Кіріспе

1986 жылы түсірілген Роман Поланскинің фильмі

"Қарақшылар" – 1986 жылы түсірілген, Жерард Брах, Джон Браунжон және Роман Поланскидің сценарийін жазған, ал режиссерлігін Полански жасаған комедиялық-приключениялық фильм. Бұл фильм Поланскидің классикалық қарақшылар туралы фильмдерге және Диснейлендтегі "Кариб теңізінің қарақшылары" аттракционына деген құмарлығынан туындады. Полански 1976 жылы "Чайнатаун" фильмінен кейін түсіруді жоспарлаған, бірақ қаржыландырудың жетіспеуі және Поланскинің кәмелетке толмаған қызды зорлағаны үшін соттан қашу үшін АҚШ-тан қашып кетуіне байланысты өндіріс бірнеше рет кешіктірілді. Фильм 1986 жылғы Канн кинофестивалінде конкурсқа қатыспай көрсетілді және кассада сәтсіздікке ұшырады, бірақ костюм дизайны "Оскар" сыйлығына ұсынылды.

Сюжет

1659 жылы танымал ағылшын пираты капитан Ред пен оның кабиналық жігіті Жан Батист, «Бақа» деген лақап атымен белгілі, мұхитта жабдығы жоқ салда қалып қояды. Оларды «Нептун» галеоны құтқарып алады және түрмеге тастайды, онда олар кеменің аспазы Бомакомен танысады. Бомако алтын ацтек тағын ұрлап, оны жасырын түрде кеменің қоймасына апарып әкетпек болғанда ұсталып қалған. Капитан Ред өзіне сол тақты қолға түсіруді армандайды. Ал Бақа Маракайбо губернаторының немересі Мария Долоресқа ғашық болады, ол «Нептунмен» жолаушы ретінде саяхаттап жатыр. Капитан Линарес қайтыс болады, ал кеменің басқаруын оның қатал және амбициялы бірінші офицері, лейтенант Дон Альфонсо де ла Торре өз қолына алады. Ол да Мария Долореске ғашық, бірақ оның сезіміне жауап таппайды. Ред пен Бақа, «Нептун» экипажымен бірге жұмыс істеуге кірісіп, бүлік шығаруға тырысады. Дон Альфонсо оларды және басқа бүлікшілерді өлім жазасына кеседі. Капитан Ред ашық көтеріліс ұйымдастырады, ол сәтті аяқталады. «Нептун» кемесіне басшылық етіп, кемені өзінің ескі әріптесі Датч басқаратын пираттардың шығанағына бағыттайды. Бұрынғы экипаж мүшелерімен кездескен Ред капитандық кеш ұйымдастырып, Дон Альфонсо мен оның офицерлерін түрмеге қамап қояды. Бірақ, Датчтың бір тұтқыны пираттар той кезінде оларды босатып алады. Дон Альфонсо және оның адамдары «Нептунға» оралып, кемені қайтадан басып алады, таңертең алтын тақпен бірге кетеді. Датчтан алған ақшаға капитан Ред ескі бриг сатып алып, «Нептунды» Маракайбоға дейін қуалайды. Түнде капитан Ред, Бақа және Бомако Мария Долореспен бірге губернатордың резиденциясына кіріп барады. Ред оны келіссөздер жүргізу үшін пайдалануды жоспарлайды, бай ағасын алтын таққа айырбастауға мәжбүрлеуді көздейді. Губернатор өзінің немере қызының тағдырына бейжай қараса да, Ред оны азаптап, оның подаградан зардап шегетінін білгеннен кейін ынтымақтасуға көнеді. Редтің талабы бойынша губернатор оған алтын тақты тәркілеуге құқық беретін құжатты ұсынады, ол губернатордың құпия хабаршысы болып көрінеді. Бірақ Ред пен Бақа тақты шығанақтан алып шыға алмайды, кейін Дон Альфонсо оларды тұтқынға алып, түрмеге қамап қояды. Мария Долорес оларды түрмеде келіп көреді. Ол Жан Батистке деген сезімін білдіреді, екеуі құшақтасып, сүйіседі. Мария Долорес «Нептунға» оралады, ол көп ұзамай Испанияға қайта аттанады, Дон Альфонсо капитан болып тағайындалады. Бомакодан осы жайтты естіген пираттар келесі түні түрмеге шабуыл жасап, Ред пен Бақаны босатады. Капитан Ред «Нептунды» қуалайды және галеонға шабуыл жасайды. Ред өзінің кемесін батырып, кері қайту мүмкін емес етеді, ал алтын тақты қолға түсіру үшін Бомакоға жасырын түрде қайық дайындауға бұйрық береді. Шабуылдың қызуында Бақа Мария Долоресті тауып, ол үшін Дон Альфонсомен дуэльге шығады. Бірақ соңында ол капитан Редке адал болып қалады, Дон Альфонсомен күресін таққа қол жеткізу үшін басшысына көмектесу үшін тоқтатады. «Нептун» өртеніп, жөндеуге жарамсыз болғандықтан, оның қалған экипажы мен жолаушылары қайықпен қашып кетеді, ал Ред, Бақа және Бомако алтын тақпен бірге өздерінің қайығымен қашып құтылады. Мария Долорес қол жетпегендіктен, ашуланған Бақа Дон Альфонсоға сөздермен шабуыл жасайды, ол оны өшіксіздік үшін атуға тырысады. Бірақ Мария Долорес оның мақсатын бұзып, араласады, ал оның орнына Бомако қаза табады. Ред пен Бақа оқиға орнын тастап, аман қалған экипаж мүшелерін суда қалдырып кетеді.

