Кіріспе
Аугуста Эмерита, сондай-ақ Эмерита Аугуста деп те аталады, б.з.д. 25 жылы қазіргі Испанияның Мерида қаласында құрылған римдік колония болды. Қала Рим императоры Августтың Кантабрия соғыстарының ардагерлік легиондарынан шыққан әскерилерді қоныстандыру мақсатымен негізделді. Бұл легиондар V Alaudae, X Gemina және, мүмкін, XX Valeria Victrix болды. Испаниядағы ең ірі қалалардың бірі саналатын Аугуста Эмерита, Лузитания римдік провинциясының астанасы болды және үлкен аумақты басқарды. Қалада үш акведук және екі форум болды. Қала бірнеше маңызды сауда жолдарының тоғысында орналасқан. Ол Гуадиана өзенінен өтетін маңызды қадамжайға жақын орналасқан. Римдік жолдар қаланы батысқа қарай Фелицитас Юлия Олисиппоға (Лиссабон), оңтүстікке қарай Хиспалисқа (Севилья), солтүстік-батысқа қарай алтын кенетін аймаққа, сондай-ақ Кордубаға (Кордоба) және Толетумға (Толедо) жалғастырды.
Augusta Emerita, also called Emerita Augusta, was a Roman colonia founded in 25 BC in present day Mérida, Spain. The city was founded by Roman Emperor Augustus to resettle Emeriti soldiers from the veteran legions of the Cantabrian Wars, these being Legio V Alaudae, Legio X Gemina, and possibly Legio XX Valeria Victrix. The city, one of the largest in Hispania, was the capital of the Roman province of Lusitania, controlling an area of over It had three aqueducts and two fora. The city was situated at the junction of several important routes. It sat near a crossing of the Guadiana river. Roman roads connected the city west to Felicitas Julia Olisippo (Lisbon), south to Hispalis (Seville), northwest to the gold mining area, and to Corduba (Córdoba) and Toletum (Toledo).
Рим театры
Театр б.з.д. 16-15 жылдары салынды және консул Маркус Випсаниус Агриппа арқылы ашылды. Онда шамамен 6000 көрермен отыруға болатын орындықтар бар. Бұл театр б.з. 1-ші ғасырының соңында немесе 2-ші ғасырының басында император Траян немесе Адриан тарапынан жаңартылды. Жарыс жолы жер деңгейіндегі бөлмелермен қоршалған, ал үстінде қабаттасқан трибуналар орналасқан. 400 метр ұзындығы және 100 метр ені бар цирк қаланың ең ірі құрылысы болып табылды және шамамен 30 000 көрерменді қабылдай алатын – қала халқының көп бөлігін. Рим империясының көптеген цирктерi сияқты, Меридадағы цирк та Римдегі "Максимус циркiнiң" кіші нұсқасына ұқсас болды.
Гуадиана өзенінің үстіндегі рим көпірі
Көпірді қаланың орталық нүктесі деп санауға болады. Ол колонияның негізгі артерияларының бірі – Decumanus Maximus, яғни римдік елді мекендерге тән шығыс-батыс басты көшесімен байланысады. Көпірдің орны Гуадиана өзенінің қайың жерінде мұқият таңдалған, ол өзенді екі арнаға бөлетін орталық аралға тіреу болды. Алғашқы құрылымы қазіргідей үздіксіз болмаған, ол аралда біріктірілген екі аркадан және үлкен ағаш көпірден тұрған. 1603 жылғы су тасқыны құрылымның бір бөлігіне зардап келтіргеннен кейін 17 ғасырда бұл бірнеше аркалармен алмастырылды. Рим дәуірінде көпірдің ұзындығы бірнеше рет ұзартылды, кем дегенде бес аркалық бөлімдер қосылды, соның арқасында Гуадиананың мезгіл-мезгіл тасқындауы кезінде жол үзілмейтін болды. Көпірдің жалпы ұзындығы 792 метрді құрайды, бұл оны ежелгі заманның сақталған ең ірі көпірлерінің біріне айналдырады.
Лос Милагрос су құбыры
Бұл су құбыры б.з.д. I ғасырдың басына дейін салынған және Мерида қаласына Просерпина тоғанынан 5 км қашықтықтан су жеткізетін жүйеге кірген. Аркада жақсы сақталған, әсіресе Альбаррегас өзенінің аңғарына қарай созылатын бөлігі. Ол Acueducto de los Milagros (ағылшынша: "Мираклдар су құбыры") деп аталады, себебі оның әлі де тұрғандығы ғажайып көрінеді.
