Кіріспе

Леббеус Вудс (31 мамыр 1940 – 30 қазан 2012) – американдық архитектор және суретші, конвенциялық емес және тәжірибелік дизайндарымен белгілі.

Мансап

Вудс Иллинойс университетінде сәулет және Пердью университетінде инженерлік мамандықтарды оқыды. Вудс өзін сәулетші деп атағанмен, сәулет мамандығы бойынша білімі жоқ, сондай-ақ сәулетпен айналысуға лицензиясы да жоқ. Ол алғаш рет Нью-Йорктегі Ээро Саариненнің кеңсесінде Сааринен жобалаған Форд қоры ғимаратында далалық өкіл ретінде жұмыс істеді. Саариненнің кеңсесін тастағаннан кейін ол қысқа уақытқа Ричардсон, Севернс Шелер және серіктестердің Шампейн, Иллинойс фирмасында жұмыс істеді. Сол кезеңде Индианаполис өнер мұражайына суреттер түсірді. 1976 жылы ол тек теория мен тәжірибелік жобаларға бет бұрды. Ол Стивен Холлмен бірге Қытайдың Чэнду қаласында жарық павильонын және Кубаның Гавана қаласындағы ғимараттарды жобалаған. 1988 жылы Вудс эксперименталды сәулет зерттеу институтын құрды, бұл коммерциялық емес мекеме эксперименталды сәулет ой-пікірін және практикасын дамытуға арналып, сәулеттің өзіндік тұжырымдамасы мен қабылдауын насихаттады. Тоғыз кітаптың авторы, 1994 жылы Chrysler Design Award сыйлығын алды. Осы мақсатта Вудс ғимараттың дизайнері мен пирамиданың жасаушысы арасындағы параллельді көрді, ол басқаларды реттеуші ережелерге мойынсұнуды білдіретін, білдіретін, үстемдік ететін және пайдаланатын адамдар енгізген нысандарды ұстанады. Үшбұрышты пішінді пирамида табиғатынан ең тұрақты қатты дене болып табылады. Бір жағынан, құрылыстың ең төменгі деңгейінде Вуд пирамиданың тұрғындарын оның толық жүктемесін көтеретін ретінде орналастырады. Екінші жағынан, ғимараттың типтері жоқ немесе белгісіз мақсат пен мағынаның еркін кеңістігін жобалаған сәулетші пирамиданы кері бұрып, жаңа ғимарат түрлерін жасайды. Бұл кері бұрылған құрылыстың әрбір тұрғыны жоғарыға айналады. Пирамида өзінің формасын толықтай толтыру үшін негіз немесе соңғы нүкте іздеп уақыт кеңістігіне дейін созылады. Алайда, тәжірибе көлемі ұлғаймас бұрын, негіз төмендейді. Бұл құрылыстың орналасқан жерінің белгісіз қараңғылығында көптеген пирамидалар бір-біріне еніп, бір-біріне қосылады. Олар ағысты, белгісізді, қарама-қайшылықты, шығу тегі мен баратын жері белгісіз қаланы, үздіксіз өзгеріске ұшыраған жағдайды тудырады. Бұл Вудстың "Горизонт үйлері" жобасында да көрінеді, ол туралы ол былай дейді: Олар біздің кеңістіктік трансформацияларды қабылдаумен тәжірибе жүргізетін құрылымдар, олар құрылымдардың өздеріне ешқандай материалдық өзгерістер енгізбей орындалады. Бұл жобаларда менің басты қамытым кеңістік мәселесі болды. Үйлерді қалай айналдыру керек деген инженерлік сұрақтарға дәстүрлі механикалық құралдар - крандар және тағы басқалар - жауап бере алады, бірақ олар әуесқой және әдепсіз болып көрінеді. Механикалық шешім гидравликаны пайдалана отырып, өзін-өзі қозғалтқыш құрылымдардың идеясында болуы мүмкін. Бірақ ең бастысы: өзгеріп жатқан кеңістіктер біздің өмір сүру салтымызға қалай әсер етеді? Оның зерттеулерінің басым бөлігі дағдарыстағы жүйелерді жобалаумен айналысады: қолданыстағы тәртіп жаңа тәртіппен бетпе-бет келеді. Оның жобалары саяси және шабуылдаушы болжамдар, ықтимал шындық; уақытша, жергілікті және олардың жасаушыларының инвестицияларымен айыпталады. Ол 1997 жылы "Радикалды қайта құру" басылымына енгізілген Сан-Франциско, Гавана және Сараево үшін жасаған ұсыныстарымен танымал (соғыстан кейінгі Сараево, сауда эмбаргосының тұтқасында Гавана және Лома-Приета жер сілкінісінен кейін Сан-Франциско). Архитектура мен соғыс бір-біріне қайшы келмейді. Архитектура - соғыс. Соғыс - сәулет. Мен өз уақытыммен, тарихпен, қалыптасқан және қорқынышты формаларда тұратын барлық билікпен соғысып жатырмын. Мен - үйі, отбасы, ілімі жоқ, өз жері деп атайтын орны жоқ, басталуы мен соңы белгісіз, "қасиетті және бастапқы жері" жоқ миллиондаған адамның бірімін. Мен барлық иконаларға және барлық тарихтарға соғыс жариялаймын, олар мені өз жалғандықтарыма, өз жағымсыз қорқыныштарыма байланыстырады. Мен тек сәттерді ғана білемін, өмірлер сәттер сияқты, және шексіз күшпен пайда болатын, содан кейін "ауаға еріген" нысандар. Мен сәулетшімін, әлемді құрастырушымын, тәнді, әуенді, қараңғы аспанға қарама-қарсы силуэтті құлшылық ететін сезімтанушымын. Мен сіздің есіміңізді білмей жүре алмаймын. Сен де менің өмірімді біле алмайсың. Ертең біз бірге қала құрылысын бастаймыз. Эксперименталды конструкциялар мен ортаны көз алдына келтірген Вудс "материалдар мен энергетикалық формалардың шекараларын белгілейтін метрикалық жүйелердің өзара әрекеттесуі әмбебап ғылымның (әмбебап ғылым) негізі болып табылады, оның жұмысшыларына барлық адамдар кіреді" деді. Адам өмірінің мағынасын сәулет арқылы қайта анықтау қажеттігін түсінген Вудс, әрбір тұрғынының әртүрлі материалдық және материалдық емес қажеттіліктерін қамтитын кеңістіктерді жасауды көздейді. Оның жұмыстарында, бос кеңістік, қабырға, көлем және бет сияқты дәстүрлі сәулеттік лексиканың терминдері, оның ішінде "бос кеңістік", "көптеушілік" және "гетероархия" сияқты гетерогенді және радикалды интерпретацияларының комбинацияларына орын береді. Сол сияқты, Мишель Фуко әрбір тұрғынға қатысты әртүрлілікті немесе басқаны қабылдайтын өтпелі кеңістіктерді анықтады, олардың барлық қоғамға қарағанда. Оның пікірінше, бұл гетеротопиялар қалалық құрылымның торы ішінде жоғалған нақты және институционалды кеңістіктер болып табылады. Алайда, олар "бір түрлі бұрмалау немесе іске асырылған утопия болып табылады, онда қоғамда кездесетін барлық нақты кеңістіктік арандамалар, барлық басқа кеңістіктік арандамалар бір мезгілде ұсынылады, күдік тудырады және аударылады".

