақытта қарым-қатынастар кезінде қаза тапқандардың саны 1000-нан асып кеткені бағалануда. Қылмыскерлер немесе оларды қоздырғандар көбінесе КОА-ның бұрынғы жоғары лауазымды тұлғалары болды – соғыстан кейін олар негізінен азаматтық Косово қорғау корпусына (KPC) енді, ол КОА-ның мұрагері болды. KPC-ның басқару құрылымы мен құрамы, тіпті оның гербі де ресми түрде таратылған КОА-мен бірдей. Бұл олардың басшысына да қатысты. Алғашқы генерал – Агим Чеку, КОА-ның бұрынғы бас қолбасшысы. Кейбір КОА-ның бұрынғы мүшелері Косово полициясына қосылды. 1999 жылдың маусым айында НАТО әскерлері Косовоға кіргеннен кейін және жартылай әскери топтар ресми түрде таратылғаннан кейін қарым-қатынас тоқтаған жоқ. 2002 жылдың желтоқсанында КОА-ның бұрынғы басшысы Рамуш Харадинаждың інісі Даут Харадинаж, FARK және LDK партиясының төрт бұрынғы мүшесін ұрлап, өлтіруге қатысқандығы үшін Косоводағы БҰҰ сотымен бірге тағы бес КОА мүшесімен бірге сотталды. Даутқа қарсы істе бұрынғы FARK басшысы Тахир Земай Даутқа қарсы куә ретінде куәлік берді. 2003 жылы Земай ұлы Енис және жүйесі Хасанмен бірге өлтірілді. Олар сонымен қатар Печтегі FARK басшылары болды және бұрынғы КОА басшылары Рамуш Харадинаж бен Хашим Тачиді қаржыландырды. Рамуш Харадинаж кісі өлтіруге күдікпен қарады. 2003 жылдың қарашасында Себахате Толай мен Исуф Хаклай жұмысқа бара жатқанда атып өлтірілді. Екеуі де Zemaj-дың FARK мүшелері ретінде қызмет еткен. 2005 жылдың сәуірінде, Рамуш Харадинаж Гаагаға бағынудан бірнеше күн өткен соң, Рамуш Харадинаждың тағы бір інісі Энвер Харадинаж Косоводағы атыс кезінде қаза тапты. БҰҰ қауіпсіздік күштерінің мәлімдемесіне сәйкес, бұл Косово албандарының бәсекелес рулары арасындағы қақтығыс болды. Бұл Мұсаж және Харадинаж рулары арасындағы ұзақ жылдарға созылған антагонизм болды. Мұсаж отбасы 1990 жылдардың соңында FARK-те белгілі болды. 1998 және 1999 жылдар аралығында Батыс Косоводағы Печ аймағынан шыққан Харадинаж отбасы КОА-да ықпалды болды және Мұсаждермен қарым-қатынасқа түсті. 2000 жылы Рамуш Харадинаж, сондай-ақ Батыс Косоводағы Стрелцтегі үйінде Мұсаж отбасының мүшелерімен атысқа қатысқан болуы мүмкін. Мұсаждер 1999 жылы оның ағасы мен тағы үш адамды өлтіруге бұйрық бергенін мәлімдеді. Энвер Харадинаждың өлтірілуі Косовоның КОА жақтастары арасында қызу пікір-таластарға себеп болды. 2005 жылдың 3 маусымында "Бота Сот" газетінің журналисі Барджил Аджети Гьилан маңында атылып, кейіннен жарақатынан қайтыс болды. "Бота Сот" LDK-ға жақын болды және Аджети соғыстан кейінгі элитаның белсенді сыншысы болды, олардың көпшілігі КОА-мен байланысты болды. Барджил Аджети Косовода қаза тапқан "Бота Сот" газетінің жалғыз журналисі емес. Беким Кастрати 2001 жылдың 19 қазанында Приштина маңындағы Лауша ауылында өз көлігінде бірге жүрген тағы екі адаммен бірге қаза тапты. 2005 жылдың 28 маусымында FARK командирі Рашит Мустафаның денесі Гяковада азаматтық тұрғындармен табылды. Мустафаның саяси қастандыққа қатысы бар деп есептеледі. 2005 жылдың 12 шілдесінде Мұсаж отбасының екі мүшесі Косовоның батысындағы Печ маңындағы атыс кезінде қаза тапты. Харадинаж-Мұсаж қақтығысы FARK-КОА қақтығысының символына айналды. 2010 жылдың 1 қаңтарында Бедри Красники екі адамды өлтіргені және Косово полиция қызметінің бір мүшесін өлтіруге талпынғаны үшін 27 жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл LDK және Косовоның болашағы үшін альянс (AAK) әскери қанаттары болғанымен, бүгінгі күнге дейін LDK және AAK арасында, сондай-ақ КОА-ның саяси мұрагері PDK арасында саяси келіспеушіліктер жалғасуда.
