Кіріспе
Бұрынғы Бірма валютасы 1852–1952 жылдар аралығында қолданылды. Рупия 1852 және 1952 жылдар аралығында Бірманың (қазіргі Мьянма) валютасы болды, бірақ 1943–1945 жылдары қолданылмады.
The rupee was the currency of Burma (now Myanmar) between 1852 and 1952, except for the years 1943–1945.
Тарих
Бірманы британдықтар жаулап алған кезде, үнді рупиясы кьятты тең құнмен алмастырды. 1897 жылдан бастап Үндістан үкіметі Янгон қаласында Үндістанда шығарылғанмен бірдей типтегі банкноттарды шығарды, бірақ оларда Үндістан тілдерінің орнына Бірмада қолданылатын тілдер жазылған. 1917 және 1927 жылдары Үндістан банкноттары Бирмада қолдану үшін қайта басылды. 1937 жылы Бірма жеке колония болғанда, тек Бирмада қолданылатын қағаз ақшаның жеке шығарылымы жасалды, бірақ жеке монета шығарылмады. 1942 жылы жапондықтар Бірманы басып алғанда, жаңа валюта енгізді: 100 центке бөлінген рупия. Бұл валюта тек қағаз түрінде ғана шығарылды. 1943 жылы рупияның орнына кьят енгізілді. 1945 жылы жапондық оккупациялық валютаның құны жойылды деп жарияланды, және Бирма Үндістан монеталарын және өз рупия қағаз ақшасын пайдалануға қайта оралды, соғысқа дейінгі Бірма рупиясының құны қалпына келтірілді. 1948 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Бирма өз рупия валютасын енгізді, ол монеталар мен банкноттардан тұрады. Бір рупия 16 пе (үнділік аннаға тең) болып бөлінді, әрқайсысы 4 пия (үнділік писке тең) болды. 1952 жылы рупия тең құнмен кьятқа ауыстырылды.
Монеталар
1949 жылы 2 pya, 1, 2, 4 және 8 pe номиналдарында монеталар айналымға енгізілді. Олар өлшемдері, пішіндері және купро-никель құрамы жағынан үнділік 1/2, 1 және 2 анна, сондай-ақ 1/4 және 1/2 рупия монеталарымен бірдей болды. Бұл монеталардың барлық сыртқы жағында мифологиялық арыстан-ажыдаһа – хинте бейнеленген, ал сыртқы бетінде бірма тілінде номиналы көрсетілген стильделген гүлдік сурет салынған.
Банкноттар
1897-1922 жылдар аралығында 5, 10 және 100 рупиялық банкноттар шығарылды, олар тек қолданылған тілдерімен ғана үнді банкноттарынан ерекшеленді. 1917 жылы үндінің 2 1/2 рупиялық банкноттары Бирмада қолдану үшін қайта басылды, 1927 жылы 50 рупия, ал 1927 мен 1937 жылдар аралығында 100 рупия да осы мақсатта қайта басылды. 1937 жылы Үндістанның Резервтік банкі 5, 10 және 100 рупиялық банкноттарды "Бірмада ғана қолданылатын заңды төлем құралы" деген мәтінмен қайта басты. 1938 жылы Үндістанның Резервтік банкі 5, 10, 100, 1000 және 10,000 рупия номиналындағы тұрақты бірмдік банкноттардың алғашқы шығарылымын жасады. 1942 жылы жапондықтар 1, 5 және 10 цент, 1/4, 1/2, 1, 5, 10 және 100 рупиялық банкноттар шығарды. Бұлар 1944 жылы 1, 5, 10 және 100 кьятпен ауыстырылды, бұл сондай-ақ қысқа ғұмырлы Екінші Бірма кьяты деп белгілі болды. 1945 жылы әскери әкімшілік жапондық кьят банкноттарының орнына 1, 5, 10 және 100 рупиялық үнді банкноттарын қайта басып шығарды. 1947 жылы Бірма валюталық кеңесі қағаз ақшаны шығаруды өз міндетіне алды, номиналы 1, 5, 10 және 100 рупия болатын банкноттар шығарылды. 1948 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін үкімет осы номиналдардағы банкноттарды шығарды. 1953 жылы Бирманың Одақтық банкі рупиямен белгіленген соңғы сериялы банкноттарды шығарды, олардың номиналы алдыңғы екі сериядағыдай болды.