Кіріспе

Мариямның атағы, Исаның анасы. Уолсингэмнің біздің ханым – католиктер мен жоғары шіркеулік англикандықтар тарапынан құрметтелген Мариямның атағы, Исаның анасы. Бұл атақ 1061 жылы Англияның Норфолк графтығындағы Уолсингэм ауылында, сондай-ақ пәк ағылшын асыл әйелі Ричелдис де Фавершкеге Мариямның көрінуімен байланысты. Леди Ричелдис Уолсингэмде "Киелі үй" деп аталатын құрылыс салғызды, ол кейіннен ғибадатхана мен қажылық орынына айналды. Ричелдистің ұлы Джеффри Киелі үйді басқаруды тапсырып, Уолсингэмде монастырь салу туралы нұсқау қалдырды. Монастырь 1146 және 1174 жылдар аралығында Әулие Августин канондарының қамқорлығына берілді. 1897 жылдың 6 ақпанында Папа Лео XIII Уолсингэмнің біздің ханымның қалпына келтірілген ежелгі киелі орны үшін жаңа мүсінді баталады. Мүсін Римнен жіберілді және 1897 жылдың 19 тамызында Кингс-Линнің жаңа салынған католик шіркеуіндегі Киелі үй шіркеуіне (Уолсингэм ауылы шіркеу аумағында болды) орналастырылды. Келесі күні реформациядан кейінгі алғашқы қажылық Уолсингэмдегі Шалбар шіркеуіне жасалды, оны 1895 жылы Шарлотта Бойд(е) сатып алып, католиктердің қажеттеріне сәйкес қалпына келтірді. Жүздеген католиктер қажылыққа қатысып, осы оқиғаны еске алу үшін жыл сайын (1897 жылдан 1934 жылға дейін Әулие Рух күні) қажылық сапарға міндеттенді. Папа Пий XII 1954 жылдың 15 тамызында Папалық нунций, епископ Джеральд О'Хара арқылы католик бейнесіне алтын тәж сыйлады, ол оның әйел ізбасарларының қаржысымен жасалған және қазір Уолсингэмнің біздің ханымның Базиликасында сақталады. Уолсингэмнің біздің ханымның мерекесі Англикандық және Католик шіркеулерінде 24 қыркүйекте атап өтіледі. Англикандықтар, әсіресе Уолсингэмнің біздің ханым қоғамында және Англикандық ғибадатханада, жыл сайын 15 қазанда бейнені Уолсингэм приход шіркеуінен ғибадатхана шіркеуіне аударған күніне арналған қосымша аударма мерекесін өткізеді. АҚШ-та бірнеше жергілікті шіркеулер аударма (15 қазан) күнін Уолсингэмнің біздің ханымның басты мерекесі ретінде сақтайды, оның ішінде Епископтық шіркеу, ROCOR Батыс дәстүрі және Солтүстік Американың Антиохиялық православиелік христиан архиепископтығы.

Марианның пайда болуы

Дәстүр бойынша, Ричелдис ханымға болған Мариялық көріністе, Құдай ана Ричелдистің жанын Англиядан Назарет қаласына діни шабыт кезінде алып барып, Киелі Отбасы бір кезде тұрған және Архангел Габриілдің хабарламасы жеткен үйді көрсетті. Ричелдиске Англиядағы өз ауылында осы үйдің көшірмесін салу міндеті жүктелді. Бұл ғимарат "Қасиетті үй" деп аталды, кейіннен киелі орынға айналып, Уолсингхемге қажылық сапар орталығы болды. Қазіргі ағаштан жасалған мүсін Германияның Обераммергау қаласында жасалған және бұрын "Құдайдың құтқарушы анасы" деген құрметті Мариялық атауымен байланысты "Мейірімді Ана" деп аталды, кейде жергілікті жерде "Құдайдың қамқоршы анасы" деп те айтылды. Мариялық киелі орынның танымалдылығы біртіндеп осы орынды "Уолсингхемдегі Құдай анасы" деп белгіледі.

