Кіріспе
Сербиялық әнші Томислав "Тома" Здравкович (20 қараша 1938 жыл – 30 қыркүйек 1991 жыл) – сербиялық әнші-әндер авторы және студиялық әртіс. Здравкович Югославия халық музыкасы сахнасының көрнекті өкілі болды; нағыз богемдік және ақын, ол өзінің қайғылы әндеріне лайық өмір сүрді. Әндері серб халық музыкасының формасын сақтағанмен, шансон рухын да ұштады. Оның ерекше баритон дауысы аса күшті болмаса да, жылы әрі Шарль Азнавурдың дауысына ұқсас еді. Көптеген әндерінде скрипка көңілді күйзелістің атмосферасын күшейте түсті. Здравкович әндерінің көп бөлігін өзі жазған, олар бақытсыз махаббатқа, сүйіспеншілікке ұшыраған азапқа, ішімдік ішуге және кафаналарда ән салуға арналған. Ол төрт рет үйленген. Здравковичтің ең танымал әндері: "Prokleta nedelja", "Dotak’o sam dno života", "Ostala je samo uspomena", "Pustite me da živim svoj život", "Dva smo sveta različita" және "Pesme moje" ("Менің әндерім").
Tomislav "Toma" Zdravković (; 20 November 1938 – 30 September 1991) was a Serbian singer songwriter and recording artist. Zdravković was an outstanding figure on the Yugoslav folk scene; a true bohemian and a poet, he lived up to his sad songs. The songs, although having the form of Serbian folk music, had the spirit of chansons. He had a characteristic baritone vocal, not too powerful but warm, resembling that of Charles Aznavour. The violin underlined the melancholic atmosphere in most songs. Most of the lyrics were written by Zdravković, devoted to unfortunate love, and love suffering while drinking and singing in omnipresent kafanas. He was married four times. Some of Zdravković's most renowned songs are "Prokleta nedelja" , "Dotak’o sam dno života" , "Ostala je samo uspomena" , "Pustite me da živim svoj život" , "Dva smo sveta različita" and testimonial Pesme moje (My Songs).
Өмірбаян
Томислав Здравкович, «Тома» лақап атымен танымал, Алексинац қаласында дүниеге келді және ол кезде Югославия Корольдігінің құрамына кірген Сербиядағы Лесковац маңындағы Печеневцеде өмір сүрді. Оның әкесі Душан мен анасы Косараның бес баласы болды, Томслав олардың үлкен балаларының бірі еді (оның ішінде ағасы және танымал халық әншісі Новица Здравкович). Здравковичтің өмірінің көп бөлігі отбасы үшін кедейлікпен күреске толы болды. Оның ауылында жұмыссыздық деңгейі жоғары болғандықтан, 18 жасқа толған соң ол Лесковац қаласына әнші болып жұмыс іздеуге кетті. Айыныштысы, оған әнші ретінде жұмыс табуға немесе әншілік карьерасын дамытуға көмектесетін ешқандай досы болмады. Оның өмірбаянында танымал босниялық әнші Сильвана Арменолич 1958 жылы Лесковацтағы саябақта оны кездестіргені және оған әсер еткені айтылады, нәтижесінде ол оған көмектесті. Здравкович ақыры «Дубочица» деп аталатын Лесковацтағы бір кафанада әнші болып жұмысқа орналасты. Оның ерекше дауысы бірегей болды және адамдар оны көбірек естігісі келді, сондықтан ол қаланың арасында танымал болды. Ол басқа қалалардағы адамдардың да оны ұнататынын білгісі келді, сондықтан Босния және Герцеговинаның Тузла қаласына көшіп, «Бристоль» қонақүйінде ән шырқады. Оның концерттері әр түн сайын толып тарылды және ол өз әндерін жазу туралы ойлана бастады.
