Кіріспе

Британдық өздігінен жұмыс істейтін электр пойыздары

Электрлік көп бірлік (ЭМБ) – басқа ЭМБ-мен бірге жұмыс істей алатын, локомотив қажет етпейтін, өздігінен жүретін электрлі пойыз. Бұл әдетте әр вагонында орындықтары бар және екі шетіндегі вагондарда жүргізуші орны бар жолаушылар пойызы. Бұл термин сондай-ақ, Advanced Passenger Train сияқты, жүргізушісіз қуатты қамтамасыз ететін вагоны бар тұрақты құрамдағы пойызды сипаттау үшін де қолданылады. 2010 жылғы мәліметтерге сәйкес, Ұлыбританиядағы жолаушылар вагондарының үштен екісі ЭМБ құрамында жасалған. Электр теміржолдары Ұлыбританияда 1883 жылы пайда болды, ал алғашқы ЭМБ 1893 жылы Ливерпуль әуе теміржолында жүріп өтті. 20 ғасырдың басында, пойыздың барлық моторларын кез келген кабинадан төмен вольтты сигнал арқылы басқаруға мүмкіндік беретін жүйелер әзірленді. Жер астында бу локомотивтерін пайдаланудағы қиындықтарға байланысты, Лондон мен Ливерпульдегі жер асты теміржолдары 600 В тұрақты токпен жұмыс істейтін электр жетегін ерте қабылдады. 1907 жылға қарай, Лондон мен бірқатар провинциялық қалалардағы жер асты теміржолдары электр пойыздарын пайдалана бастады. 1908 жылдан бастап 6,7 кВ 25 Гц жиілікті жоғары кернеулі жүйе де қолданылды. 1923 жылы теміржол компаниялары біріктірілгеннен кейін, Оңтүстік теміржолы үшінші рельстік тұрақты ток электрлендіруді кеңейтіп, бұрынғы айқай-шулы ток электрлендірудің бір бөлігін алмастырды. 1500 В тұрақты токпен жұмыс істейтін жоғары кернеулі желілер Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және кейін орнатылды. ЭМБ вагондарының алғашқы үлгілері, сол кездегі локомотивпен буксирленетін вагондарға ұқсас, ағаштан жасалған, шарнирлі есіктері бар және салонға немесе бөлімшелерге орналастырылған орындықтарымен жабдықталған. Уақыт өте келе, вагондарды құрастыруда көбірек болат қолданыла бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін теміржолдар мемлекеттік меншікке алынды және 25 кВ 50 Гц жиілікті жоғары кернеулі жүйе орнатылды, ол ақырында барлық 1500 В тұрақты ток жүйелерін алмастырды. Лондонның оңтүстігінде Оңтүстік теміржолының үшінші рельстік электрлендіру жүйесі одан әрі кеңейтілді.

Электр темір жолдарының алғашқы кезеңдері

Ұлыбританиядағы алғашқы электр жолаушылар темір жолы 1883 жылы Брайтон қаласында қысқа 2 фут (1 метр) өлшемді электр темір жолы ретінде ашылды. Бастапқыда 160 В тұрақты токпен екі жүріп бара жатқан рельс арқылы кішкентай вагондарға электр қуаты берілді, бірақ көп ұзамай үшінші тоқ өткізгіш рельс қосылды, оған жылжымалы тірелкі арқылы қосылды. 1890 жылы 5 км ұзындықтағы City and South London Railway терең жатқан түтік тәрізді темір жолы ашылды, онда 500 В тұрақты токпен қуаттандырылатын электр локомотивтерімен вагондар тартылды. 1893 жылы Ливерпуль әуе темір жолы екі жеңіл жолаушылар вагоны біріктіріліп ашылды; 1898 жылы терең жатқан Waterloo and City Railway 500 В-тан 530 В-қа дейінгі токпен қозғалатын орталық үшінші рельсті электр пойызбен (EMU) ашылды. Екі моторлы вагондағы токты жүргізуші кабинасынан басқаруға болады, бірақ Сауда кеңесі пойыздың шатырында орналасқан 11 қуат кабельдерінің өрт қаупіне алаңдап, терең жатқан түтік тәрізді темір жолдарда осындай жүйелерді орнатуға тыйым салды. Сондықтан 1900 жылы Лондонның орталық темір жолы терең жатқан түтік тәрізді темір жолын ашқанда, вагондарды электр локомотивтері тартты. 1900 жылы Метрополитен және Округтік темір жолдары алты ай бойы жолаушылар тасымалында тәжірибелік электр пойызды (EMU) сынап көрді. Төрт рельсті жүйе қолданылды, жүріс рельстерінен тыс екі рельс 500–550 В тұрақты токпен қуат берді. Тек алдыңғы моторлы вагондағы сүйреу моторлары пайдаланылды, ал артқы мотор бос жүріспен қозғалды. 1901 жылы Метрополитен және Округтік бірлескен электрлендіру комитеті жоғары кернеулі сымдармен үш фазалы айнымалы ток жүйесін ұсынды. Бастапқыда екі тарап та бұл ұсынысты қабылдады, бірақ Округтік темір жолына қаржы жинау қажет болды және 1901 жылы американдық Чарльз Еркс инвестор ретінде табылды. Еркс көп ұзамай Округтік темір жолын бақылауға алды, ал АҚШ-тағы тәжірибесі оны City & South London Railway және Central London Railway-де қолданылатын темір жол деңгейіндегі тоқ өткізгіш рельспен тұрақты токқа бейімдеді. Сауда кеңесінің төрелігінен кейін тұрақты ток жүйесі қабылданды.

