Кіріспе

С. П. Гупта (S. P. Gupta, 1931–2007) – көрнекті үнді археологы, өнер тарихы сарапшысы, Үнді археологиялық қоғамының төрағасы, Үндістан тарихы және мәдениеті қоғамын құрған адам және Аллахабад мұражайының директоры. Ол ең алдымен Синд аңғары цивилизациясының бірнеше қазбаларын жүргізгенімен және Айодхьядағы Бабри мешітінің астында қиратылған Рам Мандирдің бар екендігін қолдауымен танымал.

Мансап

Доктор Гупта "Пурататва" журналының бірнеше томын редакциялады. Ол көрнекті археолог және өнер тарихшысы болды, бірнеше алтын медальмен және археология саласындағы үздік жетістіктері үшін сэр Мортимер Уилер сыйлығымен марапатталды. Археологиялық зерттеулерге жасаған адалдығы мен үлесі үшін ол Мадхья-Прадеш штатының алғашқы доктор Вишну Шридар Ваканкар атындағы ұлттық сыйлығына ие болды. 2009 жылы Үнді қоғамы тарихқа дейінгі және төртінші кезеңді зерттеулер жөніндегі ғылыми еңбектер жинағын оның құрметіне шығарды.

Аёдхьядағы дау

Доктор Гупта Айодхьядағы храм жақтаған тарапты қолдаған көрнекті ғалым еді. Оның пікірінше, мешіттің астында 10 ғасырдағы храм болған, оны кейін Бабур (Мұғол империясын құрған және қазіргі Өзбекстаннан келген түркі басқыншысы) бұзған. Бұл храм индуистердің қасиетті саяхат орны болған және көптеген индуистердің Рамның туған жері деп сенуіне байланысты индуизмдегі ең қасиетті храмдардың бірі саналған. 1992 жылы индуист наразылары мешітті қиратқан. 1994 жылғы желтоқсанда Делиде өткен Дүниежүзілік археологиялық конгресте Айодхья тақырыбы талқыланбағандықтан, дау туындады. Ол өзі бұл тыйымға себепкер болмаса да, ол және белгілі археолог Б. Б. Лал халықаралық атқару комитетінің төрағасы Дж. Голсонға (ұйымдастыру комитетінің мүшесі ретінде) оны қолдану үшін қысым көрсеткен. Бұл кейбір тарихшылар мен археологтардың сынына ұшырады, олар оны «еркін пікір алмасуға кедері келтіреді» деп айтты. Дж. Голсон бұл тыйымды мәселенің «саяси және діни тұрғыдан сезімтал» болғанымен негіздеп, «бұл мәселені талқылаудың нақты салдары атқарушы комитеттің бақылауынан шығып кетеді» деп қосты. Б. Б. Лал кейіннен бұл шешімді былай түсіндірді: «Адамдар бұл тақырыпты [Айодхьяны] екі жылдан бері талқылап келеді, бірақ әлі де ешбір қорытындыға келген жоқ. Жоғарғы сот та ешбір шешімге келе алмады. Олай болса, неге уақытты ысырап ету керек? Барлық материалдарды қарап болғаннан кейін, уақыт қалса, не істей алатынымызды көреміз». Б. Б. Лал, «Азия дәуірі» журналы, 7 желтоқсан, 1994 жыл.

Жеке өмір

Бала кезінен Гупта "Растрия Сваямсевак Сангх" ұйымының мүшесі болды. Доктор Гупта өмірі бойы отбасы құрмады. Ол 2007 жылғы 3 қазанда кешкісін жекеменшік емханада қайтыс болды. Ол екі апта бойы қапыста асқынып, тыныс алуда қиындыққа тап болды. Оның жасы 76-ға толған еді.