Музыкалық мансап
Здравковичтің алғашқы альбомы 1964 жылы "Essagerata" деп аталды. Альбом 4 әннен тұрды: "Essagerata", "Žena moga druga" (Досымның әйелі), "Deca naše zemlje" (Біздің елдің балалары) және "Što te večeras nema". Алғашқы үш ән – Нил Седака мен Энрико Макиас авторларының шетелдік әндерінің аудармалары еді, бірақ "Što te večeras nema" әнін Здравкович өзі жазған және өзі шығарған алғашқы әні болды. Оның өзі жазған алғашқы әні 1968 жылы жарық көрген "Анджела" болды. 1964 жылы оның алғашқы нағыз махаббаты, Тома оны адағанмен сүйген Славица есімді қыз, ауыр сырқаттан кейін 20 жасында ерте қайтыс болды. Ол үйленбеген және баласы жоқ еді. Здравкович бұл оқиғаға қатты қайғырып, "Buket belih ruža" (Ақ гүлдер шоғы) атты ән жазды, бірақ оны бірнеше жылдан кейін жариялады. Бұл ән оның ең қайғылы әндерінің бірі және Югославия музыка тарихындағы ең күйреуге түсіретін әндердің бірі саналады. Бірақ ол өзінің әндерімен күткендей атаққа ие бола алмады. 1969 жылға дейін "Илиджа 1969" музыка фестиваліне қатысып, Благое Кошаниннің "Odlazi, odlazi" әнімен екінші орынды жеңіп алды. Кейіннен альбомның шамамен 100 000 данасы сатылды. Содан кейін, Здравкович досы Мехо Пузич үшін ән жазғанда, ол шамамен 500 000 (кейбір дереккөздерде 700 000) данаға сатылды, және Здравкович үлкен жетістікке жететініне көз жеткізді. 1969 жылы ол Сильвана Арменоличпен бірге бір топта ән шырқады, ал Здравкович оған көмектескені үшін алғысын білдіру үшін "Šta će mi život" әнін жазды. Бұл ән Югославияда жазылған ең танымал халық әндерінің біріне айналды және Сильвана Арменоличті, сондай-ақ Здравковичті де жұлдыздарға айналдырды. Бірақ Арменоличтің өмірі ирониялық түрде жеті жылдан кейін аяқталды. Здравкович кейіннен әннің өзінің нұсқасын жариялады.
Žena moga druga (My Friend's Wife), Deca naše zemlje (The Children of Our Country) and Što te večeras nema. The first three songs were actually just translations of foreign songs of authors Neil Sedaka and Enrico Macias, but the song Što te večeras nema was composed and written by Zdravković, and it was his first published self written song. His actual first written song was Andjela, which was released later, in 1968. In 1964, his first true love, a girl named Slavica who Toma loved although she cheated on him, died prematurely at the age of 20 after a serious illness. She was not married and had no children. Zdravković was shocked, and wrote a song named "Buket belih ruža" (A Bouquet of White Roses), but published it years later, and the song is still considered his saddest song, and one of the most depressing songs in Yugoslavian music history. But still, he did not achieve the so wanted fame with his own songs. Until 1969, when he attended the "Ilidža 1969" music festival, and won the second place with the song "Odlazi, odlazi" written by Blagoje Košanin. Later, around 100,000 copies of the album were sold. And, when Zdravković wrote a song for his friend, Meho Puzić, and it sold around 500,000 (some sources say even 700,000) copies, Zdravković knew it would not be long until he made it big. In 1969, he and Silvana Armenulić sang in the same group, and Zdravković, to express his gratitude to her for helping him out, wrote the song “Šta će mi život". The song became one of the biggest folk hits ever written in Yugoslavia and transformed Silvana Armenulić, and Zdravković himself, into superstars. But Armenulić's life ironically ended seven years later. Zdravković later published his own version of the song.
Бөлімдеу
1972 жылы ол үшінші рет үйленді, бірақ бірнеше айдан кейін олар ажырасып кетті. Дзравкович алкогольге құмар болып, бұрынғы богемиялық өміріне қайта оралды. Ол 10 жылдық музыкалық карьерасының табысын екі жылдың ішінде түгел жұмсап қойды. Ол Чикагоға көшіп, орнығуға тырысты. Сол жерде ол төртінші және соңғы әйелі Горданамен танысты, кейіннен ұлы Александр дүниеге келді. 1978 жылы отбасы Югославияға қайтып оралып, жаңадан бастауға шешім қабылдады.
Югославияға қайта оралу
Дзхлвкович Югославияға оралып, "Umoran sam od života" ("Мен өмірден шаршадым") әнін шығарды және дереу қайтадан ең көп сатылатын әншіге айналды. Ол көпшілік оны ұмытпағанына сенбеді, хиттерін жасауды жалғастырды және Югославияның кафаналары мен қонақүйлерінде ән айтуын қайта бастады. 1982 жылы ол 26 жыл әншілікпен айналысқаннан кейін Белградтағы Дом Синдикатасында алғашқы концертін өткізді. Оның "Данка", "Циганка" ("Кішкентай цыған қызы"), "Проклета неделја" ("Араланған жексенбі") және тағы да көптеген хиттері тірілді, ал кассеталардың көпшілікке енгізілуімен музыка көбірек адамдарға қолжетімді болды. Ол түрлі ұсыныстарды ала бастады; "Балқан экспресі" фильмінде және "Докторка на селу" телесериалында түсті. Ол Югославия бойынша бірнеше концерттік турларды ұйымдастырып, қол жеткізген даңқын сақтап қалды. Өмірінің соңғы жылдары ол көп ән шырқады, жақын арада аяқталарына сезіне білгендей, ән айтудан ләззат алды. Ол өліміне 14 күн бұрын Черногорияның Подгорица қаласында соңғы концертін өткізді.
Өлім
17 жыл бойы простата қатерлі ісігімен күрескеннен кейін, Тома Здравкович 1991 жылдың 30 қыркүйегінде сағат 7:00-де 52 жасында Белградтағы Әскери медициналық академиясында дүние салды.