Төмен кернеулі көптік басқару

1897 жылы Франк Дж. Спраг Чикагодағы Оңтүстік жағындағы жоғары теміржолы үшін әзірленген, кез келген жүргізу орындығынан төмен кернеулі басқару сигналы арқылы пойыздың барлық моторларын басқаратын жүйені көрсетті. Бұл электромагниттік жүйені Ұлыбританияда British Thomson Houston (BTH) жасады және алғаш рет Еуропада 1902 жылы Лондонның Орталық теміржолында қолданды, ол локомотивтердегі конструкциялық мәселені шешу үшін EMU жүйесіне көшкен кезде. Westinghouse Electrical компаниясы төменгі басқару тогын пайдаланатын электропневматикалық көп бірлік жүйесін жасады. 1903 жылы District желісі Acton Town мен South Harrow арасындағы эксперименталды EMU желісін ашқанда, олар BTH және Westinghouse жүйелерін пайдаланды. Осы сынақтардан кейін District өзінің B вагондары үшін BTH жабдықтарын таңдады. Жер астындағы Mersey теміржолы 1903 жылдың 3 мамырында British Westinghouse Electric компаниясының, АҚШ-тан әкелінген жабдықтарымен электрлендіріліп, қызмет көрсетуді бастады. Четыре рельсті DC жүйесі орнатылды, оның оң сыртқы рельсі және айналма рельстер арасындағы теріс рельсі болды. Лондондағы Great Northern & City теміржолы 1904 жылдың 14 ақпанында ашылғаннан бастап BTH электр жабдықтарымен жабдықталған EMU жерасты желісі болды; олар жүріс рельстерінің екі жағындағы тоқ өткізгіш рельстерден қуат алды. Lancashire and Yorkshire Railway (L&YR) Ливерпуль маңындағы теміржолдарды электрлендіруді қарастырғанда, әсіресе теміржол баспасөзінде, Ұлыбританиядағы инженерлік жетістіктер Америка мен Швейцариядағы электрлендіру жобаларынан озатылып бара жатқандығы туралы алаңдаушылық туды. Preston қаласындағы Dick, Kerr & Co. компаниясы тарту жүйесіне жауапты болды, ал L&YR жылжымалы құрамды жасады. 625 В DC төрт рельсті жүйе қабылданды, қуатты жүріс рельстерінен тыс жерде орналасқан тірі рельс арқылы берді. Екі басқару вагоны әрқайсысы төрт 150 а.к. (110 кВт) мотормен жабдықталды және поезддің екі басындағы басқару кабинасынан тікелей басқарылды. Электрлік қызмет 1904 жылдың 22 наурызынан бастап басталды. Metropolitan Railway 1905 жылы Uxbridge-тен Baker Street-ке дейін Westinghouse электр жабдықтарымен жабдықталған EMU арқылы электрлік қызметін бастады; олар шың емес уақытта үш вагонды құрамда, моторлы вагон және басқарушы вагонмен жүрді. Great Western Railway және Met бірлесіп басқаратын Hammersmith & City желісі үшін 20 пойызға BTH жабдықтары тапсырылды. 1905 жылдың маусымынан 1905 жылдың соңына дейін EMU District желісіндегі барлық бу машиналарын ауыстырды. 1906-07 жылдары үш терең деңгейлі метро желісі ашылды: Charing Cross, Euston and Hampstead Railway, Great Northern, Piccadilly and Brompton Railway және Baker Street and Waterloo Railway, барлығы London Underground Electric Railways Company-ның еншілес компаниялары. Пойыздар әртүрлі өндірушілермен жасалды, бірақ олардың дизайны ұқсас болды. Ашық вагондарға кіру үшін торлы қақпалармен қоршалған соңғы платформалар қолданылды, ал қуат 550-600 В DC төрт рельсті жүйеден алынып, BTH жабдықтарымен басқарылды.

