Батыс Австралия жағалауындағы Лиуин ағысы – жылы теңіз ағысы. Тасманияға дейін созылады, 1897 ж. ашылды, 1980 ж. сипатталды. Теңіз климатына әсер етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралия жағалауындағы мұхит ағыны
Ocean current off Western Australia
Лиувин ағыны – Австралияның батыс жағалауынан оңтүстікке қарай ағатын жылы мұхит ағыны. Ол Лиувин мүйісін айналып, Австралияның оңтүстік суларына кіріп, ықпалы Тасманияға дейін жетеді.
The Leeuwin Current is a warm ocean current which flows southwards near the western coast of Australia. It rounds Cape Leeuwin to enter the waters south of Australia where its influence extends as far as Tasmania.
Ашылу
Ағыстың бар екендігін алғаш рет 1897 жылы Уильям Савилл Кент айтқан. Савилл Кент Хоутман Абралхос аймағында теңіз суының жылы тропикалық сумен толы екенін байқады, осының арқасында қыс айларында жағалауға жақын суға қарағанда осы аймақтағы су температурасы әлдеқайда жоғары болды. Ағыстың бар екендігі жылдар бойына расталды, бірақ 1980 жылдары Крессвелл мен Голдинг оны сипаттап, атау бергенше толыққанды зерттелмеген.
The existence of the current was first suggested by William Saville Kent in 1897. Saville Kent noted the presence of warm tropical water offshore in the Houtman Abrolhos, making the water there in winter much warmer than inshore at the adjacent coast. The existence of the current was confirmed over the years, but not characterised and named until Cresswell and Golding did so in the 1980s.
Жолдар
Батыс Австралия ағысы және Оңтүстік Австралия қарсы ағысы, Үнді мұхитының оңтүстігіндегі Батыс жел ағысының және Тасмания маңындағы әрекетінің нәтижесінде пайда болады. Олар қарама-қарсы бағытта ағып, әлемдегі ең қызықты мұхит ағымдары жүйесінің бірін құрайды. Лиувин ағысының «өзегі» әдетте беткі температураның ең жоғары көрсеткіші ретінде анықталады, ал теңізге қарай температура күрт төмендейді. Ағымның беткі температурасының айырмашылығы Солтүстік-Батыс Кейпте шамамен 1°C, Фримантльде 2-3°C, ал Ұлы Австралия шығанағындағы Олбаниде 4°C-тан жоғары болуы мүмкін. Ағым жиі теңізге таралып, сағат тілімен және сағат тіліне қарсы айналатын екі түрлі айналымды құрайды.
The West Australian Current and Southern Australian Countercurrent, which are produced by the West Wind Drift on the southern Indian Ocean and at Tasmania, respectively, flow in the opposite direction, producing one of the most interesting oceanic current systems in the world. The ‘core’ of the Leeuwin Current can generally be detected as a peak in the surface temperature with a strong temperature decrease further offshore. The surface temperature difference across the Current is about 1 °C at North West Cape, 2° to 3° at Fremantle and can be over 4° off Albany in the Great Australian Bight. The current frequently breaks out to sea, forming both clockwise and anti clockwise eddies.
Физикалық қасиеттері
Оның күші жыл бойы өзгереді; ол қарашадан наурызға дейін оңтүстік-батыстан солтүстікке қарай жел соғатын жаз айларында (солтүстік жарты шарда қыс) ең әлсіз болады. Ең көп ағын көктем мен қыс айларында (наурыз бен қараша аралығында) қарсы желдің әлсіз кезінде байқалады. Осы кезеңде Лиувин ағысынан болатын булану Батыс Австралияның оңтүстік-батыс айманындағы жауын-шашынға зор үлес қосады. Әдетте Лиувин ағысының жылдамдығы және оның айдалымдары шамамен 1 түйін (50 см/с) құрайды, бірақ 2 түйінге (1 м/с) дейін жылдамдық та жиі кездеседі, ал дрейфтейтін спутниктік буймен тіркелген ең жоғары жылдамдық осы ағысқа тиесілі. Лиувин ағысы әлемдік стандарттар бойынша ірі ағымдық жүйе үшін салыстырмалы түрде жайлы, тереңдігі шамамен 300 метр және солтүстікке қарай бағытталған қарсы ағымның үстінде орналасқан. Лиувин ағысының арқасында Батыс Австралияның континенттік шельфіндегі сулар басқа құрлықтардың ұқсас аймақтарына қарағанда қыста жылырақ, ал жазда салқынырақ болады. Лиувин ағысы Аброльхос аралдарындағы ең оңтүстік нағыз маржандардың болуына және тропикалық теңіз түрлерін батыс жағалаудан және Ұлы Австралия шығанағына тасымалдауға да жауапты. Лиувин ағысына Эль-Ниньо құбылысы әсер етеді, ол Батыс Австралия жағалауындағы теңіз температурасының сәл төмендеуімен және Лиувин ағысының әлсіреуімен сипатталады, бұл жауын-шашын үлгілеріне де өзгерістер енгізеді.
Its strength varies through the year; it is weakest during the summer months (winter in the northern hemisphere) from November to March when the winds tend to blow strongly from the south west northwards. The greatest flow is in the autumn and winter (March to November) when the opposing winds are weakest. Evaporation from the Leeuwin current during this period contributes greatly to the rainfall in the southwest region of Western Australia. Typically the Leeuwin Current's speed and its eddies are about 1 knot (50 cm/s), although speeds of 2 knots (1 m/s) are common, and the highest speed ever recorded by a drifting satellite tracked buoy was The Leeuwin Current is shallow for a major current system, by global standards, being about 300 m deep, and lies on top of a northwards countercurrent called the Leeuwin Undercurrent. Because of the Leeuwin Current, the continental shelf waters of Western Australia are warmer in winter and cooler in summer than the corresponding regions off the other continents. The Leeuwin Current is also responsible for the presence of the most southerly true corals at the Abrolhos Islands and the transport of tropical marine species down the west coast and across into the Great Australian Bight. The Leeuwin Current is influenced by El Niño conditions, characterised by slightly lower sea temperatures along the Western Australian coast and a weaker Leeuwin Current, with corresponding effects upon rainfall patterns.
Салыстырулар
Лиувин ағыны басқа жағалаулардағы, осы ендіктердегі суық, экваторға қарай ағып жатқан ағымдардан, мысалы, Оңтүстік-Батыс Африка жағалауындағы (Бенгела ағыны), сондай-ақ ұзын Чили-Перу жағалауындағы (Гумбольдт ағыны) ағымдардан мүлдем өзгеше. Гумбольдт ағынында тереңнен суық, қоректік заттарға толы сулардың көтерілуі нәтижесінде өте өнімді балық шаруашылығы қалыптасады. Бұған Сан-Францискоға тұманды ауа әкелетін Калифорния ағыны мен Солтүстік Африканың салқын Канар ағынын да қосуға болады.
The Leeuwin Current is very different from the cooler, equatorward flowing currents found along coasts at equivalent latitudes such as the southwest African Coast (the Benguela Current); the long Chile Peru Coast (the Humboldt Current), where upwelling of cool nutrient rich waters from below the surface results in some of the most productive fisheries; the California Current, which brings foggy conditions to San Francisco; or the cool Canary current of North Africa.