Кіріспе

Призреннің екінші лигасы – 1943 жылдың қыркүйегінде Косовода албандық шенеуніктердің Албаниядағы албандардың этникалық бірігуі үшін науқан жүргізу мақсатында құрылған ұйым. 1918 жылдан бастап Косово жаңа құрылған Югославия Корольдігіне енгізілді және Косоводағы албан этносы Югославия үкіметі тарапынан Албанияға немесе Түркияға күштеп көшірілуге ұшырады. Осының салдарынан 1939 жылы Албанияны итальяндықтар басып алуы көптеген албандықтарды Косово сияқты албандар көп шоғырланған аймақтарды Албания құрамына қосу үшін итальяндықтарға лобби жасауға итермеледі және Муссолинидің Ұлы Албания идеологиясын қолдауы оларға көмектесті. Алайда, 1943 жылдың 3 қыркүйегінде Италияның капитуляциясы осы армандарды уақытша тоқтатты және назар Дебар мен Батыс Македонияны басып алған немістерге аударылды. Барлық албан халқының құрамына енген кеңейтілген албан мемлекетін қолдаған саяси лидер Бедри Пежани, Ұлы Албания құруға көмек сұрап, Рейхсфюрер-СС Генрих Гиммлерге хат жазды. Ол, өз кезегінде, осы мақсатқа жету үшін неміс Вермахтымен бірлесіп жұмыс істеуге арналған албандық жауынгерлік күшін ұйымдастыруға көмектесуді ұсынды. Гиммлер өтінішті қабылдап, екі албан этностық Ваффен-СС дивизиясын құруға бұйрық берді және Призреннің екінші лигасы болып таралған албан ұлтшыл ұйымын құруға демеушілік етті. 1878 жылы Албанияның тәуелсіздігі үшін күресу үшін құрылған түпнұсқа Призрен лигасының құрметіне аталған Призреннің екінші лигасының мақсаты Ұлы Албанияның жалғасуын қамтамасыз ету болды. Пежани Лига президенті болып тағайындалды, албан премьер-министрі Рекшеп Митровица – орталық комитеттің төрағасы болды. Аћиф Хаджиахметович және Кафо Бег Ульцини орталық комитеттің мүшелері болып тағайындалды. Албандық Квислинг үкіметі Косовоның солтүстік бөлігін Албанияға беруге сәтсіз тырысты, ол тікелей неміс басқаруында қалды, бірақ Югославия армиясы мен полиция күштеріне қарсы күресу үшін еріктілер жинады. Призрен лигасының екінші бөлімі итальяндық оккупациялық күштері бастапқыда құрған албандық Люботен батальонын сақтап қалды. Ваффен-СС-пен бірлесіп, Призреннің екінші лигасы македон және серб православиелік славян халқының әскери оккупациясын сақтау үшін албандық Скандербег Ваффен-СС дивизиясын құрды. Нәтижесінде 6491 албан этносы Ваффен-СС қатарына шақырылды, сондай-ақ босниялық мұсылман 13-ші Ваффен-Гебиргс дивизиясында қызмет еткен қосымша 300 албан этносы Скандербег дивизиясына ауыстырылды. СС Скандербегке албан және югослав партизандары, соның ішінде Фадил Ходжаның Косово партизандары қарсы тұрды. 1943 жылы Италияның капитуляциясынан кейін Косоводағы партизандық қозғалыстың күші күшейді, бірақ про-неміс күштері, әсіресе адамдарды жұмылдыру кезінде қарсылық көрсетті. СС Скандербегтің үгіт-насихат артықшылығы партизандық бөлімдерге жауынгерлерді тартуда қиындықтар туғызды, әсіресе 1944 жылдың жазынан кейін, Энвер Ходжаның партизандары Югославияның Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы шекараларын мойындау туралы талаптарына келіскеннен кейін, бұл Косово мен Батыс Македонияны Албаниядан тыс қалдырды. Скандербег дивизиясы нашар даярланған және соғысқа жарамсыз болды және нашар өнер көрсетті. 1944 жылдың 30 тамызында Скандербег дивизиясы Дебардан шегінуге мәжбүр болды және Лига Германиямен байланысын жоғалта бастады. Германия күштерінің Албаниядан шығуы Лиганың тарауына әкелді, бірақ коммунистік шенеуніктер Лига мүшелеріне қарсы кезектегі жазалау шараларын жүзеге асырды.