Мьянмада білім беру жүйесінің ағымдағы жағдайы

Кіріспе

Мьянмадағы білім берудің жалпы шолуы

Барлық мектептердің көбісі мемлекеттік басқаруда, бірақ соңғы кезде жеке қаржыландырылатын мектептердің саны артып келеді (олар негізінен ағылшын тілінде оқытуға мамазданған). Мьянмада мектеп білімі шамамен тоғыз жасқа дейін міндетті болып табылады. Дегенмен, халықаралық стандарт бойынша мектеп білімі 15-16 жасқа дейін созылады. 2014 жылғы Мьянма халық санағына сәйкес, Мьянманың сауаттылық деңгейі 89,5% құрайды (ерлер: 92,6%, әйелдер: 86,9%). Адам құқықтарын өлшеу жөніндегі бастама (HRMI) Мьянманың елдің табыс деңгейіне сәйкес білім алу құқығын толыққанды орындауының 84,3% ғана екенін анықтады. HRMI білім алу құқығын бастауыш және орта білім алу құқығына бөліп қарастырады. Мьянманың табыс деңгейін ескере отырып, ел бастауыш білім беруде ресурстарына (табысына) негізделген мүмкіндіктердің 96,7% -ын қамтамасыз етсе, орта білім беруде бұл көрсеткіш 71,9% ғана. Бұл көрсеткіш әйелдердің жұмыспен қамтылуының өсуімен байланысты. 1921 жылдан 1931 жылға дейін әйелдердің мемлекеттік басқару, құқық, медицина (96% өсім), білім беру (64% өсім) және журналистика салаларында жұмыспен қамтылуы 33% -ға артты. 1948 жылдың 4 қаңтарында Бирма тәуелсіздік алғаннан кейін, үкімет сауатты және білімді халықты қалыптастыруға ұмтылды, және Бирма аймақтағы алғашқы «Азия жолбарысы» болуға жақын деп есептелді. Алайда, 1962 жылғы төңкеріс Бирманы оқшаулап, кедейлендірді. Барлық мектептер мемлекеттік меншікке алынып, Білім министрлігінің бақылауына берілді, нәтижесінде этникалық мектептердің мұғалімдері бірма тілінде сөйлейтін мұғалімдермен ауыстырылды. Осының салдарынан карен, качин, шан және басқа да аз ұлттық тілдердегі көптеген мектептер жабылуға жақын болды. 1965 жылы бірма тілі университеттерде ағылшын тілін оқыту тілі ретінде алмастырды, бұл бір жыл бұрын қабылданған «Жаңа университет білімі туралы» заңның нәтижесі болды. Бұл бірмалықтардың ағылшын тілін меңгеру деңгейінің күрт төмендеуіне әкелді. 1966 жылдың 14 ақпанында қазіргі бірыңғай форма ережесі, түстері бойынша «Ақ және жасыл» деп белгілі болды, күшіне енді. Балабақшадан бастап 4-сыныпқа дейін ұлдар үшін міндетті форма – ақ көйлек және жасыл шалбар, ол қысқа немесе ұзын болуы мүмкін. Аяқ киім немесе бірма сандалдары киюге болады. Қыздардың формасы да ұқсас, ол ақ блузка және юбка немесе шалбардан тұрады. 5-сыныптан бастап мектеп бітіргенге дейін дәстүрлі бірмалық киімдер мектеп формасы ретінде қарастырылады. Ұлдар үшін форма – ағылшын немесе қытай жағасы бар ақ көйлек және пахсо деп аталатын жасыл саронг, сонымен қатар бірма сандалдары. Қыздар үшін дәстүрлі бірмалық блузка (алдынан ашылатын инзи немесе бүйірінен ашылатын ин хпон) және хтамаэйн деп аталатын жасыл саронг киіледі, сонымен қатар бірма сандалдары тағылады. Мектеп мұғалімдері де оқушылар сияқты дәстүрлі киім киюге міндетті.

