Кіріспе

Сербиялық әнші Томислав "Тома" Здравкович (20 қараша 1938 жыл – 30 қыркүйек 1991 жыл) – сербиялық әнші-әндер авторы және студиялық әртіс. Здравкович Югославия халық музыкасы сахнасының көрнекті өкілі болды; нағыз богемдік және ақын, ол өзінің қайғылы әндеріне лайық өмір сүрді. Әндері серб халық музыкасының формасын сақтағанмен, шансон рухын да ұштады. Оның ерекше баритон дауысы аса күшті болмаса да, жылы әрі Шарль Азнавурдың дауысына ұқсас еді. Көптеген әндерінде скрипка көңілді күйзелістің атмосферасын күшейте түсті. Здравкович әндерінің көп бөлігін өзі жазған, олар бақытсыз махаббатқа, сүйіспеншілікке ұшыраған азапқа, ішімдік ішуге және кафаналарда ән салуға арналған. Ол төрт рет үйленген. Здравковичтің ең танымал әндері: "Prokleta nedelja", "Dotak’o sam dno života", "Ostala je samo uspomena", "Pustite me da živim svoj život", "Dva smo sveta različita" және "Pesme moje" ("Менің әндерім").

Өмірбаян

Томислав Здравкович, «Тома» лақап атымен танымал, Алексинац қаласында дүниеге келді және ол кезде Югославия Корольдігінің құрамына кірген Сербиядағы Лесковац маңындағы Печеневцеде өмір сүрді. Оның әкесі Душан мен анасы Косараның бес баласы болды, Томслав олардың үлкен балаларының бірі еді (оның ішінде ағасы және танымал халық әншісі Новица Здравкович). Здравковичтің өмірінің көп бөлігі отбасы үшін кедейлікпен күреске толы болды. Оның ауылында жұмыссыздық деңгейі жоғары болғандықтан, 18 жасқа толған соң ол Лесковац қаласына әнші болып жұмыс іздеуге кетті. Айыныштысы, оған әнші ретінде жұмыс табуға немесе әншілік карьерасын дамытуға көмектесетін ешқандай досы болмады. Оның өмірбаянында танымал босниялық әнші Сильвана Арменолич 1958 жылы Лесковацтағы саябақта оны кездестіргені және оған әсер еткені айтылады, нәтижесінде ол оған көмектесті. Здравкович ақыры «Дубочица» деп аталатын Лесковацтағы бір кафанада әнші болып жұмысқа орналасты. Оның ерекше дауысы бірегей болды және адамдар оны көбірек естігісі келді, сондықтан ол қаланың арасында танымал болды. Ол басқа қалалардағы адамдардың да оны ұнататынын білгісі келді, сондықтан Босния және Герцеговинаның Тузла қаласына көшіп, «Бристоль» қонақүйінде ән шырқады. Оның концерттері әр түн сайын толып тарылды және ол өз әндерін жазу туралы ойлана бастады.

Музыкалық мансап

Здравковичтің алғашқы альбомы 1964 жылы "Essagerata" деп аталды. Альбом 4 әннен тұрды: "Essagerata", "Žena moga druga" (Досымның әйелі), "Deca naše zemlje" (Біздің елдің балалары) және "Što te večeras nema". Алғашқы үш ән – Нил Седака мен Энрико Макиас авторларының шетелдік әндерінің аудармалары еді, бірақ "Što te večeras nema" әнін Здравкович өзі жазған және өзі шығарған алғашқы әні болды. Оның өзі жазған алғашқы әні 1968 жылы жарық көрген "Анджела" болды. 1964 жылы оның алғашқы нағыз махаббаты, Тома оны адағанмен сүйген Славица есімді қыз, ауыр сырқаттан кейін 20 жасында ерте қайтыс болды. Ол үйленбеген және баласы жоқ еді. Здравкович бұл оқиғаға қатты қайғырып, "Buket belih ruža" (Ақ гүлдер шоғы) атты ән жазды, бірақ оны бірнеше жылдан кейін жариялады. Бұл ән оның ең қайғылы әндерінің бірі және Югославия музыка тарихындағы ең күйреуге түсіретін әндердің бірі саналады. Бірақ ол өзінің әндерімен күткендей атаққа ие бола алмады. 1969 жылға дейін "Илиджа 1969" музыка фестиваліне қатысып, Благое Кошаниннің "Odlazi, odlazi" әнімен екінші орынды жеңіп алды. Кейіннен альбомның шамамен 100 000 данасы сатылды. Содан кейін, Здравкович досы Мехо Пузич үшін ән жазғанда, ол шамамен 500 000 (кейбір дереккөздерде 700 000) данаға сатылды, және Здравкович үлкен жетістікке жететініне көз жеткізді. 1969 жылы ол Сильвана Арменоличпен бірге бір топта ән шырқады, ал Здравкович оған көмектескені үшін алғысын білдіру үшін "Šta će mi život" әнін жазды. Бұл ән Югославияда жазылған ең танымал халық әндерінің біріне айналды және Сильвана Арменоличті, сондай-ақ Здравковичті де жұлдыздарға айналдырды. Бірақ Арменоличтің өмірі ирониялық түрде жеті жылдан кейін аяқталды. Здравкович кейіннен әннің өзінің нұсқасын жариялады.

Бөлімдеу

1972 жылы ол үшінші рет үйленді, бірақ бірнеше айдан кейін олар ажырасып кетті. Дзравкович алкогольге құмар болып, бұрынғы богемиялық өміріне қайта оралды. Ол 10 жылдық музыкалық карьерасының табысын екі жылдың ішінде түгел жұмсап қойды. Ол Чикагоға көшіп, орнығуға тырысты. Сол жерде ол төртінші және соңғы әйелі Горданамен танысты, кейіннен ұлы Александр дүниеге келді. 1978 жылы отбасы Югославияға қайтып оралып, жаңадан бастауға шешім қабылдады.

Югославияға қайта оралу

Дзхлвкович Югославияға оралып, "Umoran sam od života" ("Мен өмірден шаршадым") әнін шығарды және дереу қайтадан ең көп сатылатын әншіге айналды. Ол көпшілік оны ұмытпағанына сенбеді, хиттерін жасауды жалғастырды және Югославияның кафаналары мен қонақүйлерінде ән айтуын қайта бастады. 1982 жылы ол 26 жыл әншілікпен айналысқаннан кейін Белградтағы Дом Синдикатасында алғашқы концертін өткізді. Оның "Данка", "Циганка" ("Кішкентай цыған қызы"), "Проклета неделја" ("Араланған жексенбі") және тағы да көптеген хиттері тірілді, ал кассеталардың көпшілікке енгізілуімен музыка көбірек адамдарға қолжетімді болды. Ол түрлі ұсыныстарды ала бастады; "Балқан экспресі" фильмінде және "Докторка на селу" телесериалында түсті. Ол Югославия бойынша бірнеше концерттік турларды ұйымдастырып, қол жеткізген даңқын сақтап қалды. Өмірінің соңғы жылдары ол көп ән шырқады, жақын арада аяқталарына сезіне білгендей, ән айтудан ләззат алды. Ол өліміне 14 күн бұрын Черногорияның Подгорица қаласында соңғы концертін өткізді.

Өлім

17 жыл бойы простата қатерлі ісігімен күрескеннен кейін, Тома Здравкович 1991 жылдың 30 қыркүйегінде сағат 7:00-де 52 жасында Белградтағы Әскери медициналық академиясында дүние салды.