Кіріспе

Велосипед түрі: 80-ші жылдардағы BMX Cruiser класы (балалар жарыстары)

Крузерлік велосипед, сондай-ақ жағажай крузері немесе (бұрынғы) мотобайк деп те аталатын велосипед, әдетте кең дөңгелектерді, тік отыру позыциясын, бір жылдамдықты беріліс жүйесін және ерекше стильмен қарапайым болаттан жасалған конструкцияны біріктіреді. Крузерлер көңіл көтеру үшін велосипед тебушілер мен демалыс жасаушыларға өте ұнайды, себебі олар өте тұрақты және басқаруға оңай, бірақ олардың ауыр салмағы мен кең дөңгелектері оларды жайлап жүруге бейімдейді. Тағы бір жалпы ерекшелігі – оларды крылалар, фаралар және жүк көтергіштер сияқты аксессуарлармен жабдықтау мүмкіндігі. Олар негізінен асфальтталған жолдарда, төмен жылдамдықпен және қысқа қашықтықта пайдалануға арналған, сондай-ақ жарысқа қатыспайтын/саяхаттық емес велосипедтер класына және жол велосипедінің ауыр немесе орта салмақты стильдеріне жатады. Беріктігімен және ауыр салмағымен ерекшеленетін бұл велосипедтер 1930 жылдардың басынан 1950 жылдарға дейін АҚШ-та ең танымал велосипед болды және 1990 жылдардың соңынан бері қайтадан сұранысқа ие.

Этимология

Мотобайктер үшін "круизер" термині алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде "Mead Cycle Co." компаниясы қолданған болуы мүмкін. Олар Ranger, Pathfinder және Crusader таңбаларындағы велосипедтерді пошта арқылы сатты. Crusader Cruiser моделі ерлер/ұлдарға арналған жоғары сапалы велосипед болып есептелді және алдыңғы фара, артқы сөре және, ең маңыздысы, мотоцикл бакі сияқты қосымша мүмкіндіктермен жабдықталған. Төменгі деңгейдегі модель (жарнамалардағы ұсақ әріптерде де круизер деп сипатталған) Crusader “chaser” болды, ал әйелдерге арналғандары Crusader “clipper” және “cutter” модельдері болды – бұл өнімнің атау схемасында теңіз тақырыбын аяқтады. "Mead Cycle Co." компаниясының жарнамаларында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің крейсерлік кемелерінің суреттері бейнеленген. Осылайша, "круизер" термині мотоцикл стиліндегі велосипедтердің бір дистрибьюторы қолданған бір модель атауы ретінде пайда болған болуы мүмкін. "Жағажай рейнджері" термині кеңінен танылмады. Sears, Roebuck and Company компаниясының ескі каталогында Elgin Motor Bike жарнамаланған, ал "motor bike" термині былай түсіндірілген: "Moto Bike термині тек раманың түрін білдіреді, яғни ол мотоцикл үлгісімен жасалған".

Даму

Швинн Ұлы депрессия кезінде АҚШ-та велосипед сатуы күрт төмендеген кезде крейсер велосипедтерінің дамуына үлес қосқан көптеген өндірушілердің бірі болды; ересектер велосипедтерді сирек сатып алатын, олар негізінен спорт немесе демалысқа арналған сәнді тауарлар саналды. Басқа өндірушілердің жаңалықтарына жауап ретінде, Швинн жастар нарығына арналған, берік және қолжетімді велосипед жасады – 1933 жылы алғаш рет мотоциклге ұқсас, бірақ моторы жоқ Schwinn B 10E Motorbike велосипедін сатты. Швинн мырза 1920 жылдары өзінің (бұрын сатып алған) банкрот болған компаниясы құрастырған Henderson және Excelsior мотоциклдерінен алынған ерекшеліктерді пайдаланды, соның ішінде Германиядан әкелінген екі жоғарғы түтікпен жабдықталған, ауыр "кантильверлі" рама және "балонды" шиналар. Швинн, басқалары сияқты, Еуропадағы жаңа тенденцияларды көшірді. Sears және Montgomery Ward 1932 жылы АҚШ-та балонды шиналары бар велосипедтерді ұсынды, бұл Schwinn-нен бір жыл бұрын болды. Велосипедтердегі ағымдық стильдік бағытты Sears және Huffman бастады. Нәтижесінде, бұл велосипедтер басқаларына зардап келтіретін сыртқы әсерлерге төтеп бере алды. 1934 жылы Швинн B 10E моделін жаңартып, оны Aero Cycle деп атады. Aero Cycle бастапқы B 10E-ден техникалық жағынан ешқандай жақсартуларға ие болмаса да, оның ағымдық пішіні, жасанды жанармай бакі және батареямен жұмыс істейтін фарасы крейсер велосипедінің классикалық келбетін қалыптастырды. Қазіргі заманғы крейсер велосипедтері осы дизайн элементтерін сақтайды (кейде жанармай бакі мен/немесе қосымша аксессуарларсыз). Швинн 1933 жылы өнімдерін ұсынған кезде балонды шиналарға қызығушылықты арттырды. 1954 жылға қарай балонды шиналар өз мәнін жойып, қолданыстан шықты. Сонда Швинн орта салмақты велосипедтерді таныстырды. Барлық басқа өндірушілер де осы үрдіске тез арада қосылды. Орта салмақты велосипедтер 1970 жылдарға дейін танымал болды.

