Кіріспе

1-ғасырдағы римдік сенатор, қолбасшы және саясаткер Люций Флавий Сильва Ноний Басс – 1-ғасырдың соңындағы римдік генерал, Иудея провинциясының әкімі және консул болған. Сильва 72 жылы негізінен X Fretensis легионынан құралған әскерге қолбасшылық етті, ол бұл әскермен жақын маңайдағы ешкімге бағынбаған таулық Масада бекінісін қоршады. Бұл бекіністе Флавийдің өзі "Сикарийлер" деп атаған еврей көтерілісшілері орналасқан еді. Қоршау 73 жылы Сильва әскерінің Масада үстіртінің қорғанысын бұзуымен және Сикарийлердің жаппай өзін-өзі өлтіруімен аяқталды. Олар жеңілуге немесе тұтқынға түсуге қарағанда өлімді артық көрді. Сильваның іс-қимылдары 1-ғасырдың еврей-римдік тарихшысы Иосиф Флавийдің еңбектерінде, 2005 жылы Иерусалимде табылған 1-ғасырдың римдік жеңіс аркасының қалдықтарында және Масададағы кең көлемді топырақ жұмыстарында, римдік қоршау соғысының ең жоғары деңгейін көрсететін ескерткіште қалдырылған.

Ерте өмір және мансап

Флавий Сильва біздің заманымыздың 43 жылы шамасында қазіргі Италиядағы Римнің Урбс-Сальвия қаласында дүниеге келген. 62 жылы ол Рим сенатына кіру үшін алғашқы және міндетті қадам ретінде вигинтивири қатарында қызметін бастады. Вигинтивири – Рим үкіметіндегі муниципалды және мемлекеттік істерді басқаруға жауапты жиырма азаматтан тұратын кеңес. Триумвири капиталистің бірі ретінде Сильва сот судьяларына көмек көрсетуге жауапты үш адамның бірі болды. 64 жылы Сирияда орналасқан IV Скиф легионының әскери трибуны болды; 67 немесе 68 жылы ол квестор болды, бұл cursus honorum-ның бірінші сатысы, Сенатқа кіруге мүмкіндік беретін лауазым; ал 70 жылы ол плебстердің трибуны қызметін атқарды. Содан кейін ол Виндониссада орналасқан XXI Rapax легионының легаты болып тағайындалды, бұл Төрт император жылында Веспасианды қолдағандығы үшін болуы мүмкін. Флавий Сильва өзінің туған қаласы Урбс-Сальвияның меценаты болды, онда ол екі рет құрметті претор quinquennalis лауазымын атқарды.

Масада қоршауы

Сильваның Масаданы қоршауының тарихи контексі – 70 жылы Иерусалимдегі көтерілісті басып жаншудан кейін Рим билігіне қарсы соңғы яһуди қарсылығын Римнің «тазалауы» болды. Масада көтерілістің соңғы қалдығы болғанымен, ол қауіп-қатерден гөрі символ ретінде де маңызды болды. Осылайша, Масадаға жасалған шабуыл Римнің қауіпсіздігін қамтамасыз етумен қатар, беделін нығайтуға да бағытталған еді. Сильваның әскері – Римнің күш-қуатының көрінісі болды. Римнің 4000-нан 5000-ға дейінгі әскері Масададағы халықтан – Иосиф Флавийдің бағалауынша, 960 ер адам, әйел және баладан – 5 есе көп болды. Сильва мен оның майдан инженерлерінің басты міндеті – Ирод патша салған оқшауланған плато мен оның бекіністерін еңсеру болды. Сильва тау бекінісін қоршап, шабуылдар мен қашуды болдырмау үшін қоршау қабырғасын (циркумваляция) тұрғызды. Бұл қабырға армия үшін орналасқан сегіз базалық лагерьті де қамтыды. Масаданың қорғанысын бұзуға жасалған алғашқы әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Сильваның әскері платоның батыс бетіне мыңдаған тонна тас пен соққыға түсірілген топырақтан құрылған пандус салды. Бұл үлкен топырақ жолы римдіктерге Масада қабырғаларын бұзу үшін тарау машиналарын (соққылау құралын) итеруге мүмкіндік берді. Сильваның жеңісі толық болмады. Римдіктер бекініске басып кірмес бұрын 960-қа жуық ер адам, әйел және бала өз-өзіне қол жұмсады. Дегенмен, римдіктер өз мақсатына жетіп, Яһудеядағы билігін қайта орнатуға кедергі келтірген соңғы тосқауылды жойды.

Кейінгі өмірі

73 жылы сәуір мен маусым айының соңында Веспасиан мен оның ұлы Тит жүргізген халық санауы кезінде Сильва преториандық шенге және патрицийлер қатарына қабылданды. Кейін сол жылы ол Юдеяның императорлық легаты және пропретор болып тағайындалды, бұрынғы Юдеяның легаты Секст Луцилий Басс қайтыс болғаннан кейін оның орнына келді. Сильва 79 немесе 80 жылға дейін Юдеяның губернаторы болды. 81 жылдың 1 қаңтарына дейін ол Римге оралды, онда ол Луций Азиний Поллио Веррукоспен бірге обычный консул ретінде жаңа жылды қарсы алды. Сильва 81 жылдан кейін Урбс-Сальвия қаласында амфитеатр салуға бұйрық берді. Амфитеатр гладиаторлардың күресі мен басқа да көңіл көтеру шаралары үшін пайдаланылды. 1957 жылы амфитеатрдан Сильваның атқарған қызметтерін сипаттаған тас жазу табылды: капитолий үштігінің мүшесі, трибун, IV Скиф легионының офицері, квестор, плебстер трибуны және XXI Рапакс легионының легаты. Амфитеатр осы күнге дейін жыл сайынғы драма фестивальдерін өткізу үшін қолданылады. Екінші консулдығынан кейінгі өмірі белгісіз. Император Тит қайтыс болғаннан кейін, Сильва императордың бәсекелесі деп санайтын танымал әскери қолбасшыларды тазалаған Домицианның террорлық билігінің құрбаны болуы мүмкін. Сильваның есімдері мен жетістіктері римдік архивінен мүлдем жойылды, римдіктер бұл жағдайды "damnatio memoriae" деп атады.

Кино мен теледидарда

Сильва 1981 жылғы "Масада" телесериалында (онда оның кейіпкері қате түрде "Корнелиус Флавий Сильва" деп аталады) Питер О'Тул бейнелеген. Люциус Флавий Сильва 2015 жылғы "The Dovekeepers" телесериалында Сэм Хазелдин сомдады.