Nearly all schools are government operated, but recently, there has been an increase in privately funded schools (which specialise in English). In Myanmar, schooling is compulsory until the end of elementary school, probably about nine years old. However the international standard for schooling is 15 to 16 years old. The literacy rate of Myanmar, according to the 2014 Myanmar Census stands at 89.5% (males: 92.6%, females: 86.9%). The Human Rights Measurement Initiative (HRMI) finds that Myanmar is fulfilling only 84.3% of what it should be fulfilling for the right to education based on the country's level of income. HRMI breaks down the right to education by looking at the rights to both primary education and secondary education. While taking into consideration Myanmar's income level, the nation is achieving 96.7% of what should be possible based on its resources (income) for primary education but only 71.9% for secondary education. This was mirrored by an increase in female employment. From 1921 to 1931, there was a 33% increase in employment of women in public administration, law, medicine (96% increase), education (64% increase), and journalism sectors. When Burma gained independence on 4 January 1948, the government sought to create a literate and educated population, and Burma was believed to be on its way to become the first Asian Tiger in the region. However, 1962 coup d'état isolated and impoverished Burma. All schools were nationalised, and placed under the control of the Ministry of Education which replaced ethnic schools teachers with Burmese speaking teachers. As a result many of the Karen, Kachin, Shan, and other minority language schools began to fail. Burmese also replaced English as the medium of instruction at Burmese universities in 1965, with the passing of the New University Education Law a year earlier. This led to a rapid decline in English proficiency among the Burmese. The current uniform rule, known as the "White and Green" by colours, was mandated on 14 February 1966. From kindergarten to the 4th standard, the compulsory uniform for boys is a white shirt and green pants, which can be short or long. Shoes or Burmese sandals may be worn. The uniform for girls is similar, consisting of a white blouse and a skirt or pants. From the 5th standard until matriculation, traditional Burmese attire is considered appropriate school uniform. The uniform for boys is a white shirt (with an English collar or a mandarin collar) and a green sarong called a pahso, along with Burmese sandals. For girls, a traditional Burmese blouse (either the yinzi, with a front opening, or the yin hpon, with a side opening) and a green sarong called a htamein are worn, along with Burmese sandals. School teachers also have to wear the same traditional attire as the students.

Мектепке дейінгі және балабақша

Мектепке дейінгі білім беру 2 жастан асқан балаларға арналған, және олар кеңейтілген күтімде немесе мемлекеттік жүйеде тәрбиеленеді. Балабақша 5 жастан басталады (оқу жылының басында кемінде 4 жас 8 ай болуы керек). Мьянмадағы бастауыш, негізгі және жоғары сынып мектептері Негізгі білім беру департаментінің қарауында. Осы мектептердің ресми оқу жылы 1 маусымда басталады.

Бастауыш білім беру

Бастауыш білім ресми түрде міндетті болып табылады. Ол бес жылға созылады, ал орта мектепке өту үшін оқушылар негізгі пәндерден кешенді емтихан тапсыруы тиіс.

