Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Резос (, Rhēsos) – Эврипидтің туындыларына жататын афиналық трагедия. Оның авторлығы ежелгі заманнан бері даулы болып келген, ал бұл мәселе 17 ғасырдан бері қазіргі заманғы ғылымда да пікірталас тудырып келеді. Пьесаның түпнұсқалығы алғаш Джозеф Скалигер, кейін басқалар тарапынан сынға ұшырады, себебі пьесаның эстетикалық ерекшеліктерімен қатар, сөздік қоры, стилі және техникасы да ерекшеліктерге толы болды. Эврипидке жатқызылуы дәстүрлі болғанымен, бұл мәселе әлі де даулы. "Резос" оқиғасы Троя соғысы кезінде, Одиссей мен Диомедтің Троя лагеріне жасырын кіруімен өрбиді. Осы оқиға Гомердің "Илиада" дастанының 10-шы кітабында да баяндалған.
Rhesus (, Rhēsos) is an Athenian tragedy that belongs to the transmitted plays of Euripides. Its authorship has been disputed since antiquity, and the issue has invested modern scholarship since the 17th century when the play's authenticity was challenged, first by Joseph Scaliger and subsequently by others, partly on aesthetic grounds and partly on account of peculiarities in the play's vocabulary, style and technique. The conventional attribution to Euripides remains controversial. Rhesus takes place during the Trojan War, on the night when Odysseus and Diomedes make their way covertly into the Trojan camp. The same event is narrated in book 10 of Homer's epic poem, the Iliad.
Кескіннің қысқаша мазмұны
Түн ортасында, жаудың күдікті әрекеттерін іздеп жүрген троялық сақшылар грек лагерінде жарқын оттарды көреді. Олар Гекторға дереу хабарлайды, ол Эней көндірмес бұрын, жалпы қаруға шақыруға дайын тұрады. Энейдің пікірінше, ең дұрысы – грек лагеріне біреуді тыңшылыққа жіберіп, жаудың не істеп жатқанын білу. Долон соғыс жеңіске жеткенде Ахиллдің жылқысын алу үшін гректерге тыңшылық етуге келіседі. Гектор ұсынысты қабылдап, оны жібереді. Долон қасқыр терісін киіп, гректерді алдау үшін төрт аяғымен жүруді жоспарлайды. Содан кейін, Долон жолға шыққаннан кейін, көршілес Фракияның патшасы Резус троялықтарға көмектесу үшін келеді. Гектор оны көп жылдық кешігуі үшін кінәлайды, бірақ келуін қабылдайды; Резус бастапқыда келуге ниеттенгенін, бірақ скифтердің шабуылынан өз жерін қорғауға мәжбүр болғанын айтады. Осы уақытта, Гекторды өлтіру мақсатымен троялық лагерге бет алған Одиссей мен Диомед Долонға кездесіп, оны өлтіреді. Олар мақсаттарына жеткенде Афина оларды Гектордың емес, Резустың ұйықтайтын бөлмесіне бастайды, оларға Гекторды өлтіруге тағдырланбағанын ескертеді. Диомед Резусты және басқаларын өлтіреді, ал Одиссей қашпастан бұрын оның бағалы жылқысын алып кетеді. Резустың адамдары арасында Хектордың кінәлі екендігі туралы қауесет таралады. Гектор келіп, сақшыларды кінәлайды, ал оның айлакерлігін қарап, кінәлінің тек Одиссей болуы мүмкін екенін көрсетеді. Резустың анасы, тоғыз музаның бірі келіп, кінәлілердің барлығын – Одиссейді, Диомедті және Афинаны айыптайды. Ол сондай-ақ Резустың қайта тірілетінін, өлімсіз болып, үңгірде өмір сүретінін жариялайды. Бұл қысқа пьеса "Илиадамен" салыстырғанда ерекшеленеді. Мұнда Долонның рөлі екінші планға түсірілсе, Резус туралы және троялықтардың оның өлтірілуіне реакциясы туралы көп мәлімет беріледі.
