Кіріспе
Индонезиялық кәсіпкер (1931–2020)
Мохамад "Боб" Хасан (24 ақпан 1931 – 31 наурыз 2020) – индонезиялық кәсіпкер, 1998 жылы сауда және өнеркәсіп министрі қызметін қысқа мерзімге атқарды және кейіннен сыбайлас жемқорлық айыбымен түрмеге қамалды. Ол ұзақ жылдар бойы қызмет еткен Индонезия президенті Сухартоның ең белгілі этникалық қытайлық жақтастарының бірі болды және орман шаруашылығы бизнесімен айналысқандықтан "фанера патшасы" деген лақап атқа ие болды. Хасан 1984 жылдың қыркүйегінен бастап өмірінің соңына дейін Индонезия жеңіл атлетика федерациясының төрағасы болды. Ол Индонезияның "Гатра" журналын құрды және оның редакторы болды.
Ерте өмір
1931 жылы ақпан айында Орталық Явадағы Семаранг қаласында қытайлық темекі саудагерінің отбасында дүниеге келген Хасан, 1950 жылдары полковник Сухартоға қолбасшылық еткен Индонезия армиясының генералы Гатот Соебротоның асырап алған ұлы болды.
Іскерлік мансап
Сухарто Субротоны армияның Дипонегоро дивизиясының командирі лауазымынан ауыстырғаннан кейін Хасан Сухартомен бірге әскерилер бақылайтын түрлі қосалқы бизнестерді дамыту үшін жұмыс істеді. Бұл дивизияны қаржыландырудың көп бөлігін қамтамасыз етті, сондай-ақ оның офицерлеріне қосымша табыс әкелді. 1966 жылы президенттікке келгеннен кейін Сухарто Индонезиядағы коммерциялық ағаш кесуді, әсіресе Явадан тыс аралдарда кеңейтті. 1970 жылдары Хасан Индонезияда ағаш жинауға ниеттенген шетелдік компаниялар үшін қажетті индонезиялық «серіктес» ретінде жұмыс істеді, ең алдымен АҚШ-тың Georgia Pacific корпорациясымен, сондай-ақ оның және мемлекеттік компаниялар арасында бірнеше бірлескен кәсіпорындар құрды. 1981 жылы үкімет өңделмеген ағашты экспорттауға тыйым салды, нәтижесінде көптеген шетелдік компаниялар өздерінің индонезиялық бизнесін өңдеу кәсіпорындарын құруға мүдделі жергілікті меншік иелеріне сатты; Georgia Pacific компаниясы Индонезиядан кеткен кезде 1983 жылы Хасан, бұл компанияның Индонезиядағы үлесінің ірі акционері болғандықтан, оның жалғыз иесіне айналды. Хасанның Калиманис тобы Калимантан аймағындағы 2 миллион гектардан астам (7,700 шаршы миль) алқаптарды бақылайтыны хабарланды. Хасан PT Nusantara Ampera Bakti (Nusamba) компаниясын басқарды, оның 80 пайызы Сухарто бақылайтын қорларға тиесілі. 1996 жылы Сухартоның әйелі қайтыс болғаннан кейін Хасан Сухартоның алты баласы арасындағы бизнес дауларында делдалдық қызмет атқарды.
Сауда және өнеркәсіп министрі
1998 жылы 14 наурызда Сухарто Хасанды сауда және өнеркәсіп министрі етіп тағайындады, осылайша ол Сухарто кабинетіне кірген жалғыз қытай текті индонезиялық азамат болды. Оның тағайындалуы 1997 жылдың ортасында басталған Азия қаржы дағдарысын жеңу үшін Сухартоның маңызды қаржылық өзгерістер жасауға ниеті жоқ екенін көрсететін дәлел ретінде қарастырылды. Дағдарыс кезінде Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) талаптары орындалуы нәтижесінде 1998 жылы Apkindo таратылды. Хасан 1998 жылы 21 мамырда Сухартоның көпшілік наразылықтары мен тәртіпсіздіктерден кейін қызметтен кеткенімен, министрлік лауазымынан босатылды.
Сыбайлас жемқорлық үшін сотталып, түрмеге қамалды
Хасанның бизнес-іс-әрекеттері мен Индонезия индустриясының көп бөлігін бақылауы салдарынан ол жиі сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптамаларға ұшырады. 1998 жылы Сухарто биліктен кеткеннен кейін бірқатар сот шешімдері қылмыстық әрекеттердің дәлелдерін анықтады. Бірнеше жастар ұйымы Суматрадағы орманды өртеуге бұйрық бергені үшін Хасанға 50 миллиард рупия (7 миллион АҚШ доллары) айыппұл салды. Хасан – алаяқтық пен сыбайлас жемқорлық үшін сотталған Сухартоның алғашқы және ең танымал серіктесі болды. Хасан 1994 жылдан 2004 жылға дейін Халықаралық Олимпиада комитетінің мүшесі болды, осыдан кейін сыбайлас жемқорлыққа байланысты ХОК оны құрамынан шығарды. 2000 жылы Индонезия үкіметі Хасанның сол кезде қамауда болса да, 2000 жылғы Сиднейдегі Олимпиада ойындарына қатысуына рұқсат беру керектігі туралы ХОК-тің пікірін сынады.
Өлім
2020 жылдың 31 наурызында Хасан 89 жасында Орталық Джакартадағы Гатот Суброто әскери ауруханасында өкпе рагынан қайтыс болды.