Орта білім

Орта мектептер көбінесе біріктірілген, яғни орта және жоғары сыныптарды қамтиды. Орта мектептерде 5-тен 8-ге дейінгі сыныптар оқытылады, ал жоғары мектептерде – 12-ге дейін. Әулеті бай және белгілі отбасылардың балалары көбінесе беделді орта мектептерге оңайрақ түседі. Білім беруде теңдікке қатысты сыбайлас жемқорлық кең таралған. Бірақ бастауыш және орта білім беруде жүйе көбінесе «сәтсіздікке жол бермейтін» қағидатқа негізделген. Тек жоғары мектепті бітіргеннен кейін немесе колледжге/университетке түскенде ғана жүйе Университетке қабылдау емтиханынан кейін өзгереді. Жоғары мектепке түскен оқушылар ғылым немесе гуманитарлық бағыттың бірін таңдайды. Барлық жоғары сынып оқушылары мьянма тілі, ағылшын тілі және математика пәндерін оқиды. Дегенмен, ғылым бағытында оқитындар химия, физика және биология сияқты 3 қосымша пәнды да оқу жоспарына қосады, ал гуманитарлық бағытты таңдағандар география, тарих және экономика пәндерін оқиды. Бұл бағыттар студенттердің қандай емтиханды тапсыратынын және қай жоғары оқу орнына түсуге құқығы бар екенін анықтайды. 12-сыныпты бітіргеннен кейін студенттер жыл сайын наурыздың ортасында Емтихандар кеңесі ұйымдастыратын, ағылшын тілінде «матрикуляциялық емтихан» деп аталатын Университетке қабылдау емтиханын тапсырады. Пәннен жоғары баға алғандарға «гонду» деген атақ беріледі. Төрт немесе одан көп пәннен атақ алған (немесе 600 баллдан 480-ге жуық) студенттер Мьянманың ең таңдаулы медицина және инженерлік университеттеріне оқуға түсуге кепілдік алады. Емтихан нәтижелері маусым айында ел бойынша орналасқан емтихан орталықтарында жарияланады. 2007 жылдан бері Мон штатында мектеп бітіру көрсеткіші ең жоғары. Халықаралық ағылшын тіліндегі мектептерге немесе басқа жеке мектептерге қатысатын студенттер матрикуляциялық емтиханға қатысуға құқығы жоқ, сондай-ақ Мьянма университеттеріне түсуге рұқсат етілмейді. Олар көбінесе Сингапур, Малайзия, Австралия, Ұлыбритания және АҚШ сияқты елдерде оқиды. 2010 жылы АҚШ-та 695 мьянмалық студент оқыды, олардың көп бөлігі жеке гуманитарлық колледждерде білім алды. Мьянманың орта білім беру жүйесінде көптеген мәселелер бар. Ол жаттап алу мен қайталауға баса назар береді, бұл студенттердің шығармашылық және сыншыл ойлау қабілеттерін шектейді. Мұғалімдердің өзі авторитарлық жүйеде білім алғандықтан, оқыту әдістеріндегі қазіргі өзгерістерге қарсы тұрады.

Secondary schools are usually combined, containing both middle and high schools. Secondary Middle schools offer classes from standard 5 to standard 8 whereas Secondary High school offers classes up to standard 12. Children of rich and well known families are often given easier access to the more prestigious secondary schools. There is much corruption in educational equality. But in both primary and secondary schools, the system is almost "no failure education system". Only at the end of the high schools or at the entrance of the college/university, the system is changed because of University Entrance Exam. High schools students choose one of 2 tracks upon entering high school: science or arts. All high school students take Burmese, English, and mathematics. However, Science specialised students also take 3 additional subjects: chemistry, physics and biology as part of their coursework, while arts specialised students take geography, history and economics. These routes also determine what matriculation subject exams they are administered and what tertiary schools they can apply to. At the end of standard 12, students take the University Entrance Examination, commonly referred to as the matriculation exam in English, administered by the Board of Examinations annually in mid March. High marks in a subject garner a distinction known as gondu Students who achieve distinctions in four or more subjects (or a combined total of approximately 480/600) are generally guaranteed placement in one of Myanmar's medical universities and senior engineering universities, the most selective of universities in Myanmar. Test score results are released at testing sites throughout the country in June. Since 2007, Mon State has had the highest matriculation pass rates in the country. Students who attend international English language schools or other private schools are typically not eligible to sit for the matriculation exam, nor are they allowed to enroll in Burmese universities. Instead, they typically study overseas, at destinations such as Singapore, Malaysia, Australia, United Kingdom and the United States. In 2010, 695 Burmese international students studied in the United States, particularly in private liberal arts colleges. Myanmar secondary education has numerous problems. It completely emphasizes upon rote learning and memorization and regurgitation inhibiting students' creative thinking and critical thinking skills. Teachers themselves learn under the authoritative systems so they are usually resistive to current changes in teaching methods.