Ертедегі ауадан ауыстырып тоқ беру

1908 жылы Мидленд темір жолы Хейшам–Морекэмб–Ланкастер желісінде 6,7 кВ 25 Гц АЖ тогымен қуаттандырылатын жоғары кернеулі желіні пайдаланған ЭМУ пойыздарын енгізді. 1909 жылдан бастап Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау темір жолы (LB&SCR) да 6,7 кВ 25 Гц жиілікті жоғары кернеулі желіні қолданды. Электрлендірілген алғашқы бөлім – 1909 жылғы 1 желтоқсанда ашылған Оңтүстік Лондон желісі, ол Лондон Бриджін Викториямен байланыстырды. Қызмет «The Elevated Electric» деп таныстырылып, бірден сәттілікке жетті. 1921 жылға қарай Лондондағы ішкі қала маңындағы көптеген желілер электрлендірілді, ал 1925 жылғы 1 сәуірде Саттонға және Саттоннан қызмет ашылды. LB&SCR үш түрлі пойыз құрамын жасады – бастапқы Оңтүстік Лондон (SL) құрамы үш вагоннан тұрды, бірақ 1910 жылдан кейін бірінші сыныпты тіркемелер алынып тасталды және кейіннен 2, 4 немесе 6 вагондық құрамдарда жүрді. 1910 жылы Кристалл Палас бағыты үшін CP құрамы жасалды; олар әдетте 3 вагондық бірліктер ретінде жұмыс істеді. Кейінгі бес вагондық CW құрамында қозғалтқыштары жүк вагондарына орнатылған, ал жолаушылар тіркемелі вагондарда орналастырылған. 1913 жылдан 1916 жылға дейін L&YR Манчестер облысындағы Бери мен Холкомб Брук арасында тәжірибелік электр қызметін жүргізді. Жабдықты Дик, Керр және компания ұсынды, ол шетелде сату үшін өнімдерін жетілдіріп жатқан. Жүйе 3,5 кВ үстірттік тоқпен қуаттандырылды және екі екі вагондық бірліктер құрастырылды. Осы сынақтардан кейін L&YR Манчестер–Бери желісін төрт рельсті 1200 В тұрақты тоқпен электрлендірді. Бұл желі 1916 жылы ашылды, ал 1918 жылы Холкомб Брукқа соққан тармақ та осы жүйеге ауыстырылды. 1907 жылы Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолы (L&NWR) Эустоннан Уотфордқа дейінгі басты желісінің қасында қала маңындағы қызметтер үшін қосымша екі жол салуға рұқсат алды. Бейкерлу желісімен Queen's Park станциясында байланысу жоспарланған, Бейкерлу желісі пойыздарының өтуі көзделгендіктен, жаңа жолдар Бейкерлуде қолданылатын 630 В тұрақты тоқпен қуаттандырылатын төрт рельсті жүйемен электрлендірілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан кешіккен алғашқы электр қызметі 1914 жылы Эрлс-Корттан Уиллесден Джанкшнға дейін іске қосылды, онда District Railway пойыздары уақытша пайдаланылды. L&NWR 1917 жылы Брод-Стриттен Уотфордқа және 1922 жылы Эустоннан электр қызметтерін іске қосты. Алғашқы пойыздар Германияның Siemens компаниясынан алынған электр жабдықтарын пайдаланды, ал кейінгілері швейцариялық Oerlikon жабдықтарын қолданды. ЭМУ пойыздары үш вагоннан тұрды: қозғалтқышты вагон, тіркеме және қозғалтқышты тіркеме. 1915 жылдан бастап Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы 660 В тұрақты тоқпен қуаттандырылатын үшінші рельстік жүйелерді пайдалана отырып, қала маңындағы бағыттарда ЭМУ пойыздарын енгізді. Бұрын бумен жүргізілген вагондарды қайта жарақтап, үш вагондық құрамдар Westinghouse электр жабдықтарымен жабдықталған екі қозғалтқышты вагонның арасында тіркеме вагонымен жүрді. 1920 жылдан кейін осы құрамдар арасына екі вагондық тіркемелер қосылып, қалыпты сағаттардағы қызметтерді сегіз вагонға дейін ұзартуға мүмкіндік берді. 1921 жылы метроның Пикадилли желісінде ауамен жұмыс істейтін жылжымалы есіктермен жаңа пойыздар енгізілді. 1923 және 1934 жылдар аралығында Лондонның терең жатқан метро желілеріндегі есіктер стандартты құрамдармен ауыстырылды, бұл вагондарға кіруді жеңілдетіп, жолаушыларды отырғызу уақытын қысқартты.