1950 жылдардың гүлдену кезеңі

Крейсерлер 1930-40 жылдары танымал болды және соғыстан кейін одан да сәттілікке жетті. Олардың айқын салмағы (кейбір модельдері 70 фунттан асса), бір жылдамдықты механизмдері (көбінесе New Departure Model D майлы тетіктер), және кеңіне дөңгелектері (26 × 2.25″ 559) велосипедтерді көбінесе тегіс жерге жарамды етті. Олар газет тасымалдаушылар мен велосипед курьерлерінің арасында кең таралған. Бәсекелес фирмалар, соның ішінде Уордтың "Хоторн" және "Шелби Флайер" велосипедтерін жасаған Кливленд Дәнекерлеу Корпорациясы (CWC), кейін 1954 жылы бірігуден кейін "Америкалық Машина және Құйма" (AMF) – "Roadmaster", "Вестфилд" ("Колумбия"), "Монарк Silver King" (1957 жылы "Huffy" компаниясы сатып алды), "Снайдер Роллфаст", "Эванс Колсон", "Мюррей" ("Эльгин", "JC Higgins" және кейін "Sears"), және "Хаффман" ("Huffy") сатып алушыларды қызықтыру үшін стильдік ерекшеліктер мен ерекше модельдерді пайдаланды – олардың ішінде дыбыстайтын мүйізі бар "Дональд Дак" велосипеді ("Шелби Флайер"), Джин Отри немесе Хопалонг Кассиди аттарымен аталған "каубой" модельдері ("Снайдер Роллфаст"), сондай-ақ шұлықтағы сөмкелер, ойыншақ тапаншаға арналған қалталар, арнайы алдыңғы амортизаторлар, мотоцикл стиліндегі мүйіздер және көптеген хром жабыншалары бар еді. "Huffy" компаниясының "RadioBike"® (бір сөзбен) велосипедінде бакқа орнатылған электрондық лампалы радио, ал артқы тасымалдауышта антенна мен батарея жинағы болды.

