Кіріспе

Per incuriam, сөзбе-сөз "күтімсіздік арқылы" деп аударылады, бұл ортақ құқық жүйесіндегі сот прецеденттерінің бір құралы. Per incuriam деп танылған жағдайда, бұрынғы сот шешімі тиісті заң нормаларына немесе прецеденттерге назар бөлмеген болып табылады. Мұндай шешімнің маңыздылығы – оны төменгі сатыдағы сот міндетті түрде орындауға тиіс емес. Әдетте, сот шешімінің негіздері (rationes) ұқсас жағдайларда төменгі сатыдағы соттар үшін міндетті болып табылады. Дегенмен, төменгі сатыдағы сот бұрынғы шешімнің per incuriam арқылы қабылданғанын ескере отырып, жоғары сатыдағы соттың шешімінен бас тартуға құқылы.

Инкуриам бойынша мысалдар

Per incuriam мысалдары сирек кездеседі, себебі жоғары соттар мұны соттың беделіне нұқсан келтіру ретінде қарастырады, ал төменгі соттар мүмкіндігі болса, мұндай прецеденттік істерден қашып өтуге тырысады. Morelle Ltd v Wakeling [1955] 2 QB 379 ісіндегі Апелляциялық сот жалпы ереже бойынша, шешімдердің per incuriam бойынша қабылданғаны деп есептелуі үшін, олардың қандай да бір қайшы заң ережесін немесе тиісті сотқа міндетті болып табылатын билікті білмей немесе ұмытып қалу нәтижесінде шығарылуы керек екенін мәлімдеді. Сондықтан, мұндай жағдайларда шешімнің бір бөлігі немесе оның негіздемесіндегі бір қадам осы себепті анық қате деп танылады. R v Northumberland Compensation Appeal Tribunal ex parte Shaw [1951] 1 All ER 268 ісінде Корольдің тағының сот алқасының бөлімшесі, Лордтар палатасының тиісті шешімі келтірілмегендіктен, шешім per incuriam бойынша қабылданды деген негізбен Апелляциялық соттың шешімін орындаудан бас тартты. Кейбір ғалымдар Re Polemis ісі per incuriam бойынша шешілгенін, себебі ол 1854 жылғы Hadley v Baxendale ісіне сүйенбегенін айтты. Сол сияқты, басқалар Foakes v Beer ісінің de per incuriam бойынша шешілгенін, өйткені ол 1877 жылғы Hughes v Metropolitan Railway Co ісін ескермегенін мәлімдеді.