Кіріспе

Анаполис өзені – Нова-Скотия провинциясының Анаполис алқабында орналасқан канадалық өзен.

География

Ұзындығы 120 шақырымды құрайтын өзен, бастауы Айлесфорд және Бервик ауылдарына жақын орналасқан Карибу батпағынан (теңіз деңгейінен 50 метр [160 фут] биіктікте) солтүстік-батысқа қарай ағып, Анаполис шығанағына құятын Клементспорт маңында сағасына жетеді. Анаполис өзенінің құймасы Бриджтауннан Клементспортқа дейін созылады және таятын толқындар арасындағы су деңгейінің шамамен айырмашылығын бастан кешіреді. Анаполис аңғарының шығыс бөлігін де Карибу батпағынан бастау алатын Корнуоллис өзені кесіп өтеді, оның жасы 10 000 жылға жетеді. Жаңа Шотландия провинциясының бағалауынша, 2011 жылы Анаполис өзенінің су жиналатын алабында 31 877 адам тұрған. Өзен провинцияның ең өнімді ауыл шаруашылығы жерлері арқылы ағады. Аңғардың Солтүстік және Оңтүстік тауларының құратын салыстырмалы түрде қолайлы микроклимат, сондай-ақ Фанди шығанағының суларына жақын орналасуы аймақты алма сияқты жеміс дақылдары үшін өте қолайлы етеді.

Тарих

Анаполис өзенінің тарихтағы маңызы 1605 жылы Самуэль де Шамплен мен Пьер Дугуа, Сиер де Монт өзеннің солтүстік жағалауында Порт-Рояль бекінісін салғаннан кейін, ертедегі Акадияда көлік дәлізі ретінде пайдаланылуы арқылы айқын көрінеді. Шампленнің 1609 жылғы картасында өзен "Ривьер-дю-Дофин" деп аталған. 1710 жылы британдықтардың шабуылы нәтижесінде Акадияның бұл бөлігі француз билігінен шықты. Порт-Рояльдан он шақырым жоғарыда, Аллайнс ағысының сағасындағы акадиялық елді мекен патшайым Аннаның құрметіне Аннаполис Рояль деп аталды. Осы кезде өзенге де Анаполис деген ат берілді. 1713 жылы Франция қазіргі Жаңа Шотландияның құрлық бөлігін құрайтын Акадияның бөлігін Ұлыбританияға өткізгеннен кейін, Аннаполис Рояль 1749 жылға дейін Жаңа Шотландияның британдық колониясының астанасы болды. Алайнс ағысының өзенге құятын жерінде Форт-Энн бекінісі салынды, ол елді мекенді шабуылдан қорғауға арналған. 18-20 ғасырлар аралығында өзен көлік дәлізі ретінде кеңінен қолданылды, әсіресе желкенді кемелердің дәуірінде, олар Бриджтаунға дейін (судың тоқтаған жері және кеме жүзе алатын соңғы нүкте) дейін көтеріле алатын. Бриджтаун дамыған кеме жасау өнеркәсібіне ие болған. Бұрын Аннаполис Рояль мен солтүстік жағалаудағы Гранвилл паромдары арасында өзен арқылы паром жүрген, бірақ 20 ғасырдың басында оның орнына көпір салынды. 1984 жылы Nova Scotia Power Анаполис Рояль электр стансасын ашты, ол тасқын энергиясын пайдаланатын станса болды. Қазір тасқа толы бөгет Анаполис Рояль мен Гранвилл паромдары арасындағы өзенді бөгеп тұр, ал 1-ші бағыттық жол осы бөгет арқылы өтеді. Анаполис Рояль мен Бриджтаун арасындағы өзен бөлігі енді су қоймасы ретінде пайдаланылуда. Станса 2019 жылы жұмысын тоқтатты. 1980 жылдардың соңында Анаполис өзенін Канаданың федералдық мұралық өзені деп жариялау туралы өтініш, тұрғын үйлер мен ауыл шаруашылығының салдарынан өзендегі ластанудың жоғары деңгейіне байланысты қабылданбады. Осы шешімнен кейін бірқатар бақылау және тазалау жобалары жүргізілді, нәтижесінде "Таза Анаполис өзені" (CARP) жобасы құрылды.

Танымал мәдениет

Канада Геральдикалық Басқармасындағы Дауфин Ерекше Геральдінің атауы ежелгі замандағы өзеннің атынан шыққан.