Топтастыру

1923 жылы Ұлыбританиядағы басты теміржол желілері төрт компанияға біріктірілді. Лондонның оңтүстігінде Оңтүстік темір жолы 6,7 кВ жоғары сыммен электрлендірілген теміржолдың шақырымдарын, 660 В тұрақты токпен үшінші рельспен 57 шақырымды (92 км) және Уотерлоо және Сити теміржолының ұзын жер асты жолын қабылдады. 1925 жылы Гилфордқа, Викториядан Виаға және Кэтфорд айналымы арқылы үшінші рельс электрлендіруінің ұзындығы екі еседен асты. 1926 жылы Оңтүстік-Шығыс магистральдық бағытында Орпингтонға және үшінші рельс жүйесін пайдаланатын үш желіге ЭМУ пойыздары жүре бастады. 1926 жылы Оңтүстік компаниясы тұрақты ток жүйесінің LB&SCR айнымалы ток жүйесін алмастыратынын хабарлады, соңғы айнымалы ток поезді 1929 жылдың 29 қыркүйегінде жүрді. 1928 жылы электрлендірілген Лондон көпірі мен Шығыс Кройдон бағытын қоса алғанда, 1929 жылдың соңына қарай Оңтүстік үшінші рельспен электрлендірілген 17,8 миллион шақырымдық электр пойызымен жұмыс істеді. Қала маңындағы теміржолдары үшін Оңтүстік L&SWR тәжірибесін жалғастырды: ең аз қозғалыс уақытында үш вагонды ЭМУ және қысқа уақытта екі үш вагонды тіркемелі қозғалтқышсыз тіркеме. Көптеген ЭМУ пойыздары Оңтүстік компаниясымен локомотивтермен тасымалданған материалдардан қайта жасалды, жаңа шассилерге орнатылып, Westinghouse электр жабдықтарымен жабдықталды. 1930 жылдары электрлендіру 1933 жылдың 1 қаңтарынан бастап басты желілерге дейін кеңейтілді. Жартылай жылдам қызметтер үшін 4Lav жобаланды; бір композиттік вагонда екі дәретхана болды, біреуі бірінші сыныпқа, екіншісі екінші сыныпқа арналған. Жылдам қызметтер үшін алты вагонды құрамдар құрылды, олардың ішінде Pullman вагоны немесе асханасы болды; үш құрамда Лондон көпіріндегі қызметтер үшін Pullman вагонымен қатар үш бірінші сыныпты тіркеме болды. Брайтон Белл – Лондон мен Брайтон арасындағы сапар кезінде "орындықта" тамақтану қызметін ұсынатын барлық Pullman ЭМУ. 1937 жылы Уотерлоодан Портсмутқа тікелей бағыт бойынша электрлік қызметтер басталды; осы бағыт үшін 4Cor әзірленді. Құрамдардың ішінде де, құрамдар арасында да байланыстар болды. Бұл ұқсас 4Res құрамдарымен жұмыс істеді, оларда мейрамхана вагоны болды. Қала маңындағы қызметтерде қозғалтқышы жоқ тіркемеде жүргізуші орнының болмауы ыңғайсыздық тудырды және 1940 жылдардың басында төрт вагонды құрам жасалды. 4Sub классификациясы бойынша, үш вагонды құрамдар біртіндеп тіркеме қосылып төрт вагонды құрамдарға қайта жаңартылды, ал 1944 жылдан бастап жаңа төрт вагонды құрамдар жасалды. 1927 жылы сэр Джон Прингл төрағалық еткен теміржол электрлендіру комитеті теміржол электрлендіруін қарастырып, 750 В тұрақты токпен үшінші рельс немесе 1500 В тұрақты токпен жоғары сымды ұсынды. Электрлендіруді стандарттау туралы 1932 жылғы жарлық осы жүйелерді белгіледі, ерекше жағдайларда 3000 В тұрақты токпен жоғары сымға рұқсат берді. LNER Ливерпуль көшесінен Шенфилдке және Уатх пен Шеффилдтен Манчестерге 1500 В тұрақты токпен жоғары сымды электрлендіру жұмысын бастады, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс жұмысты тоқтатты. 1931 жылдың 11 мамырында LMS және LNER бірлесіп Манчестер, Оңтүстік Анталия және Альтриншам теміржолын 1500 В тұрақты токпен жоғары сыммен, Альтриншам Электрикс ЭМУ пойыздарымен, қала маңындағы LMS пойыздарына ұқсас вагондармен үш вагонды құрамдармен ашты. Лондонда 1933 жылы Лондон жолаушылар көлігі басқармасының құрылуы 1935-1940 жылдардағы жаңа жұмыстар бағдарламасына сәйкес келді. Жер асты желілері үшін бұл жылжымалы құрамға инвестиция салуды білдірді. Жаңа Метрополитен желісі үшін T Stock жаңа Метрополитен ЭМУ пойыздарын стандарттады; ескі ағаш корпусты, қолмен жұмыс істейтін жылжымалы есіктері бар жаңа O Stock және P Stock пойыздарымен ауыстырылды. Бұл пойыздарда ауамен жұмыс істейтін жылжымалы есіктер, жаңа Metadyne басқару жүйесі және электрлік тежегіштер қолданылды. 1938 жылы Q Stock District Line ЭМУ пойыздарының ағаш тіркемелері жаңа болат тіркемелермен ауыстырылды және пойыздар ауамен жұмыс істейтін жылжымалы есіктермен және электропневматикалық тежегіштермен жабдықталды. Сондай-ақ, 1938 жылы құбырдың стандартты қоры 1938 жылғы 1121 жаңа машинамен ауыстырылды, басқару жабдығы машинаның еденінің астында орналастырылды, осылайша 14% -ға артық сыйымдылық берілді. Лондон мен Оңтүстік-Шығыстан тыс жерлерде 1935 жылы Глазго метросында 1896 жылдан бері қолданылып келген кабельдік жүйе 600 В тұрақты токпен үшінші рельсті электр жүйесіне ауыстырылды. 1938 жылы Wirral теміржолы тәуелсіз Mersey теміржолында жүруге мүмкіндік беретін үшінші рельсті тұрақты ток жүйесімен электрлендірілді, ал ЭМУ пойыздары ауамен жұмыс істейтін жылжымалы есіктермен жабдықталды. 1940 жылдан 1943 жылға дейін ұқсас ЭМУ пойыздары ескі пойыздарды Ливерпульден Саутпортқа бағытында ауыстырды. 1938 жылы Tyneside Electrics үшінші рельсті тұрақты ток жүйесі Саут Шилдске дейін кеңейтілді және қызметтерді кеңейтуге мүмкіндік беру үшін жаңа ЭМУ пойыздары сатып алынды.