Қасиетті үй және діни сапарлар

Тарихшы Дж. К. Дикинсон шіркеудің 1053 жылы Эдуард Исповедник тұсында құрылғандығын айтады. Ең ертегі құжаттарда негізін қалаушы ретінде Джеффри Фаврашестің анасы Ричелдис аталған. Дикинсон 1169 жылы Джеффри "Құдайға және Сент-Марияға, сондай-ақ оның клеркі Эдуиге, біздің ханымның шіркеуін" сыйға бергенін мәлімдейді. Оның анасы құрылған бұл шіркеуді Эдуиге монастырь құруы үшін берген. Бұл сыйлықтар көп ұзамай Роберт де Брюкурт пен Клэр графы Роджер Уолсингэм Августин канондарының бекітуін алды. Алайда, тарихшы Билл Флинт (2015) Дикинсон анықтаған негіз құру күніне күмән келтіріп, 1161 жылғы Норфолк тізімі тек ғибадатхананың емес, монастырьдің негізіне қатысты екенін дәлелдеді. Флинт Пинсон Балладасында көрсетілген 1061 жылғы ертерек мерзімді қолдайды және сол жылы Манор ханымы, королева Эдит Пейр Валсингхэмдегі көруші болған деп санайды. 1538 жылы Генрих VIII билік еткен кезеңде, ғибадатхана Гластонбери мен Кентерберимен бірге Англия мен Еуропадағы ең маңызды діни орталықтардың біріне айналды. Орта ғасырларда ол қастерлі саяхат орны болды, себебі соғыстар мен саяси дүрбелеңдердің салдарынан Рим мен Сантьяго-де-Компостелаға сапар шегу қиын және уақытты көп алатын еді. Патшалық қолдау ғибадатхананың байлығы мен танымалдығының өсуіне көмектесті. Оған Генрих III, Эдуард I, Эдуард II, Генрих IV, Эдуард IV, Генрих VII, Генрих VIII және Арагон королевасы Екатерина сапармен келді. 1513 жылы Дезидерий Эразм былай деп жазды: "Аббат үлкен құлшыныспен келісімге келді, бірақ қауымдастықтың барлығы да солай ойлаған жоқ". 1537 жылы екі шіркеу хоры "Тренттен оңтүстікке қарай жасалған ең қауіпті қастандық" ұйымдастырды, олардың мақсаты монахтардың қорқатын нәрсеге – өздерінің негізіне болатын нәрсеге қарсы тұру болды. Нәтижесінде он бір адам өлім жазасына кесілді. Аббаттың орынбасары Николас Милчем кішігірім монастырларды таратуға қарсы көтеріліс ұйымдастырды деген айып тағылды және нақты дәлелдердің жетіспеуіне қарамастан, мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп танылды және монастырь қабырғаларының сыртында дарға асылды. Холл мен Спид есімді екі жылнамашы өртеу қыркүйек айында болғанын болжады. Хасси Уолсингхэмдегі біздің ханымның мүсінін Лондонға алып кеткенін куәландырса да, оның жойылғанына куәгерлік ететін ешқандай мәлімет жоқ. Мүсін жойылды деген мәлімдемелер оның жойылған орны мен күні туралы келіспейді. Сонымен қатар, мүсін құрметті дәстүрді сақтаушылар тарапынан құтқарылып, жасырылған болуы мүмкін деген пікірлер жиі айтылады. 1925 жылдың 23 желтоқсанында ортағасырлық мадонна мен баланың мүсіні, Лэнгем Мадоннасы деп аталған, Виктория және Альберт мұражайы сатып алынды. 1931 жылы ағылшын-католик дін қызметкері Генри Джой Файнс Клинтон Лэнгем Мадоннасы Уолсингхэмдегі түпнұсқа бейне болуы мүмкін деп болжады. Ол толық емес, бірақ қалған бөліктері ортағасырлық Уолсингхэм монастырының мөріндегі бейнеге ерекше ұқсас. 2019 жылы ағылшын өнер тарихшылары Майкл Рир және Фрэнсис Янг Лэнгем Мадоннасының шығу тегін, пішінін және зақымдануын зерттегеннен кейін, оның Уолсингхэмдегі біздің ханымның түпнұсқа мүсіні екендігі туралы қорытындыларын (алғашқыда Католик Herald арқылы) жариялады.

Қазіргі жаңғыру

Дәл төрт жүз жылға жуық уақыт өткен соң, ХХ ғасырда Уолсингхемге қажылық жасау Британ аралдарында және одан тыс аймақтарда христиан өмірінің қалыпты бір бөлігі ретінде қайта жанданды. Уолсингхемде ірі католик және англикан қасиетті орындары бар, сондай-ақ кішкентай православиелік қасиетті орны да бар.