Numerous members of the FARK and the LDK party were murdered during the rivalry with the KLA, but former members of the KLA were also assassinated. The number of victims during the rivalry is estimated currently at more than 1,000. The perpetrators or instigators were mostly former senior KLA leaders – after the war, they were almost exclusively integrated into civilian Kosovo Protection Corps (KPC), the successor to the KLA. The command structure and composition, and even the coat of arms of the KPC is essentially identical with the officially disbanded KLA. This also applies to their leader. First general was Agim Çeku, a former commander in chief of the KLA. Some former KLA members also joined the Kosovo Police. The rivalry did not end after NATO troops entered Kosovo in June 1999 and the paramilitary groups were officially disbanded. In December 2002, Daut Haradinaj, the brother of former KLA leader Ramush Haradinaj, was sentenced with five other members of the KLA by a UN court in Kosovo for his involvement in the kidnapping and murder of four former FARK and LDK party members. In the case against Daut Haradinaj previously testified Tahir Zemaj, a former FARK leader, as witness against Daut. Zemaj was murdered in 2003 along with his son Enis and nephew Hasan. They had also been a leader of the FARK in Peć, financing the former leaders of the KLA, Ramush Haradinaj and Hashim Thaçi. Ramush Haradinaj was suspected of murder. In November 2003, Sebahate Tolaj and Isuf Haklaj were shot while driving to work. Both had served under Zemaj as FARK members. In April 2005, days after Ramush Haradinaj surrendered to The Hague, Enver Haradinaj, another brother of Ramush Haradinaj was assassinated in a drive by shootout in Kosovo, according to the UN security forces, there was a confrontation between rival Kosovo Albanian clans. Presumably the long standing feud between the Musaj clan and the Haradinaj clan. The Musaj family was prominent in the FARK during the late 1990s. Between 1998 and 1999, the Haradinaj family, which originated from the Peć area in western Kosovo, was influential in the KLA, became embroiled in a vendetta with the Musaj's. Already in 2000, Ramush Haradinaj should have been involved in a gun battle with members of the Musaj family at their home in Strellc, also in western Kosovo. The Musaj's allege that he ordered the murder of their brother and three others in 1999. The murder of Enver Haradinaj has evoked heated reached in Pro KLA parts of Kosovo. On 3 June 2005, Bardhyl Ajeti, a journalist on the Kosovar newspaper Bota Sot, was shot near Gjilan, and later died of his wounds. Bota Sot was close to LDK and Ajeti was a vocal critic of the post war elite, most of whom were associated with the KLA. Bardhyl Ajeti was not the only journalist of Bota Sot who was killed in Kosovo. Bekim Kastrati was killed on 19 October 2001 along with two other men who were riding in his car at the time in village Lauša near Pristina. On 28 June 2005, the body of FARK commander Rashit Mustafa had been found by civilians in Gjakova. Mustafa is believed to be a political murder of the rivalry. Then, on 12 July 2005, two members of the Musaj family were killed in a drive by shooting near Peć in western Kosovo. The Haradinaj Musaj feud became emblematic of the wider FARK KLA feud. On 1 January 2010, Bedri Krasniqi was sentenced to 27 years of imprisonment for the murder of two and attempted murder of one member of the Kosovo Police Service. Although these are the military wings of LDK and Alliance for the Future of Kosovo (AAK), to date, there are between the LDK and AAK, as well as the PDK, the political successor to the KLA, continuing political disagreements.