In the middle of the night, Trojan guards on the lookout for suspicious enemy activity sight bright fires in the Greek camp. They promptly inform Hector, who almost issues a general call to arms before Aeneas persuades him this would be ill advised. The best course, Aeneas argues, would be to send someone to spy on the Greek camp and see what the enemy is up to. Dolon volunteers to spy on the Greeks in exchange for Achilles's horses when the war is won. Hector accepts the offer and sends him out. Dolon leaves wearing the skin of a wolf, and planning on deceiving the Greeks by walking on all fours. Next, Rhesus, the king of neighboring Thrace, arrives to assist the Trojans soon after Dolon sets out. Hector berates him for coming so many years late, but accepts his arrival; Rhesus responds that he had intended on coming from the beginning, but had been sidetracked defending his own land from an attack by Scythians. Meanwhile, making their way to the Trojan encampment with the intention of killing Hector, Odysseus and Diomedes run into Dolon and kill him. When they reach their destination Athena guides them to Rhesus' sleeping quarters instead of Hector's, warning them that they are not destined to kill Hector. Diomedes kills Rhesus and others, and Odysseus takes his prized horses, before making their escape. Rumors spread from Rhesus' men that there had been treachery and that Hector was responsible. Hector arrives and casts blame on the sentinels, for, pointing to the sly tactics indicating that the guilty party could only be Odysseus. The mother of Rhesus, one of the nine muses, then arrives and lays blame on all those responsible: Odysseus, Diomedes, and Athena. She also announces the imminent resurrection of Rhesus, who will become immortal but will be sent to live in a cave. This short play is most notable in comparison with the Iliad. Here, Dolon's role is pushed to the background, and much more is revealed about Rhesus and the reactions of the Trojans to his murder.
Авторлық дау
Ежелгі заманнан бері "Резус" пьесасын Еврипид жасамағандығын толыққанды жоққа шығарған алғашқы адам Л. С. Валькенер болды, ол бұл туралы "Фенисса" (1755) және "Еврипидтің жоғалған пьесаларының қалдықтары туралы диатриба" (1767) еңбектерінде жазды. Гилберт Мюррей "Резус" пьесасына кіріспе жазғанда, пьесадан үзінділерді Александриялық ерте жазушылардың келтіргенін айтты. Дегенмен, пьесамен бірге жеткен ежелгі болжамдар, оның нақтылығына бірқатар ғалымдар күдік келтіргенін көрсетеді, бірақ олардың есімдері белгісіз. Вайос Лиапис ұсынған соңғы теорияға сәйкес, "Резус" б.з.д. IV ғасырының соңында Филипп II немесе Александр Македонский сарайында белгісіз автор жазған. Ричмонд Латтимор 1958 жылы "Резус" пьесасын Еврипид жазғанын, мүмкін б.з.д. 440 жылға дейін жазғанын мәлімдеді, ал 1964 жылы Уильям Ричи пьесаның нақтылығын қорғайтын кітап жазды, бірақ оның қорытындыларына Эдуард Френкель қарсы шықты. Майкл Уолтон қазіргі заманғы ғалымдардың классикалық авторитеттермен келісе отырып, пьесаны Еврипидке жатқызатынын айтты, бірақ кейінірек жазған еңбегінде бұл авторлыққа күдік келтіретін ғалымдардың әлі де бар екенін мойындады.
The first since ancient times to fully dispute that the Rhesus had been written by Euripides was L. C. Valckenaer in his Phoenissae (1755) and Diatribe in Euripidis deperditorum dramatum reliquias (1767). In an introduction to Rhesus, Gilbert Murray wrote that passages from the play were quoted by early Alexandrian writers. The ancient hypotheses transmitted along with the play, however, show that its authenticity was attacked by a number of scholars whose names are not given. A recent theory by Vayos Liapis is that the Rhesus was composed by an unknown author in the court of Philip II or Alexander the Great at the end of the 4th century BC. Richmond Lattimore asserted in 1958 that the Rhesus had been written by Euripides, probably at some point before 440 BC, and in 1964, William Ritchie defended the play's authenticity in a book length study, though his conclusions were opposed by Eduard Fraenkel. Michael Walton has also claimed that modern scholarship agrees with classical authorities in ascribing the play to Euripides, but admitted in a later work that the attribution is still disputed by a number of scholars.