Соғыстан кейінгі қалпына келтіру

Темір жолдар 1939 жылғы 3 қыркүйекте соғыс жарияланғаннан екі күн бұрын үкімет бақылауына алынды. Соғыстан кейін темір жолдың қаржылық жағдайы нашар болды және күтіп келген жөндеу жұмыстары тоқтап тұрды. Үкіметтік бақылау 1947 жылғы Көлік туралы заң қабылданып, темір жолдардың көп бөлігі мемлекеттік меншікке айналып, бақылау Британдық Көлік Комиссиясының Темір жол басқармасына берілгенге дейін алынбады. Соғысқа дейінгі кейбір капиталдық инвестиция жоспарлары, мысалы, Манчестер – Шеффилд – Уатт бағытында 1500 В DC электрлендіру және Ұлы Шығыс маңындағы темір жолдар, жаулық әрекеттер басталғаннан кейін тоқтатылды. 1949 жылы Лондон – Шенфилд бағыты үш вагондық EMU және ауамен жұмыс істейтін есіктермен ашылды, олар бір алмаз тәрізді пантографпен жетекті ток жинады. 1954 жылы Манчестер – Шеффилд – Уатт бағытының Манчестер бөлігінде осыған ұқсас EMU пайдалануға берілді. 1954 жылы Лондон – Саутхенд бағытында есіктері жабылатын вагондар енгізілді. 1948 жылы электрлендіру жөніндегі қосымша есеп тапсырылды, ол 1932 жылғы есептің Оңтүстік Англияда 750 В DC үшінші рельстік және басқа жерлерде 1500 В DC әуе желісін салу туралы ұсыныстарын қайталады. Алайда, Ланкастер – Морекэмб – Хейшам желісінде 6,6 кВ 50 Гц айнымалы ток желісі бойынша тәжірибе жүргізуге рұқсат берілді. 1954 жылы Франциядағы Aix les Bains желісінде 25 кВ 50 Гц жиілігімен ұқсас тәжірибелер жүргізілді, екеуі де сәтті деп танылды. Есепте болашақта электрлендіруді 25 кВ 50 Гц жиілігімен әуе желісі арқылы жүзеге асыру керек деген қорытынды жасалды, Оңтүстік аймақтан басқа, себебі онда үшінші рельстік электрлендіру кеңінен қолданылып жатыр. Манчестер – Крю желісі 25 кВ 50 Гц жиілігімен электрлендірілген алғашқы желі болды. 1500 В токқа арналған қолданыстағы әуе желісі 6,6 кВ 50 Гц жиілігіне ауыстырылуы тиіс еді. Электрлендіру орнатылған кезде төменгі кернеу 6,25 кВ құрады. Крю – Манчестер бағытында 304 класты EMU енгізілді, ал Ұлы Шығыс магистралі үшін ұқсас 305 класты EMU жасалды. Манчестер – Бюри желісіндегі ескі бірліктерді алмастырған 504 класты 1200 В DC бірліктері сырттан ұқсас болды. Ливерпуль көшесінде жұмыс істейтін 1500 В DC бірліктері 1959–60 жылдары айнымалы токқа ауыстырылды. 1961 жылы Лондон – Тилбери желісінде 308 класы енгізілді, ал келесі жылы 309 класы Клэктон бағытында пайдалануға берілген BR-дегі алғашқы EMU болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Лондон метросындағы қолмен ашылатын жылжымалы есіктерді ауыстыру үшін боялмаған алюминий R Stock, соғысқа дейін сатып алынған жаңа Q Stock тіркемелерін қайта пайдаланды. Жаңа пневматикалық кәмшафтты механизм (PCM) басқару жабдығы мен қозғалтқыштары орнатылды және жиынтықтар жаңа тіркемелермен құрылды. 1950 жылдары O және P Stock-тарындағы Metadyne жабдықтары сенімді болмай, ауыстыру қажет болғанда PCM басқару жабдығы қолданылды, ал модификацияланған вагондар тиісінше CO және CP Stock деп аталды, ал тіркемелер COP Stock деп саналды. Терең құбырлы желілер үшін соғысқа дейінгі жобаларды ауыстыру үшін боялмаған алюминий 1959 Stock жасалды және Пикадилли желісінде, кейіннен Орталық желісінде пайдалануға берілді. Оңтүстік аймақта алғашқы 4Epb 1950 жылы Eastleigh жұмыстарында электропневматикалық тежегіштермен және автоматты буккейлік жалғаулармен жасалды. Вагон ішінде әр орынға есігі жабылатын салон мен бөлімшелер болды. 1954 жылы екі вагондық бірліктер Кент маңындағы бағыттарда пойыз ұзындығын он вагонға дейін ұзарту үшін салынған кезде Булейд корпусын стандартты BR Mark 1 корпусы ауыстырды. 1957 жылы LMS желілерінде LNWR бірліктерін алмастырып, 4 EPB-ге ұқсас 501 класты үш вагондық бірлік енгізілді.