Крейсердің құлдырауы

1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Ұлыбритания мен Континентальдық Еуропадан импортталған велосипедтер, әсіресе жеңіл және шапшаң спорттық роудстер модельдері немесе «Ағылшын жарыскері» танымал болды. Бұл модельдер үш жылдамдықтан беріліс, биік дөңгелектер, тар шиналар, жеңіл салмақ және төбелерге көтерілуге артық мүмкіндіктермен жабдықталған. 1950 жылдардың соңында Schwinn сияқты АҚШ өндірушілері «Ағылшын жарыскерінің» өндірісін арттырды. Schwinn бұл стильге бейтаныс емес еді. 20 ғасырдың басында және 1920 жылдары жасалған 28 дюймдік дөңгелекті трек велосипедтерінен бастап, 30 жылдары ұсынған Continental, Varsity және Superior сияқты жеңіл модельдерге дейін, олар өздерінің жолын білетін. Соғысқа дейінгі велосипедтер импортталған жарты дюймдік қадамды жетекті жүйелермен, бос дөңгелектермен және қол тежегіштерімен жабдықталуы мүмкін. Соғыстан кейінгі өндірісте Schwinn 1940 жылдардың ортасында «Жаңа әлем» сияқты модельдермен жеңіл велосипедтерді қайтадан шығара бастады. Бұл велосипедтер Англиядан келген Sturmey Archer 3 жылдамдығымен және хром-молибден құбырларымен жабдықталуы мүмкін. Бұл велосипедтерді танымал ету үшін олар Голливудтың жұлдыздарының көмегіне жүгінді. Рональд Рейган 1947 жылғы Schwinn каталогында осындай велосипедте отырған күйі суреттелген. Cruiser да нарықтағы үлесін 1963 жылы Schwinn ұсынған «банандық орындықтарға», үлкен ауыстыру тұтқаларына және Батыс жағалауындағы мотоциклдерді өзгертушілерден шабыт алған «маймыл ілгіштеріне» ие бұлшықет және лоурайдер велосипедтеріне берді, бұл өз кезегінде қазіргі BMX велосипедінің пайда болуына әкелді, ал Cruiser сатылымы күрт төмендеді. 1972 жылы жаңа толқын жеңіл, дерайлермен жабдықталған велосипедтер демалыстық велосипедтерге жаңа тұтынушылардың қызығушылығын тудырып, велосипедтік бумға себеп болды. Дерайлермен жабдықталған спорттық велосипедтер немесе еуропалық жарыс велосипедтерінен шабыт алған «он жылдамдықтар» көп ұзамай ересектер нарығында басымдық танытты. Schwinn 1960 жылдардың басында өзінің 10 жылдамдығын ұсынды, бірінші Continental, олар қайта жандандырған атаумен, кейін Varsity. Varsity 1960 және 1962 жылдар аралығында 8 жылдамдықпен, ал 1963 және 1982 жылдар аралығында 10 жылдамдықпен ұсынылды. 1960 жылдардың соңында көбінесе ескіргенімен, Cruiser жағажайда пайдалы және демалыс үшін танымал болды, олар көп ұзамай «жағажай Cruiser» деген аталымды алды. «Жағажай Cruiser» термині 1976 жылы Ньюпорт Бичтегі Recycled Cycles компаниясында пайда болды, осы фразаны Ларри Макнили ойлап тапты және оны қазіргі заманғы Beach Cruiser өндірісі үшін өзінің сауда белгісі ретінде пайдаланды. Американың жағалауларында жағажайда демалатын адамдар мен серфингшілер үшін жаңа өмір тапқан қолданылған Cruiser велосипедтері пайда болды. 1970 жылдардың соңында Schwinn ауыр велосипедтерді қайтадан ұсынды, бірақ бұл жолы BMX бөліктерімен біріктірілген. Spitfire 1977 жылы ауыр велосипед ретінде қайтадан ұсынылды және 1979 жылға дейін Венгрияда жасалған S2 қайта шығарылымымен сатылды. 1980 жылы Schwinn Cruiser сериясын ұсынды, ол бірнеше рет қайта жаңартылып, қазіргі уақытқа дейін аздап үздіксіз ұсынылып келеді. Ең ізделімі бар Cruiser велосипедтері – Cruiser, Deluxe Cruiser және Cruiser 5. Cruiser Six Giant компаниясымен Schwinn үшін жасалған. 4, 7 және Alloy, сондай-ақ басқа модельдер Schwinn компаниясының қазіргі бас компаниясы Signature сериясының бір бөлігі ретінде Қытайда жасалды. Schwinn 1979 жылдың қараша айында «Schwinn Cruiser»® сауда белгісін АҚШ-тың патент және сауда белгілері кеңсесінде тіркеді. Атлантадағы TRAC International Corporation, Джорджия штаты 1983 жылдың желтоқсанында Тайваньда жасалған велосипедтері үшін «Beach Cruiser»® және «Street Cruiser»® сауда белгілерін USPTO-ға тіркеді. 1985 жылы шыққан «Pee wee's Big Adventure» фильмі басты кейіпкердің жоғалған, арнайы жасалған, көптеген аксессуарлармен жабдықталған мүйіздік бак велосипедін іздеуін көрсетті.

