Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Армениядағы білім берудің жалпы шолуы
Overview of education in Armenia
Армения мәдениетінде білім беруге ерекше құрмет көрсетіледі. Арменияның 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер Кеңес дәуіріндегі негізгі мемлекеттік жоспарлы құрылымды сақтауға тырысқанда, білім беру әлеуметтік қызметтердің ішінде ең жылдам дамыды. Бүгінде Армения Еуропалық жоғары білім беру аймағының мақсаттарын іске асыра отырып, жоғары білім беру жүйесіне жаңа көзқарас енгізуге ұмтылуда. Елдегі білім беруді Білім және ғылым министрлігі бақылайды. Адам құқықтарын өлшеу бастамасы (HRMI) Арменияның білім алу құқығы бойынша елдің табыс деңгейіне сәйкес, қажетті деңгейдің 84,9% ғана орындалып отырғанын анықтады. HRMI білім алу құқығын бастауыш және орта білім беруге бөліп қарастырады. Арменияның табыс деңгейін ескере отырып, бастауыш білім беруде елдің ресурстарына (табысына) негізделген мүмкіндіктің 78,2% және орта білім беруде 91,6% орындалуда.
Education in Armenia is held in particular esteem in Armenian culture. Education developed the fastest out of the social services, while health and welfare services attempted to maintain the basic state planned structure of the Soviet era, following Armenia's independence in 1991. Today, Armenia is trying to implement a new vision for its higher education system while pursuing the goals of the European Higher Education Area. The Ministry of Education and Science oversees education in the country. The Human Rights Measurement Initiative (HRMI) finds that Armenia is fulfilling only 84.9% of what it should be fulfilling for the right to education based on the country's level of income. HRMI breaks down the right to education by looking at the rights to both primary education and secondary education. While taking into consideration Armenia's income level, the nation is achieving 78.2% of what should be possible based on its resources (income) for primary education and 91.6% for secondary education.
Сауаттылық деңгейі
1960 жылы сауаттылық деңгейі 100% құрады. Коммунистік кезеңде армян білім беруі стандартты советтік үлгіні қабылдады, онда оқу бағдарламалары мен оқыту әдістері толық мемлекеттік бақылауда болды (Мәскеуден) және білім беру қызметі қоғамның саясат, мәдениет және экономика сияқты басқа салаларымен тығыз байланысты болды. 2018 жылдың қыркүйегінде Армения үкіметі Ереванда алғашқы қытай тілі мектебін ашу туралы шешім қабылдады. Қытай-Армения достық мектебі қытай тілін жан-жақты оқытатын, техникалық жабдықталған білім беру мекемелері желісінің бастауы болды және Арменияда ғана емес, сонымен қатар Шығыс Еуропа мен ТМД аймағында қытай тілін оқыту бойынша ең ірі оқу орталығына айналуға дайын.
A literacy rate of 100% was reported as early as 1960. In the communist era, Armenian education followed the standard Soviet model of complete state control (from Moscow) of curricula and teaching methods and close integration of education activities with other aspects of society, such as politics, culture, and the economy. In September 2018, a decision was made by the Armenian government to open the first Chinese language school in Yerevan. The Chinese Armenian Friendship School became the first link in a network of technically equipped educational institutions with an in depth learning of Chinese and is set to become the largest training center for teaching Chinese not only in Armenia, but also in Eastern Europe and the CIS region.
Білім беру мекемелері
1990-91 оқу жылында шамамен 1307 бастауыш және орта мектепте 608 800 оқушы білім алды. Армения салыстырмалы түрде көп жоғары оқу орындарына ие, оның ішінде 65 мемлекеттік және жекеменшік жоғары білім беру мекемесі бар. Олардың 23-і – мемлекеттік, коммерциялық емес университеттер; 4-і – мемлекетаралық (Армения Республикасы мен шетелдік үкімет арасындағы келісім немесе мемлекеттік қатысу арқылы құрылған мекемелер ретінде анықталады) университеттер (халықаралық келісімдер арқылы құрылған коммерциялық емес жеке/мемлекеттік мекемелер мен қорлар); және 31-і – жеке, коммерциялық ұйымдар. Барлығына Ресей, Украина және Беларусь мемлекеттік және жеке университеттерінің жеті филиалы кіреді. Армения Еуропалық университеттер қауымдастығының, Еуропалық студенттер одағының және «Horizon Europe» бағдарламасының серіктес мүшесі болып табылады. 2004 жылдан бері Арменияның жоғары оқу орындары мен студенттері Еуропалық Одақтың «Erasmus Mundus» мобильділік бағдарламаларына, «Жан Монне» бағдарламасына, ал 2015 жылдан бастап түрлі «Erasmus» бағдарламаларының жобаларына қатысып келеді. Армения сондай-ақ «TEMPUS» (Жоғары оқу орындарының Трансеуропалық мобильділік бағдарламасы) серіктес елі болып табылады, бұл Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттер мен серіктес елдердің жоғары оқу орындары арасында құрылымдалған ынтымақтастыққа мүмкіндік береді. Арменияның жоғары білім беру жүйесіндегі тағы бір маңызды реформа – жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету агенттігін құру болды, ол Еуропалық жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету қауымдастығына (ENQA) қосылды және 2017 жылы Еуропалық жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету тізіліміне (EQAR) енгізілді. 2002-2005 жылдар аралығында мектептен шығып қалу көрсеткіші жылына 250%-ға өсті. 2002-2003 жылдары мектептен шығып кеткен оқушылардың саны 1531 болса, 2004-2005 жылдары бұл көрсеткіш 7630-ға жетті.
In the 1990 91 school year, the estimated 1,307 primary and secondary schools were attended by 608,800 students. Armenia has a comparatively large number of tertiary institutions, there are 65 public and private higher education institutions. Of these, 23 are public, non profit universities; 4 are interstate (defined as institutions established following an agreement between the Republic of Armenia and a foreign government, or with state participation) universities (non profit private/public institutions and foundations established through international agreements); and 31 are private, for profit institutions. The total includes seven branch campuses of Russian, Ukrainian and Belarusian public and private universities. Armenia is also a member of the European University Association, the European Students' Union, and an associate member of Horizon Europe. Since 2004, Armenian higher educational institutions and individual students have been involved in the European Union's Erasmus Mundus mobility programmes, the Jean Monnet Programme, and from 2015 in various Erasmus Programme projects. Armenia is also a TEMPUS (Trans European Mobility Programme for University Studies) partner country, which allows structured cooperation between higher education institutions in EU member states and partner countries. Another major reform in Armenian higher education system included the establishment of a quality assurance agency that has been incorporated into the European Association for Quality Assurance in Higher Education (ENQA) and that was added to the European Quality Assurance Register for Higher Education (EQAR) in 2017. Between 2002 and 2005 school dropout rates grew at the rate of 250% a year. In 2002 2003 total dropouts were 1,531 students; in 2004 2005 this number increased to 7,630.
Мектептен кейінгі білім беру
Арменияда жастарға 21-ғасырлық дағдылар мен білімді игеріп, өз салаларында өркендеуге көмектесетін бірнеше жаңа, технологиялық білім беру орталықтары бар, мысалы, Түмо креативті технологиялар орталығы, Армения балалар қорының SMART орталығы және тағы да басқалары.
There are several new, technology based education centers in Armenia that provide youth with 21st century skills and knowledge to advance in their field, such as the Tumo Center for Creative Technologies, Children of Armenia Fund SMART center, among others.