Шапалақ шіркеуі

1340 жылы Валсингхемнен бір шақырым қашықтықтағы Хоутон Сент-Джайлста «Слипер» капелласы салынды. Бұл Валсингхемге баратын жолдағы соңғы «бекет» капелласы болды. Паломниктер осы жерде аяқ киімдерін шешіп, қасиетті орынға дейінгі соңғы «Киелі шақырымды» жалаң аяқпен жүріп өтетін. Сондықтан бұл капелла «Слипер» деп аталды. 1896 жылы Шарлотта Пирсон Бойд ғасырлар бойы тұрмыстық мақсатта пайдаланылған 14 ғасырлық «Слипер» капелласын сатып алып, оны қайта жаңарту жұмыстарын бастады. 1897 жылы Папа Лео XIII Кингс-Линдегі Жариялау шіркеуінде қайта салынған Киелі үйді католик қасиетті орны ретінде қайта орнатып, (Валсингхем 1897 жылы осы католик приходтың бір бөлігі болды). Осымен қатар, Обераммергауда жасалған және Папа Лео XIII-нің батасын алған мүсін орнатылды.

Англикандық ғибадатхана

Уолсингэмдегі Біздің Ханымның англикандық қасиетті орны 1931 жылы құрылып, 1938 жылы кеңейтілді. 1921 жылы Хоуп Паттен Уолсингхемнің викарі қызметіне тағайындалды. Ол Сент-Мэри шіркеуіне Уолсингхемнің Біздің Ханым мүсінін орнатты. Бұл мүсін Валсингхем аббаттығының ортағасырлық мөрінде табылған түпнұсқа мүсіннің дизайны негізінде жасалған.

Жергілікті деңгейде

Уолсингхемге жасалатын қажылық сапарлар көбінесе экуменикалық сипатқа ие, көптеген қажылар Слипер шіркеуіне жетіп, содан кейін Англикан қасиетханасындағы Киелі үйге жаяу барады. Студенттік крест – Ұлыбританиядағы Ұлы апта мен Пасха күндері үздіксіз жалғасатын ең ұзақ жаяу қажылық.

Шетелдер

Америка Құрама Штаттарында Епископальдық шіркеу (Англикан қауымының бір бөлігі) үшін Уолсингхемнің Біздің Анамызға арналған ұлттық қасиетті орын Грейс шіркеуінде, Шебойган, Висконсин штатында, ал католик шіркеуі үшін Сент-Бед шіркеуінде, Вильямсбург, Вирджиния штатында орналасқан. Англия мен Уэльстегі бұрынғы англикандықтар үшін құрылған жеке ординариат Уолсингхемнің Біздің Анамыздың есімімен аталады. Хьюстон, Техас штатындағы Санкт-Петер кафедрасының жеке ординариат соборы Уолсингхемнің Біздің Анамызға арналған. Уолсингхемнің Біздің Анамызға арналған католик ұлттық қасиетті орыны – Вирджиния штатының Уильямсбург қаласындағы Сент-Бед шіркеуінің приходқа қарасты жеке капелла. Уолсингхемнің Біздің Анамыздың есімімен аталған Батыс ритуалды Антиохиялық православиелік приход Техастың Мескит қаласында орналасқан. Сондай-ақ, "Уолсингхемнің Біздің Анамыздың" шапалағы деп белгілі көк түсті англикандық діни шапалақ бар.

Паптық мақұлдауы

Рим папасы Лев XIII 1897 жылғы 6 ақпанда Римнен Папалық жарлық шығарып, Мариан бейнесін қоғамдық құрметке лайық деп баталады. Папа Пий XII 1954 жылғы 15 тамызда Папалық нунций, епископ Джеральд О'Хара арқылы католик бейнесіне алтын тәж кигізіп, қасиеттілік дәрежесін берді. Папа Иоанн Павел II 1982 жылғы 29 мамырда Вембли стадионында ашық аспан астындағы қасиетті мисса кезінде Пентикост мерекесінде бейнеге құрмет көрсетті. Папа Франциск 2015 жылғы 27 желтоқсанда Құдайға табыну және қасиеттілік рәсімдері жөніндегі Конгрегацияның апостолдық жарлығы арқылы оның қасиетті орнын кіші базилика мәртебесіне көтерді.