Рабо-де-Буэй-Сан-Лазаро су құбыры
Бұл су құбыры қаланың солтүстігіндегі өзендер мен жер астындағы бұлақтардан су жеткізіп келген. Су құбырының жер астындағы бөлігі өте жақсы сақталған, бірақ Альбаррегас аңғарынан өтетін құрылысы сақталмаған. Сол құрылымнан қазірге үш тірек және олардың аркалары ғана қалды, олар рим циркі ескерткішінің жанында және 16 ғасырда салынған, рим су құбырынан қайта пайдаланған материалдардан ішінара құралған тағы бір су құбырының жанында орналасқан.
Диана ғибадатханасы
Бұл ғибадатхана қалалық форумға қарасты муниципалды ғимарат. Бұл – қанағаттанарлық жағдайда сақталған сирек діни ғимараттардың бірі. Атауы қате тағайындалғанына қарамастан, бұл ғимарат императорлық культке арналған. Ол б.з.б. 1-ші ғасырдың соңында немесе Август кезеңінің басында салынған. 16-шы ғасырда Корбос графының сарайының бір бөлігі ретінде қайта пайдаланылды. Тікбұрышты пішіндес және бағаналармен оралып тұрған бұл ғимарат қала форумының алдына қарап тұрады. Алдыңғы жағы алты бағанадан тұрады және үшбұрышты шатырмен аяқталады. Ол негізінен граниттен тұрғызылған.
Траянның аркасы
Мүмкін, провинциялық форумға кіретін арка. Ол қаланың негізгі көшелерінің бірі – Кардо Максимуста орналасқан және оны қалалық форуммен байланыстырған. Граниттен салынған және бастапқыда мәрмәрмен жабылған, оның биіктігі, ені және ішкі диаметрі белгілі. Оның триумфтық сипатта болуы мүмкін, бірақ ол провинциялық форумға кіріспе ретінде де қызмет етуі мүмкін. Атауы кездейсоқ, себебі ескерткіш жазуы ғасырлар бұрын жоғалып кеткен.
Митрай үйі
Бұл ғимарат 1960-шы жылдардың басында кездейсоқ табылған және Сан-Альбин тауының оңтүстік беткейінде орналасқан. Мериданың Митрай орнына жақындығы оған қазіргі атауын берді. Бүкіл үй жұмыстан өтпеген тас блоктармен салынған, бұрыштары нығайтылған. Онда ішкі бақшасы бар перистильді үй және танымал батыс сектордың бөлмесі – Космогоникалық мозаика көрсетілген, ол табиғат элементтерінің (өзендер, желдер және т.б.) аллегориялық бейнесін, Аион бейнесінің бақылауымен көрсетеді. Кеңес жақында ғимараттың жабылып, қайта жөндеуден өтті. Жоғарыда айтылғандай, бұл нақты Митрай емес, домус саналады. Митрайдың қалдықтары қазіргі бұқа сауытынмен шектесетін жерде, тау беткейінде орналасқан. Бұл орын митраизмнің ең көрнекті қалдықтарын ұсынды. Мадридтегі Карл III университетінің профессоры Хайме Альвар Эзкверраның сөзіне сүйенсек, Митрайға қатысты ең көне артефакттар Римнен тыс жерлерде табылды, ал Мерида "өңірдегі осы культ кездесетін алдыңғы қатардағы орын" болып табылады. Қазіргі уақытта олар Меридадағы Рим өнерінің ұлттық мұражайында сақталады, соның ішінде 2003 жылғы қазба жұмыстары кезінде табылған соңғы қалдықтар да бар. Ол табылған мүсіндердің кейбіреуі өте жақсы сақталғанын атап өтті, бұл оны олардың "қасақана жасырылғанына" сендіреді.
Лос-Колумбариос
Колумбариялар – бұл Рим қаласының қабырғаларынан тыс жерленген қабірлердің бір бөлігі болып табылатын екі шатырсыз құрылыс. Екеуі де Эмеритадағы жерлеу салған ескерткіштердің ең көрнекті мысалдары. Құрылыс үшін өңделмеген тас және орындықтар үшін гранит қолданылған. Екі құрылыс та оларға ие болған түпнұсқа тегінің (отбасының) белгілі эпиграфтарын сақтап қалды – Вокония және Юлия тегі. Жақында бұл аймақ Мерида тұрғындарының өлім туралы түсінігін көрсететін серуендеу және саябақ ретінде жабдықталды. Эпикуршылар мен стоиктердің цитаталары тақташаларда жазылған, ал римдік жерлеу салты туралы түсіндірмелермен бірге қабірлердің қалдықтары мен ағаштар қойылған. Осы жерде екі римдік мавзолей де орналасқан. 1970 жылдары бұл жерде қалайы шебер отбасының тұрғын үйі болған. Аймаққа Мерида Митраум үйі арқылы кіруге болады.