Тау велосипедінің идеясы

1970-жылдардың басында екі топқа бөлінді, себебі жол соншалықты қиын болғандықтан, әрбір жүрістен кейін жүргізушілер өздерінің тежегіштерін маймен қайта толтыруға мәжбүр болды. Жолдың сырты тасты және тік тау беткейлері жүргізушілерге жоғары жылдамдыққа жетуге көмектесті, олар тас-талқан мен лайға секіріп, соғылып жүрді. Мұндай қатал күтімнен қалыпты велосипедтер бүлініп, жарысқа қатысушылар одан да төзімді және қолжетімді балама іздеді. Олар көп ұзамай ескі, үлкен дөңгелекті "кланкерлерді" (оларды осылай атады) гараж сатудан 5 долларға алуға болатынын және олардың қатты жүктемеге шыдай алатынын анықтады. Жылдамдап, жүргізушілер осы ескі крейсерлерді сатып алып, ауыр қанаттар мен әрлеулерді алып тастап, төмен құлау кезінде өнімділігін арттыру үшін жаңарта бастады. Рус Махон дерэйлерлі берілістерді қосты. Сонымен қатар, Джо Бриз атты тағы бір жүргізуші өзінің Schwinn Excelsior велосипедін "Repack" трассасына сәйкес ету үшін жаңартуды бастады. Көп ұзамай, екеуі де велосипедтерді жақсы көретін достарына арнайы тау велосипедтерін жасап, сата бастады, осылайша бүкіл әлемде велосипедтік құмарлықты бастады. 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында крейсерлік рамалар жаңа тау велосипедінің негізін құрады. 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басында ескі велосипедтерді жинауға қызығушылық артты және үлкен дөңгелекті классикалық велосипедтердің бағасы өсті. Велосипедтерді жинаушылардың қауымдастығы пайда болды, олар велосипедтерді жинаушыларға арналған жаңалықтар мен мамандандырылған дүкендермен айналысты. Гари Фишер тау велосипедінің дамуындағы маңызды тұлғалардың бірі болды. Ол алғашқы Tam Bombers тобының мүшесі болды және тау велосипедтерін коммерциялық жолға қойды.

Қазіргі кездегі круиздер

Круизерлердің жайлылығы, стилі және қолжетімділігі (тау және жарыс велосипедтерімен салыстырғанда) соңғы жылдары олардың танымалдығын қайта жаңғыртты. Осы кезеңде Columbia (1990 жылдардың басында классикалық 1950 жылдардың 5 Star велосипедінің шектеулі қайта шығарылымы жасалды) және Roadmaster сияқты ұқсас ұсыныстар да пайда болды. Harley Davidson тіпті өз логотипі мен танымал дизайны бар круизер велосипедіне лицензия берді. Бұл круизерлерге деген қызығушылықты оятып, оларды еске түсірген және енді жылдам велосипедке қарағанда ыңғайлы велосипедтің қызығын сезінетін, сондай-ақ қалағандарын алуға қаржысы жететін ересек Baby Boomer ұрпағының назарына бұрды. Круизерлердің классикалық "ретро" көрінісі, сенімді механикалық өнімділігі, жайлы жүрісі және тау велосипедтерімен немесе жол велосипедтерімен салыстырғанда салыстырмалы түрде төмен бағасы жас Gen X ұрпағына да ұнады. Круизерлермен байланысты үш басқа да қазіргі велосипед тренді бар. Он жылдар бойы латиноамерикандық автокөлік әуесқойлары ескі американдық машиналардың шассисін төмендетіп, "lowrider" жасап келді. Олардың кішілері өздерінің "lowrider" велосипедтерін жасауды бастады. Lowrider велосипедтері көбінесе ескі Schwinn Sting Ray немесе басқа "бұлшықет велосипеді" рамаларында құрастырылады, бірақ springer вилкалар және пуля фаралар сияқты "ескі мектеп" аксессуарларының барлық lowrider стилі круизер дәстүрінде. Lowrider велосипедтері туралы журналдар мен каталогтарда да круизерлер кездеседі және круизер иелері үшін аксессуарлардың тамаша көзі болып табылады. Соңғы бірнеше жылдағы тапсырыс мотоциклдеріне деген қызығушылықтың артуына жауап ретінде "chopper" велосипедтерінің күрт пайда болуы да осыған ұқсас тренд. Бірнеше өндірушілер өздерінің круизерлік қатарында "chopper" стиліндегі велосипедтерді ұсынады. Мұндай велосипедтерде әдетте төмен ауырлық орталығы, аспалы вилкалар, hot rod бояуы және үлкен артқы дөңгелектер болады. Соңында, өндірушілер круизерлердің жұмсақ жүрісі мен тік отыруын дәстүрлі стильдегі велосипедпен біріктіру үшін "комфорт велосипеді" санатын енгізді. Комфорт велосипедтерінде қанаттар, аспалы отырғыштар мен вилкалар, сондай-ақ үлкен серіппелі, кең жастықтары бар. Бұл мүмкіндіктердің барлығы круизерлерден алынған, бірақ олар әдеттегі жол немесе гибридтік велосипедтерге ұқсас етіп қайта жасалған.