1955 жылғы жаңғырту жоспары

1955 жылғы жаңғырту жоспарына SR Kent жағалау желілерін электрлендіру кірді. Тонбридж – Гастингс желісі шектеулі габариттің салдарынан жоспардан шығарылды; Эшфорд – Оре желісі жоспарға енгізілді, бірақ электрлендірілмеді. Желілер 750 В тұрақты токпен электрлендірілді және 411 класты вагондар жасалды; кейбір вагондарда буфет болды. Бұл төрт вагонды вагондар 4Cor вагондарына ұқсас болды, бірақ стандартты Mark 1 вагоны дизайнында EPB тежегіштері және электропневматикалық кәмшафтты басқару жүйесі қолданылды. Әрбір басқару вагонында 250 ат күші бар екі қозғалтқыш болды. Вагондардың арасында және ішінде өткелдер болды. 1967 жылы Оңтүстік аймағы Веймутқа дейін бу пойыздарын вагондармен алмастыруды жоспарлады, бірақ Борнмуттан әрі электрлендіруді қажет деп санамады. 432 4REP класты вагоны жоғары қуатты агрегат болды: Лондон мен Борнмут арасында ол 438 4TC класты бір немесе екі тіркеме вагонына, жүргізуші кабиналарымен қосылды. Борнмутта 4REP вагоны ажыратылды және алдыңғы жағына итермелеу-сүйреу жұмысына бейімделген British Rail Class 33 локомотиві қосылды. Бұл тіркеме вагондарын Веймутқа сүйреп әкеліп, кері итеріп жіберді. Борнмуттан Веймутқа дейінгі желі 1988 жылы электрлендірілді. 1965 жылы Уайт аралындағы темір жолға жаңа вагондар қажет болды, бірақ оның габариттері шектеулі болды. Ол кезде Лондон көлігінде қолданылмай қалған стандартты құбырлы вагондар болды, ал Британ темір жолы 55 вагон сатып алды. Бастапқыда автобус қозғалтқыштарын орнату жоспарланған, бірақ желі үшін 3-ші рельстік тұрақты ток жүйесі қолданылды және вагондар күрделі жөндеуден өтіп, үш және төрт вагонды топтарға біріктірілді. Бұл вагондар 1967 жылдан бастап 1989–90 жылдары 1938 жылғы құбырлы вагондармен алмастырылды, олар екі вагонды топтарға біріктірілді. Mark 2 вагонының негізінде шағын көлемде ЭВМ вагондары жобаланды. 1966 жылы 310 класты AM10 Лондонның Эустон станциясынан және Вест-Мидлендс аймағынан қалалық жолаушылар тасымалын жүзеге асыруды бастады. 312 класты вагондар 1970 жылдардың ортасында енгізілген ұқсас вагондар болды. 1960 жылдардың басында Метрополитен желісін электрлендіруді кеңейту кезінде төрт вагонды А класты вагондар пайдалануға берілді. Оларда PCM басқару жабдықтары болды; пойыздар әдетте сегіз вагоннан тұрады, екі вагондық топтардан құралды. Олар F және T класты вагондарды және локомотивтермен сүйрелетін вагондарды алмастырды. 1970 жылдардың басында алты вагонды C класты вагондар Hammersmith & City және Circle желілеріне енгізілді, ал 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында алты вагонды D класты вагондар және C класты вагондардың басқа партиясы Q, CO және CP класты вагондарды алмастырды. Терең деңгейлі Виктория желісі салынды және 1967 жылғы вагондармен 1968 жылы автоматты жүру жүйесі енгізілді. Юбилей желісі 1979 жылы 1972 жылғы құбырлы вагондармен ашылды. 1984 жылы Хэммерсмит және Сити желісіндегі келісімдерден кейін Лондон метросында бір адамдық басқару (ОПО) жүйесі енгізілді: Орталық және Солтүстік желілерінде бұл үшін жаңа вагондар қажет болды, олар 1990 жылдары жеткізілді. 1960 жылдардың соңында Британ темір жолы жылжымалы құрамды басқару үшін Тотальді операцияларды өңдеу жүйесін (TOPS) қабылдады. ЭВМ вагондарына алты таңбалы нөмірлер берілді, алғашқы үш таңба класты, ал соңғы үш таңба бірегей идентификаторды білдірді. Көтерілген токпен жұмыс істейтін ЭВМ вагондарының кластық нөмірлері "3" әрпімен, Оңтүстік аймақтың 3-ші рельстік тұрақты токпен жұмыс істейтін ЭВМ вагондарының кластық нөмірлері "4" әрпімен, ал басқа тұрақты токпен жұмыс істейтін ЭВМ вагондарының кластық нөмірлері "5" әрпімен басталады. 1960 жылдардың соңында жаңа ЭВМ вагоны дизайнының қажеттігі анықталды. Британ темір жолының жаңа буыны 1972 немесе PEP дизайнының прототиптері салынды және 1971 жылы жолаушылар қызметіне енгізілді. Алюминийден жасалған, барлық вагондарда қуатты қозғалтқыштар және реостатты тежегіштер орнатылған, өндіріс вагондары BREL York Works компаниясымен жасалды, олардың қабырғаларында екі есік және толық автоматты құлыптағыштар болды. Алғашқы вагондар 1976 жылдың ақпаны мен 1977 жылдың сәуірі аралығында Финсбери паркі арқылы Мургейттен шығатын бағыттар үшін салынған 313 класты қос кернеулі вагондар болды. 507 класты тұрақты токпен жұмыс істейтін вагондар 1978 жылдан 1980 жылға дейін екі партияда, ал оларға ұқсас 508 класты вагондар 1979–80 жылдары салынды. Олардың кейбіреулері Оңтүстік аймағында пайдаланғаннан кейін Merseyrail-ге берілді. Көтерілген токпен жұмыс істейтін вагондар да соңынан келді: 1979 жылы 314 класты және 1980 жылдан 1981 жылға дейін 315 класты вагондар. 1990 жылдардың ортасында Лондон метросының Солтүстік және Юбилей желілерінде регенеративті тежегіштермен жабдықталған және күзетшілерді алып тастауға мүмкіндік берген жаңа вагондар пайдалануға берілді.

