Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері (1823–1888)
далалық хоккейші

Сэр Йоханнес Хенрикус Брэнд (көбінесе сэр Ян Брэнд деп аталады, кейде сэр Джон Генри Брэнд немесе Ян Хенрик Брэнд; 6 желтоқсан 1823 – 14 шілде 1888) – заңгер және саясаткер, Оранж еркін мемлекетінің төртінші президенті, 1864 жылдың 2 ақпанынан өмірінің соңына дейін, 1888 жылға дейін қызмет еткен. Ол Кэп заң шығарушы жиналысының спикері болған сэр Кристоффель Джозеф Брэнд (1797–1875) мен Катарина Фредерика Кюхлердің ұлы. Йоханнес Бранд 1851 жылы Кейптаундағы тіркеушінің қызы Йоханна Сибелла Застронға үйленді. Олардың 8 ұлы мен 3 қызы болды.

Өмірбаян

Йоханнес Брэнд Кейптаунда дүниеге келген, сол қаладағы Оңтүстік Африка колледжінде білім алған. Ол Нидерландыдағы Лейден қаласында оқуын жалғастырып, 1845 жылы D. C. L. дәрежесін алды. Заң оқуын Ұлыбританияда жалғастырып, 1849 жылы Иннер Темплдегі ағылшын адвокатурасына қабылданды. Оңтүстік Африкаға оралғаннан кейін Брэнд Кейптаунда қоныстанып, 1863 жылға дейін Жақсы Үміт мүйісінің Жоғарғы сотында адвокаттық қызмет атқарды. 1858 жылы Брэнд Оңтүстік Африка колледжінде заң профессоры болып тағайындалды. Кейп Парламентіне жас депутат ретінде ол Джон Молтеноның Ұлыбританиядан көбірек тәуелсіздікті жақтаған «Жауапты үкімет» қозғалысының белсенді қолдаушысы болды. Алайда, оның қағидаларын тым салмақты деп есептеген ол Оранж еркін мемлекетіне көшіп, оның күшті республикалық идеалдарына қолдау көрсетті. 1863 жылы Оранж еркін мемлекетінің президенті болып сайланды, кейіннен 1869, 1874, 1879 және 1884 жылдары бес жылдық мерзімге қайта сайланды. 1864 жылы ол Басутоның еркін мемлекет шекарасына жасаған қысымына қарсы тұрды, ал Басуто басшысы Мошошуеге халқын шекарада ұстауға көндіруге тырысқаннан кейін 1865 жылы оларға қарсы қару қолданды. Бұл бірінші соғыс 1866 жылғы 3 сәуірде қол қойылған Таба Босиго шартымен аяқталды, ал екінші соғыс 1869 жылғы 12 ақпанда жасалған Солтүстік Аливал шартымен аяқталды. 1871 жылы ол Кимберли қаласын британдықтардың аннексиялауына қарсылық көрсетті, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1871 жылы Брэндке үлкен топ Оңтүстік Африка Республикасының (Трансваль) президенті болуға шақырды, осылайша екі бур республикасын біріктіріп, кейіннен Оңтүстік Африканың бір бөлігін құруды көздеді. Алайда, жоба Ұлыбританияға қарсы болғандықтан ол бас тартты және Англияға қатысты бейтарап саясатын сақтап қалды. Оның еңбегі 1882 жылы танылып, Святого Михаила және Святого Георгия орденінің Ұлы крестімен марапатталды. Йоханнес Брэнд терең діншіл және қоғамдық және жеке өмірінде де мінсіз адам болды. Ол Оранж еркін мемлекетінің азаматтары арасында өте танымал болды. Брэндтің «alles zal recht komen als elkeen zijn plicht doet» (әркім өз міндетін орындаса, бәрі жақсы болады) деген сөзі африкаанс тіліне кең таралған және жиі қолданылатын мақал ретінде енген. Оның қайтысынан кейін Блумфонтейнде халықтың қаржысына мүсін орнатылды. Блумфонтейн қаласының орталық бөлігіндегі басты көше оның құрметіне Президент Брэнд көшесі деп аталды. Брэнд Оңтүстік Африканың масоны болған.