Даму

"Чайнатаун" фильмінің сәттілігіне байланысты Роман Полански тұрақты серіктесі Жерар Брахпен бірге "Қарақшылар" атты шайқас фильмнің сценарийін жазуға кірісті. "Мен көңілді бірдеңе жасағым келеді", - деді ол 1976 жылы. "Мен өзім көруге ұнайтын нәрсені жасағым келеді. Мен Диснейлендтің жақын тұтынушысымын. Қарақшылармен саяхат жасаған сайын, осылай фильм түсіргім келеді деп ойлаймын". Алғашқыда Полански Джек Николсонды капитан Томас Бартоломей Редтің басты рөліне шақыруды жоспарлаған, ол опысты, қарты пират еді, ал Полански өзі Редтің серігі рөлін ойнамақшы болған. Бірақ кейін, Николсонның талап еткен үлкен гонорарының себебінен қиындықтар туды. (Поланскидің айтуынша, Николсонға не қалайтынын сұрағанда, ол: "Көбірек қалаймын" деп жауап берген.) Полански сондай-ақ Изабель Аджаниді әйел басты рөлге шақыруды қалаған. Өндіріс кейінге шегерілген кезде, ол Аджани үшін қайта жазылған "Жасырын тұрғын" фильмін түсірді. 1976 жылы ол келесі жылы Англия мен Мальтада "Қарақшылар" фильмін түсіруді жоспарлап, фильмде кішкентай рөл ойнамақ екенін айтты. Алайда, 1977 жылы Калифорнияда кәмелетке толмаған қызды есірткі арқылы зорлады деген айыппен ұсталғаннан кейін фильмнің түсірілімі одан әрі кейінге шегерілді. Полански АҚШ-тан қашып кетті. Қазан айында Арнон Милчан фильмді түсіретінін мәлімдеді, оны келесі жылы Тель-Авивте 24 миллион долларлық бюджетпен түсіретін болады. Ол жерде Милчан 2,5 миллион долларға студия салып, онда теңіздік аквариум болады. Фильмде танымал актерлер болмайды, өйткені барлық қаржы арнайы эффектілер мен декорацияларға жұмсалады. Полански фильмді "қомедиялық оқиға, "Асыл қазына аралы" немесе Диснейлендтегі қарақшылар аттракционы сияқты, бала кезінде армандаған нәрсе" деп атады. Ко-сценарист Брах оны "классикалық, стереотиптік оқиға" деп сипаттап, "ақымақтық жасамау үшін көп еңбек еттім" деді. Поланскидің құқықтық мәселелері фильмді АҚШ-та түсіруге мүмкіндік бермеді. Ол былай деді: "Фильмдерді қаржыландыратын адамдар сіздің жеке проблемаларыңызға, беделіңізге қызығушылық танытпайды. Оларды сандар қызықтырады. Олар сақтандыру компаниясы сияқты оларды тексереді. Менің фильмдеріме 5 миллион, 6 миллион, 10 миллион доллар жұмсағандағы тәуекелдерімнің шектеулі екенін олар біледі. Бірақ сіз күрделі, амбициялық тақырыпты таңдағанда, мысалы, "Қарақшылар" сияқты, тіпті керемет сценарийіңіз бен ынтаңыз болған күнде де, олар қорқады. Бұл менің Америкадағы құқықтық мәселелеріме қатысы жоқ. Олардың бұған не қатысы бар? Олардың моральдық принциптері бар деп сіз ойлайсыз ба, олар шексінеді ме?" 1983 жылдың мамыр айында Universal Studios меморандумда "Қарақшылар" фильмінің бюджетінің үштен екі бөлігін, яғни 28 миллион долларды беруге келісті. Алты айдан кейін студияда өзгерістер болды және Universal компаниясы бас тартты. Осы кезде Бен Аммар 8 миллион доллар инвестиция салған еді. Ол жаңа дистрибьютор таба алмады. 1984 жылдың қаңтарында Полански әлі де Джек Николсонды түсіруге үміттене берді. Поланскидің "Тесс" фильмінде ойнаған Настасья Кински әйел басты рөлге ие болды. Өндіріс басталғанға екі ай қалғанда, фильмді Еуропаға шығаратын Дино де Лаурентис MGM/UA-мен 9,5 миллион долларлық келісім жасасты. Бен Аммар қосымша қаржыны үш басқа банктерден жинады. 1984 жылдың ақпанында Майкл Кейн басты рөлге бекітілді. Сәуір айында Кейн бас тартты және Роб Лоу оның серігі рөліне қарастырылды. Ақырында Уолтер Маттау басты рөлді ойнауға келісті, ал француз рок-барабаншысы Крис Кампион оның серігі рөліне қол қойды. "Маған сценарий ұнамады", - деді Маттау. "Мен сценарийді түсінбедім. Бірде кеме пираттарға қарсы, кейде пираттар кемеге қарсы, содан кейін кеме тағы да пираттарға қарсы. Мен оны күлкілі немесе қызықты деп ойлаған жоқмын. Тунисте бес-алты ай бойы бір аяқпен жүзу, тау шарықтау, дуэль жасау ойымды қоздырмады. Менің ойымды өзгерткен кіші ұлым Чарли болды. Ол: "Сенің осы рөлді қабылдауың керек, әке. Сен Роман Поланскимен жұмыс істейсің, ол бүгінгі күннің ең ұлы режиссерлерінің бірі. Бұл - карьераңды өзгерте алатын ашық ауадағы рөл" деді". Суретке түсіру басталған кезде бюджет 40 миллион долларға дейін өсті – Маттау мен Поланскидің әрқайсысы 1 миллион доллар гонорар алды, ал фильм үшін салынған галеонға 7-8 миллион доллар жұмсалды, екі дыбыс сахнасын салуға 10 миллион доллар кетті. Толық көлемдегі галеон Тунис, Суссе қаласында орналасқан Порт-Эль-Кантауи портындағы кеме жасаушылықта, осы өндіріс үшін ғана салынған Тарак Бен Аммар студиясының жанында салынды. Сусының үстінен дәл көшірме болған, бірақ болаттан жасалған корпусы мен 400 а.к. қуаттылығы бар қосымша қозғалтқышы бар "Нептун" галеоны Тунис теңіз тізіліміне енгізілді және қазірде Генуя портындағы туристік объекті болып табылады, оның ішін қарау үшін 6 евро төлеу керек. Галеон 1985 жылдың 21 сәуірінде, жоспарланған мерзімнен бес ай кейін бітірілді және дауылға тап болды. Түсірілім өте қиын болды, түсірілімге нашар ауа райы мен бірқатар апаттар тосқауыл болды. Cannon Films тарату құқығын алды.