Mark 3 вагондардың конструкциясы

Басқа бірліктер Mark 3 вагонының толық металл конструкциясына негізделген. Олардың көпшілігі 20 метрлік, әр жағында екі жұп пневматикалық есіктермен жабдықталған және BREL York зауытында салынған. Алғашқысы 1981-1982 және 1985-1987 жылдары тиристорлық басқару жүйелерімен екі партияда жасалған AC Class 317 болды. Оңтүстік Лондондағы қала маңындағы қатынастарға арналған DC Class 455 пойыздары 1980-жылдардың басында және ортасында қалпына келтірілген жетек моторларымен және жабдықтарымен салынды. 1985-1986 жылдары Шотландия үшін Class 318 пойыздары BREL компаниясымен жасалды. Лондон арқылы өтетін Thameslink бағытында Farringdon станциясында AC-ден DC-ге ауыса алатын екі түрлі кернеулі пойыз қажет болды. Class 319 пойыздары 1987-1988 және 1990 жылдары екі партияда, қақпадан тоқтатылатын тиристорлық басқару жүйелерімен жабдықталды. Class 442 5Wes 1988 жылы DC South West Main Line бағыты үшін, Лондон Уотерлоодан Саутгемптон, Борнмут, Пул және Веймут қалаларына дейін салынды. Бұл 23 метрлік бес вагонды пойыздың вагондарының ұштарында пневматикалық есіктер және кондиционерлер орнатылған. 1988-1989 жылдары BREL компаниясының Дерби Литчерч Лэйн зауытында 24 пойыз жасалды, олар алмастырған 4Reps пойыздарынан алынған жетек жабдықтары қолданылды. AC Class 321 пойыздары 1988-1991 жылдары BREL компаниясымен үш партияда, сондай-ақ Class 322 және үш вагонды Class 320 пойыздарымен бірге құрастырылды. Екі вагонды DC Class 456 пойыздары BREL компаниясының Йорк зауытында 1990-1991 жылдары Class 455 пойыздарымен жұмыс істеу үшін жасалды. 1979 жылы Батыс жағалау магистралінде "Advanced Passenger Train" (APT) пойызының сынақтары басталды, ол екі Class 370 бірлігінен – жетек вагоны, бес аралық вагон және қуат беру вагонынан тұрды. Жылдамдықты арттыру үшін вагондардың корпусы еңкейтілді, бірақ туындаған мәселелер пойыздарды қызметтен шығаруға әкелді. 20 жылдан кейін осы маршруттағы Class 390 Pendolino пойыздарында да осы еңкейту технологиясы қолданылды. 1980-жылдары болашақ дамулар туралы ақпарат алу үшін түтікше пойыздардың прототиптері сынақтан өтті. Бұл 1992 жылғы түтікше пойыздардың жасалуына әкелді, ол Орталық желідегі ескірген 1959/62 жылғы пойыздарды алмастырды. Юбилей желісінің кеңейтілуі кезінде сыртқы түрі ұқсас 1996 жылғы түтікше пойыздары енгізілді. 1983 жылғы пойыздарды жаңарту мәселесі қарастырылды, бірақ жаңа пойыздарды салу да шамамен бірдей құнға келді. 1980 жылы Тайн және Уэр метрополитені Тинесайд Электрикс бағыты бойынша ашылды, оның бір бөлігі туннельдер арқылы жүргізілді. Жаңа пойыздар неміс Stadtbahnwagen B жеңіл рельсті пойыздарының негізінде жасалды және қуат 1500 В DC кернеулі жоғары сымдардан алынды. Лондонда 1987 жылы автоматты Доклендс жеңіл темір жолы ашылды. Пойыздарды пойыз капитаны басқарады, ол қалыпты емес жағдайларда пойыздан өзін-өзі басқара алады. 1980 және 1990 жылдары Network SouthEast микропроцессормен басқарылатын үш фазалы AC жетек моторлары бар Networker пойыздарын жасады, олар осьтердің жартысында орнатылған. Бірінші Class 465 пойыздарының құрастырылуы жаңадан жекешелендірілген British Rail Engineering Limited және GEC Alstholm компаниялары арасында бөлісті. 1989 жылы Лондоннан Парижге және Брюссельге, сол кезде салынып жатқан Ла-Манш туннелі арқылы жүретін Eurostar пойыздарына тапсырыс берілді. Олар Ұлыбританияның оңтүстік электрленген желісімен, Ла-Манш туннелінің AC электрленген бөлігімен, Францияның жоғары жылдамдықты темір жол желісімен (LGV Nord) және Бельгия темір жолдарымен жүруге арналған. Француздық TGV пойыздарына ұқсас, бірақ британдық габаритке сәйкес салынған бұл пойыздар 20 вагоннан тұрады, екі қуат беру вагоны бар және жолаушылар вагондарының жанындағы богилерде жетек моторлары орнатылған. Пойыздар 1994 жылы қызметке енгізілді.