Еркін кеңістік

Вудс фриспайс терминін қалыпты, алдын ала анықталған және детерминистік сипаттамасынан азат болған архитектуралық тәсілді ұсыну үшін енгізді, немесе табиғи және адамның әрекеттерінен туындаған өзгерістерге ұшыраған қазіргі заманның үздіксіз өзгеріп отыратын ландшафтын пайдаланатын архитектура. Қазіргі қаланың ұйымдастырылу және даму моделіне қарамастан, Вудс үшін фриспайс – пайдаланушысы мен қоғамның морфологиялық өтімділігімен және идеологиялық бостандығымен сипатталатын, болжамсыз күштер мен үнемі өзгерулер алаңы болды. Осы мақсатта ол үш архитектуралық ұсынысты жасады. Вудс "алты таңбалы соманы" жеңіп алды және фильмті көрсетуді жалғастыруға мүмкіндік берді. Фильмнің соңғы титрлерінде оның жұмысы "Сұрақ-жауап бөлмесінің" декорацияларына "шабыттандырды" деп көрсетілген. Вудс "Алиен 3" фильмінің атмосферасын және көрінісін қалыптастырған "концептуалды архитектор" ретінде танылды, әсіресе оның бастапқы сахнасын.

Жеке өмір

Вудс 1961 жылы сәуір айында Паттилиге (туған аты Хагсма) үйленді. Олардың екеуінің екі баласы болды: 1963 жылы туған Анжела және 1967 жылы туған Леббиус Вудс II. 2024 жылғы мәлімет бойынша, Леббиус Вудс II қазіргі уақытта қаржы саласында жұмыс істейді, ал Анжела – әлеуметтік жұмыскер. Вудстың үш немере қызы және төрт немере ұлы бар. Вудстың Паттилимен некесі 1972 жылы ажырасып кетті. 1998 жылы ол Александраға (туған есімі Вагнер) үйленді, олардан Виктория деген қызы дүниеге келді. 2024 жылғы мәлімет бойынша, Виктория Нью-Йорк қаласында тұратын суретші.