Басқа археологиялық орындар
Амфитеатр үйі. Ол амфитеатрдың жанында орналасқандықтан осылай аталған. Шын мәнінде, бұл екі үй екені анықталды: "Су мұнарасы үйі" және, екінші жағынан, нақты "Амфитеатр үйі". Морериас археологиялық орны. Бұл жердің атауы оның бұрын араб ауданы болғанын көрсетеді. Римдік қалдықтар да бар. Оның үстінде Морериас авангард ғимараты орналасқан, ол Экстремадураның бірнеше басқармасының кеңсесі. Альбаррегас өзені арқылы рим көпірі. Оның құрылысы Август тұсында Альбаррегас өзенін сақтап қалу үшін, Гуадиана өзеніне құятын жерге дейін жүз метрдей жерде салынған. Осы жерден Асторгаға қарай Виа де ла Плата жолы басталады. Ұзындығы 145 метр. Форум қақпасы. Бірінші ғасырда салынған. Өткен ғасырда орындалған қазбалардың негізінде қалпына келтірілді, олардың көптеген үлгілері Ұлттық римдік өнер мұражайында сақтаулы. Ескерткіш мүсіндерге арналған нишалары бар аркадалы ғимараттан тұрады. Ол Диана ғибадатханасының жанында, Мериданың екі форумының бірінде орналасқан: жергілікті және Cardus Maximus-тағы провинциалдық форум. Сан-Лазаро рим моншалары. Бұл термалдық сулар Сан-Лазаро сызықтық саябағында орналасқан, оларды Рим циркіндегі шараларға келген жоғары лауазымды азаматтар пайдаланған. Рейес-Уэртас көшесіндегі рим моншалары және қар қоймасы. Римдіктер қар мен суық су ванналарын пайдаланған, бұл олардың Рим империясындағы бірегейлігін көрсетеді. Бұлар бұзылатын тауарларды сақтау үшін де қолданылған. Санта-Эулалияның криптасы. Санта-Эулалия археологиялық орнында, Санта-Эулалия базиликасының жертөлесінде орналасқан, бұл шіркеудің құрылысынан бастап бүгінгі күнге дейінгі тарихын көрсететін қызықты орын. Санта-Эулалия обелискі. Мериданың қамқоршысы әйел-шеһітке құрмет көрсету үшін 17 ғасырда салынған, құрылысында римдік бөлшектер, соның ішінде үш цилиндрлі алтарь және капитель қолданылған. Оның үстінде жұмыс іштелген сот киімдеріндегі шейіттің бейнесі тұр. Ксенодохио. Испанияда сақталған визигот сәулетінің жалғыз ғимараты, ол діни сипатта емес. Оны 6 ғасырдың екінші жартысында епископ Мейсон салған. Санта-Эулалия-де-Мерида базиликасының жанында, ол бала шейіттің қабірлерін зиярат етуге келген қажыларға аурухана және пана болған, сондай-ақ қаланың кедейлеріне де көмек көрсеткен. Сан-Андрес монастыры. 1571 жылы Санто-Доминго доминикан орденімен құрылған. Ғибадатхананың негізгі фасады қаланың жоспары мен құрылысын көрсеткен. Қазір тек шіркеу мен оның негізгі фасады ғана сақталған, онда Санто-Домингоның бейнесі бейнеленген. Монастырь орнындағы соңғы қазбалар осы Ескі қаланың бұл бөлігінің тарихи дамуы туралы қызықты археологиялық мәліметтерді ашты. 3-4 ғасырларда қала қабырғаларының ішіндегі рим үйін безенген мозаика табылды. Визиготтар Сан-Андрес қаласындағы ең көне шіркеулердің бірін тапты. Ислам дәуірінде бұл жер зират ретінде пайдаланылған, ал 12 ғасырдан бастап ислам қаласын қоршаған жаңа қабырғаның қалдықтары сақталған. 13 ғасырда христиандар келгеннен кейін бұрынғы визигот шіркеуі қалпына келтіріліп, зират қосылды. 16 ғасырда қазіргі монастырь құрылды. Castellum aquae. Кальварио көшесінің үстінде орналасқан, Лос Милагрос акведугінің соңы және қала бойынша су таратудың негізгі нүктесі болған. Долмен Лакара. 1931 жылдан бері ұлттық ескерткіш. Қаланың шетінде орналасқан, диаметрі 5,10 метрлік дөңгелек камерасы, ұзындығы 20 метрлік дәліз және құрылысты жауып тұрған тас пен топырақ үйіндісі бар, биіктігі 3,50 метр, 35 метрлік осі бар эллипстік пішінде. Корналво және Просерпина су қоймалары. Олар Мериданың жанында орналасқан және Испаниядағы ең көне су қоймалары болуы мүмкін: Саздық табиғат паркі Корналво және Просерпина су қоймасы (олардың айналасында Мериданың тұрғын ауданы және жазғы демалыс орны салынған). Олар дәстүрлі түрде римдік деп есептелген, бірақ кейбір ғалымдар оның ортағасырлық шығу тегін айтады.