Жоспарланған пойыздар

2010 жылдан бастап Network Rail желісіндегі жолаушылар вагондарының үштен екісі ЭМУ (электрлік пойыз) болып табылады. Олардың 32 пайызы 120 км/сағ (75 миль/сағ), 62 пайызы 145 немесе 160 км/сағ (90 немесе 100 миль/сағ), ал қалған 7 пайызы 200 км/сағ (125 миль/сағ) жылдамдыққа жетеді. Ең көп таралған ұзындығы – төрт вагон, бірақ олар екіден 12 вагонға дейін өзгереді. Вагонның ұзындығы 20 немесе 23 метрді құрайды. Орындықтардың саны жоспарланған мақсатына байланысты: қала маңындағы пойыздарда тұрып саяхаттайтын жолаушыларға арналған орын көп болу үшін орындықтар саны азайтылған, әсіресе есіктер маңында, сондай-ақ кіру-шығу оңайлатылған, ал қалааралық жоғары жылдамдықты пойыздарда орындықтар ыңғайлы болады. 2011 жылы Ұлыбританиядағы теміржолдың төрттен бірі жоғары кернеулі электр желісімен, ал 14 пайызы үшінші рельс арқылы электрлендірілген. Үшінші рельсті электрлендірудің қазіргі уақытта ескі және тиімсіз екендігі айтылуда, бірақ бұл жағдайда жылжымалы құрам арзан болуы мүмкін және инфрақұрылымдық талаптар төмендеуі мүмкін. 25 кВ 50 Гц кернеумен жоғары кернеулі электрлендіру орнату және пайдалану бойынша арзан, энергияны тиімді пайдалануға мүмкіндік береді, қар жауғаннан кейін де жақсы жұмыс істейді және пойызға көбірек қуат жеткізуге болады. Желі бойындағы жабдықтар тозуға жеткен кезде, жылжымалы құрамды түрлендіруге қабілетті болса және қымбат инфрақұрылымдық жұмыстар қажет болмаса, тұрақты токтан айнымалы токқа электрлендіруді ауыстырудың экономикалық мағынасы бар. Кейбір желілер, мысалы Ливерпульдегі Мерсирейл туннельдері және Шығыс Лондон теміржолындағы Темза туннелі түрлендіруге жарамсыз болуы мүмкін. Лондонның Networker және Class 455 сияқты қала маңындағы пойыздары түрлендіруге жарамсыз, бірақ сыртқы қала маңындағы Desiro және Electrostar пойыздары жарамды, сондықтан сыртқы қала маңындағы желілерді пойыздардың жүріс режимін өзгерте отырып түрлендіру ең қолайлы нұсқа саналады. Басингсток пен Уэймут арасындағы үшінші рельсті электрлендіру келесі он жылда жаңартуды қажет етеді. 2012 жылғы Жоғары деңгейдегі өнімділік талаптарына сәйкес, Көлік министрлігі теміржол саласынан Басингстоктан Саутгемптон доктарына дейінгі желіні 2019 жылға дейін жаңа электрлендірілген бағыттың бөлігі ретінде түрлендіру жобасын ұсынуды сұрады, сондай-ақ бұл жобаны сынақ ретінде жүргізуді көздеді. 2013 жылғы ұзақ мерзімді жылжымалы құрам стратегиясында жоспарланған электрлендіру бағдарламасы, теміржолмен саяхаттың күтілетін өсуі және ескі пойыздарды кезең-кезеңмен ауыстыру ескеріліп, 2050 жылға дейін 30 000 пойыз жиынтығы жеткізілуі керек екендігі айтылды; бұл жыл сайынғы ең ірі пойыз құрылысы болар еді.