Роман Поланскиге қарсы айыптаулар

2010 жылдың 14 мамырында актриса Шарлотта Льюис және оның адвокаты Глория Оллред режиссер Роман Поланскиді 16 жасында өзіне қарсы жыныстық қатынаста деп айыптады.

Шығару

Фильм 1986 жылғы Канн кинофестивалін ашты.

Кассалық жинақ

Фильмнің бастапқы сметалық бюджеті, Полански Paramount компаниясымен келісімде болған кезде 15 миллион доллар болды, бірақ соңғы бюджет 40 миллион АҚШ долларына жетеді деп есептеледі. АҚШ-тағы жалпы кассалық түсім 1,64 миллион доллар, ал әлем бойынша 6,3 миллион доллар құрады. Cannon Films компаниясы фильмнің американдық дистрибьюторы болу үшін Metro Goldwyn Mayer және De Laurentiis Entertainment Group компанияларынан басымдық алып, жақсы ұсыныс жасады. "Біз қателік жасаймыз", - деді Cannon компаниясының Глобус. "Пираттар" – солардың бірі. Біз 1 немесе 2 миллион доллар шығынға ұшыраймыз. Бұл ауыртады. Бізге үлкен сабақ: барлық құқықтарымыз жоқ фильмді таратуға тіпті қолға алушы болмауымыз керек."

Сыни қабылдау

"Мен оған кейіпкері мен атмосферасы үшін төрт жұлдыз берер едім", - деді Маттау. "Бірақ сюжеті мен әрекеті үшін төрт жұлдыз бермес едім. Полански атмосфераны шынайы сезіндіре білуде гений екенін айтармын. Көптеген фильмдерде жасалмалылық байқалады." Колин Гренланд "Пираты" фильмін "White Dwarf" журналының 85-ші санында қарап, "Полански өзінің ерекшелігімен бәрін қорқынышты, лас және аурудай етіп көрсеткен, тіпті тым шыншыл. Бір эпизодта екі бейкүнә адам қайнатылған егеуқұйрықты жеуге мәжбүр болады – иә, сіздер осы эпизод туралы естігенсіздер." Rotten Tomatoes сайтында фильмге 11 рецензия негізінде 27% мақұлдау көрсетілген, ал орташа бағасы 5,1/10 құрайды. Metacritic сайтында 12 сыншының пікірі бойынша 100 балдық шкала бойынша 32 балға бағаланған, бұл "көбінесе жағымсыз пікірлер" дегенді білдіреді.

Марапаттар

Фильм ең жақсы костюм дизайны үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды.