Мотоцикл жүргізуге арналған оқу курстары мен қауіпсіздік шаралары

Кіріспе

Мотоциклмен жүруді оқыту мотоцикл жүргізушілеріне қоғамдық жолдарда жүруге қажетті дағдыларды үйретеді. Бұл автомобиль жүргізушілері үшін жүргізушілерді даярлаумен теңдес. Негізгі біліктілік пен лицензия алудан кейін, қызметтік міндеттеріне мотоциклмен жүру кіретін, мысалы полиция қызметкерлері үшін қосымша оқыту мүмкіндігі бар, сондай-ақ көшедегі жүруді жаңарту, спорттық жүргізу, жолсыз жүру техникаларын меңгеру және мотоцикл жарыс трассасында бәсекелесуге қажетті дағдыларды дамыту бойынша қосымша курстар ұсынылады.

Талаптар мен ынталандырулар

Мотоциклмен жүруге міндетті оқыту, яғни міндетті негізгі оқыту, Еуропада кең таралған. Жаңадан мотоцикл айдауға үйренетін және тәжірибелі жүргізушілерге білімін жаңартуға көмектесетін мектептер мен ұйымдар да бар. Ұлыбританияда Institute of Advanced Motorists (IAM) және Royal Society for the Prevention of Accidents (RoSPA) сияқты ұйымдар жол-көлік оқиғаларын азайту мақсатында жүргізушілердің біліктілігін арттыруға бағытталған оқыту курстарын ұсынады. Осындай оқыту міндетті емес, бірақ көбінесе жүргізушілерге сақтандыру сыйлықақысын төмендету арқылы қосымша ынталандыру қарастырылады. АҚШ-та көптеген мотоцикл оқыту курстары Мотоцикл қауіпсіздігі қорының (MSF) оқу материалдарын пайдаланады. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, 31 штат лицензия беру үшін MSF сынақтарын қолданады, ал 41 штат MSF мотоцикл операторының нұсқаулығын пайдаланады. Мұндай курстарды аяқтаған жағдайда сақтандыру төлемдері төмендейді, ал АҚШ-тың бес штатынан басқа барлық штаттар MSF сияқты жүргізушілерді даярлау курстарын бітіргендерге мотоцикл жүргізушісінің лицензиясын алу тестілеуінен бас тартады.

Зерттеу

1976 жылы басталған және 1981 жылы жарияланған АҚШ-тың Hurt Report есебі зерттелген мотоциклшілердің арасында мотоцикл қауіпсіздігі туралы білімсіздігі мен қате ақпаратқа наразылық білдіреді. Есепте, жол апаттарына түскен мотоциклшілердің 92%-ы ресми оқытудан өтпегені, ал барлық мотоциклшілердің 84,3%-ы оқыту алғандығы айтылады. Сұхбаттарда мотоциклшілер өз қателіктері үшін жауапкершілікке көнбегені және апаттан сақтану мүмкін болғанын сезінбегені де назар аударылды. Херт, олардың қасақана құлап, сырғанаудың, алдыңғы тежегішті күшпен және бақылаумен қолданудан гөрі апаттан құтылудың тиімді жолы деген сияқты қате түсініктерге ие екенін атап өтті. Есептің соңғы ұсыныстарында: «Мотоцикл қауіпсіздігі қорының мотоцикл жүргізу курсы лицензия алу және жол қозғалысында мотоциклді пайдаланудың алғы шарты (немесе кемінде, бірдей қажетті шарты) болуы керек» деген кеңес берілген. Алайда, 1999-2000 жылдары жүргізілген еуропалық MAIDS есебі мотоцикл апаттары мен мотоциклшілерді қарастырғанда, оқыту кеңінен қолжетімді және міндетті болған елдерде, оқытылмаған мотоциклшілердің апатқа түсу ықтималдығы жоғары екенін көрсететін нақты дәлелдер таба алмады. Сондай-ақ, сұхбаттарда мотоциклді басқаруға құзырлы емес, апатқа түскен мотоциклшілер мен апатқа түспегендер арасында ерекше айырмашылық байқалған жоқ. MAIDS зерттеуі басқа көлік жүргізушілерінің апат кезінде мотоциклді байқамауының ықтималдығы, егер олардың өзінде мотоцикл жүргізушісінің куәлігі болса, төмендеуін көрсетті. Лицензиясыз мотоцикл айдаушылар апатқа түсуге бейім. MAIDS есебі оқытудың қажет еместігін көрсететін қорытынды жасамайды, керісінше нәтижелерінің нақты еместігін мәлімдейді. Херт, міндетті оқыту болмаған жағдайда, жалған ақпарат бір буыннан екінші буынға беріліп жататынын айтты, сондықтан оқыту міндетті болған аймақтарда бұл мәселе азаятыны күтілуде. Формалды оқытудың орнына, жылдар бойы тәжірибе жинау және басқа мотоциклшілермен байланыс, мотоциклшілерді дұрыс ақпаратпен қамтамасыз етпейді. Дегенмен, Еуропадағы мотоцикл қауіпсіздігінің АҚШ-тан айтарлықтай ерекшеленбеуі сияқты ашық сұрақтар қалған күйінде.

The U. S. Hurt Report, begun in 1976 and published in 1981, expresses disdain for the ignorance and misinformation about motorcycle safety among riders studied, noting that 92% of riders in accidents had no formal training, compared to 84.3% of the riding population, and that when interviewed, riders frequently failed to take responsibility for their errors, or even perceive that accident avoidance had been possible. Hurt noted they held such misconceptions as the belief that deliberately falling down and sliding was a more effective accident avoidance strategy than strong, controlled application of the front brake. The final recommendations of the report include the advice that, "The Motorcycle Rider Course of the Motorcycle Safety Foundation should be the prerequisite (or at least corequisite) of licensing and use of a motorcycle in traffic." However, when the European MAIDS report, conducted in 1999 to 2000, looked at motorcycle accidents and the riding population, in societies where rider training was both widely available and in general mandatory, they were unable to find conclusive evidence that riders without training were more likely to be involved in accidents. Nor were their interviews able to discern a significant difference between the number of riders who had been in accidents who were unqualified to operate their motorcycles, and the number among those who had not been in accidents. The MAIDS study did find that drivers of other vehicles were less likely to fail to perceive motorcycles in accidents if they themselves had a motorcycle license, and that motorcyclists riding illegally without a license were more likely to have accidents. The MAIDS report does not conclude that training is unnecessary, but rather states that their results are inconclusive. Hurt's complaint was that in the absence of mandatory training, false information is passed from one generation of riders to the next, so it is to be expected that this particular problem would decrease in regions where training is generally mandatory. Years of riding and contact with other riders, in lieu of formal training, doesn't necessarily expose motorcyclists to accurate information. Open questions remain, however, such as why the overall safety of motorcycling in Europe is not significantly different than in the US.

Қарулы күштерде қызметтен тыс атпен жүру

АҚШ қарулы күштері қызметтен тыс мотоциклмен болған апаттар мен қазалардың көбеюіне жауап ретінде, әскери қызметшілердің мотоцикл қауіпсіздігі курсына қатысуын және бас киім, ұзын жеңді көйлек, шалбар, білезіктерді жабатын аяқ киім мен қолғап кию талаптарын күшейтті, тіпті егер бұл талаптар жергілікті заңдармен сәйкес келмесе де, мотоцикл теуіп жүргісі келген жағдайда. Сонымен қатар, әскери мотоциклшілерге арналған арнайы оқу курстары ұсынылуда. Жастар арасында спорттық мотоциклдердің танымалдылығының артуы және апаттардағы қазалардың көп бөлігінің осы мотоциклдерге байланысты болуына байланысты, әлемнің әртүрлі әскери базаларында спорттық мотоциклдерді жүргізуге арналған курстар құрылды. Бұл курстар MSF (Motorcycle Safety Foundation) ұйымымен бірлесіп әзірленді, ал Пентагонда MSF және жоғары деңгейдегі әскери басшылықпен мотоцикл қауіпсіздігі жөнінде конференция өтті. Теңіз жаяу әскерлері бұл мәселенің өзектілігін ескере отырып, жоғары басшылықпен және MSF өкілдерімен жарты күн кездесу өткізді. Әскерилер Қатар және басқа да елдерде Honda Smart Trainer сияқты жаңа технологияларды пайдалануда. Ұсынылатын курстар мотоцикл жүргізушісіне лицензия алу үшін қажетті негізгі дағдылардан асып, әскерилер үшін ең көп қауіп тудыратын салаларға баса назар аударады. Тағы бір маңызды мәселе – әскерилердің сертификатталмаған "жаңашылдық" бас киімдерін киюі немесе жергілікті заңдардан тыс қосымша талаптармен қарастырылған басқа да қорғаныш құралдарынсыз жүргізуі.

Полиция мотоциклшілері

Құқық қорғау органдарының мотоциклшілері, АҚШ полициясының терминологиясында "мото-инспекторлар" деп аталатындар, әдетте бір-үш аптаға созылатын, қалыпты патрульдеу кезіндегі қауіпсіздік, сондай-ақ қуу-дабыр сияқты полицияға тән жүргізу және күдіктінің көлігіне қауіпсіз жақындау сияқты полицейлік тактиканы қамтитын кеңейтілген оқудан өтеді. Негізгі мотоциклшілер курстарындағыдай, полициялық оқу да төмен жылдамдықта маневр жасауға баса назар береді. Мотоциклде болатын көптеген жағдайлар төмен жылдамдықпен жүргенде орын алады, әсіресе полиция мотоциклі әдетте жүздеген фунт салмақтағы жабдықтарды тасымалдайтындықтан, бұл оны толық жүктелген мотоциклден де ауыр етеді. Егер турлық мотоцикл көп уақытын ашық тас жолдар мен автобанда өткізсе, полиция мотоциклі қалалық қозғалыс, жаяу өтетін орындар мен тар көшелерде жүреді. Өте тар U-түрінде бұрылыстар жасау және екінші офицермен бірге жүру оқытылатын әдістердің типік мысалдары болып табылады, ал полициялық оқуға техникалық қиын жағдайларда жүру, мысалы, баспақышпен жоғары-төмен, жүк тиеу пандустары немесе теміржол жолдарында жүру кіруі мүмкін. Негізгі мотоциклшілер оқуынан полициялық оқудың тағы бір айырмашылығы – полиция курсанттарының жиі құлап қалуы. Стандартты MSF курсында студенттер құламайды деп күтіледі және екі-үш рет құлағаннан кейін курстан шығарылуы мүмкін, ал полиция мотоциклшілері күніне ондаған рет, тіпті екі-үш апталық курстың барысында жүздеген рет мотоциклін құлатуға дайын болуы керек. Оқу кезінде қолданылатын мотоциклдер мотоциклге келтірілетін зиянды азайту үшін қорғаушы балкалармен жабдықталған. Әдетте мотоциклдің конструкциясы оның толықтай бүйіріне құламайтынын және құлағанда жүргізушінің аяқтарына немесе тізелеріне түспейтінін білдіреді. АҚШ-тағы полициялық оқуға өз мотоциклімен немесе бөлімшесінің мотоциклімен келген полиция қызметкерлері өз машиналарын жөндеуге 2006 жылы 1500 АҚШ долларынан 2000 АҚШ долларына дейін жұмсауы мүмкін. Мұндай көптеген апаттардан ауыр жарақаттар көбінесе болмаса да, бұл шаршатуға әкеледі, ал мотоциклді құлатып, көтеру күні мото-инспекторлар студенттерін сырқыратып, ауырсытып жібереді. Кейбір қазіргі немесе бұрынғы мото-инспекторлар полиция мотоциклшілері қолданатын арнайы дағдылар мен оқу әдістеріне негізделген, халыққа жүргізу курстарын ұсына отырып, өзінің тәжірибесіне оралды. Ұлыбританияда көптеген азаматтық кеңейтілген оқулар Roadcraft жүйесіне негізделген, бұл полицияның мотоциклді басқару жүйесі.

Law enforcement motorcyclists, called motor officers in U. S. police jargon, benefit from advanced training, typically lasting one to three weeks, that covers safety during routine patrol, and police specific riding like pursuit, as well as policing methods such as safely approaching a suspect's vehicle. Like basic rider courses, police training is dominated by low speed maneuvering. Much of what can go wrong on a motorcycle happens at low speed, and this is particularly true considering that the usual police motorcycle carries hundreds of pounds of equipment, often weighing even more than a fully loaded bike on tour. And where the touring bike would spend much time on open freeways and autobahns, the police motorcycle is lumbering through urban traffic, pedestrian zones, and narrow city streets. Very tight U turns and paired riding with a second officer are typical of the techniques practiced, and police training can include riding on technically challenging surfaces, such as up and down stairs or loading ramps or on railroad tracks. Another difference between basic riding and police training is the frequency that police trainees fall down. While in the standard MSF course the student is not expected to fall at all, and can be removed from the class after more than a couple of spills, police motorcycle trainees can expect to drop their bikes dozens of times per day, and even hundreds of times during a two or three week course. The bikes used in training are equipped with crash bars to minimize the damage to the motorcycle, and the design of the bikes typically means they do not land entirely on their side or rest on the rider's feet or legs when they are dropped, however. Police trainees in the USA who bring their own motorcycles or their department's bikes to a training course are advised to expect between US$1500.0 in 2006 is equivalent to about <calculated amount> in recent years to US$2000.0 in 2006 is equivalent to about <calculated amount> in recent years in damage to their machines. Though severe injuries are not usually the result of these many crashes, it is exhausting, and a day of falling and picking up bikes leaves motor officer students sore and aching. Some current or former motor officers have come full circle by offering rider courses to the public based on the special skills and training methods used by police motorcyclists. In the United Kingdom, most civilian advanced training is based on Roadcraft, the police system of motorcycle control.

Мемоника

Есте сақтау оңай акронимдер мен мақалдар әртүрлі оқу бағдарламаларына қосылды немесе қауіпсіздік сарапшылары тарапынан насихатталды және мотоцикл қауіпсіздігі курстарынан тыс, кеңінен қолданысқа енді. Олардың арасында:

ATGATT: Барлық жабдық, әрқашан. Мотоцикл қауіпсіздігі үшін толық жиынтық жабдықтың әрқашан киілуі керек екенін, ал қауіптің төмендеуіне байланысты жабдықтың азайтылмауы керек екенін көрсететін философияның қысқартылған түрі.
FINE C: Отын, тұтану, бос күйгір, қозғалтқышты тоқтату, тұншықтыру және тұтқа. Мотоциклді іске қосу кезінде қолданылатын стандартталған бақылау тізбегі. Ескі мотоциклдерде қозғалтқышты тоқтату құрылғысы болмауы мүмкін, ал жаңаларында тұншықтыру болмауы мүмкін, кейбір түрлерінде тіпті тұтқа да болмайды. Бірақ барлық 6 элементті есте сақтап, қолданылмайтын элементтерді жіберу қауіпсіз және тиімді.
IPSGA: Ақпарат, позиция, жылдамдық, беріліс, үдеу. Бұл акроним Ұлыбританиядағы тәжірибелі мотоциклшілердің жолда кез келген қауіпті жағдайға тап болғанда қажетті қадамдарды еске түсіру үшін пайдаланады. Ол полицияны оқыту үшін қолданылатын Roadcraft жүйесінің бөлігі ретінде «Motorcycle Roadcraft: The Police Rider's Handbook» кітабында енгізілді.
POWER: Бензин, май, су, электр жабдықтары, резина. Ұлыбританияда сапарға шығар алдында қауіпсіздік тексеруі үшін қолданылады. Кейде POWDER түрінде ұсынылады, онда қосымша D әрпі зақымды білдіреді.
SEE: Іздеу, бағалау, орындау. MSF (Мотоцикл қауіпсіздігі қоры) жүргізу жағдайын дұрыс қабылдау және оған тиісті реакция беру стратегиясын білдіреді.
T CLOCS: Дөңгелектер, басқару, шамдар, май, шасси, тіреулер. Бұл мотоциклдің негізгі бөліктері, оларды сапарға шығар алдында тексеру керек; әрқайсысының бірнеше кіші бөліктері бар, мысалы, дөңгелек қысымы және дөңгелек протекторлары. MSF таратып отырған оқу материалдарында қолданылатын қызмет таңбасы ретінде тіркелген.
«Қақпақ құлағанда, әуекес сөздер тоқтайды». Мотоцикл туралы жазба авторы Дэйв Престонның мантрасы, ол оны әр сапар алдында қайталайды, тіпті 1967 жылдан бері мотоцикл жүргізіп келеді. Бұл - ойды жүргізуге шоғырландыру және басқа уайымдарға бой алдырмау үшін еске салатын ескерту.