"Шет елге саяхат": Диана Габалдонның "Voyager" романы

Кіріспе

1993 жылы Диана Габалдонның "Аутлендр" романы.

"Вояджер" (1993 жылы жарық көрген) – Диана Габалдонның "Аутлендр" романдары сериясының үшінші кітабы. Кітаптардың оқиғасы уақыт арқылы саяхаттайтын 20-шы ғасырдың дәрігері Клэр Рэндалл және оның 18-шы ғасырдың шотланд жоғарғы таулықтарының жауынгері Джейми Фрейзерге арналған. Онда тарихи ойлар, махаббат, оқиғалар мен қиял элементтері бар. Бестселлер болған "Аутлендр" (1991) романының басты кейіпкері Клэр, "Вояджер" романында Брианна Рэндаллдың анасы ретінде 1968 жылы Бостон қаласында тұрып жатыр. Алдыңғы роман, "Dragonfly in Amber" (1992), Клэр мен Брианнаның Брианнаның нағыз әкесі Джейми Фрейзер екендігінің шындығын қабылдауымен және Клэрдің уақыт арқылы саяхаттауымен аяқталады. "Вояджер" романында Клэр мен Брианна Джеймидің 1745 жылғы якобит көтерілісіндегі Куллоден шайқасынан бергі өмірін іздейді. Джеймидің Шотландиядағы көптеген рулардың құрылуына себеп болған қырғыннан аман қалғанын білген Клэр, жиырма жыл бұрын оны уақытқа аттандырған тас шеңберге қайта оралады.

1746 жыл

"Вояджер" оқиғасы Каллоден шайқасында басталады, онда Джейми Фрейзер ауыр жарақат алады, ал оның қарсыласы Джек Рэндалл қаза табады. Джейми жақын маңдағы шаруашылыққа жеткізіледі, онда Каллоден шайқасынан кейін 18 жоғарғы жақтағы сарбаз пана тапқан. Мелтон графы Гарольд Грей, Камберленд герцогының өкілі ретінде келіп, тірі қалғандардың атылатынын жариялайды. Әрбір адам жазалануға шығарылғанда, Мелтон оның атын тізімге жазады. Джейми кезегі жеткенде, Мелтон оны әйгілі якобит "Қызыл Джейми" деп таниды, бірақ Джейми Престонпанс шайқасында кіші інісі лорд Джон Грейді құтқарғандықтан, оны өлімге жіберуге тыйым салады, және Джеймиді жараларынан емделу үшін үйіне жібереді. Ағылшыздар якобит көтерілісшілерін іздеп жүргенде, Джейми Лаллиброхқа жақын үңгірде жасырынады. Ол айына бір рет әпкесі Дженни мен оның отбасына барып, шашын қырқып, жуынып, жаңалықтарды естиді. Джейми Сасин келісімін қолданып, Лаллиброхты Дженнидің үлкен ұлына, сондай-ақ Джеймиге береді, бұл ағылшыздардың олардың үйін сатқынның мүлігі деп басып алуына жол бермейді. Өзінің ерекше қызыл шашын жабу үшін киетін қоңыр жүн бас киімі үшін Джейми шотланд аңызына айналады, "Дунбонет" атымен танылады, және оның тұтқындалуын ұйымдастырады, осы арқылы оның шаруалары сыйақыны талап етеді және өздерінің ашаршылыққа ұшырауына жол бермейді. Ардсмуир түрмесінде Джейми "Мак Дабх" лақап атымен тұтқындардың көшбасшысы болады. Ардсмюирде Джейми түрменің жаңа басшысы лорд Джон Греймен қайтадан кездеседі. Лорд Джонның бұрынғы лауазымындағы адам оған Джеймиді басқа тұтқындар туралы талқылау үшін аптасына бір рет кешкі асқа шақырғанын айтады және Лорд Джонға осы дәстүрді жалғастыруды ұсынады, ол солай істейді. Джон Джеймидің Бони Принц Чарлиге жіберілген француз алтынының қайда екенін білетініне сендіреді. Түрме толықтай жөнделгеннен кейін, Тақ тұтқындарды Америкаға жібереді және бұрынғы түрмені әскер казармасы ретінде пайдаланады; бірақ Джон Джеймиді көлдер аймағындағы Хелвотерге, лорд Дунсанидің жылқы шаруашылығына күйеу жігіт ретінде жібереді. Дунсанидің екі қызы бар; үлкені Женева Джеймиге ғашық, бірақ қарт Лорд Элсмирге үйленуге міндетті, және ол Джеймиді онымен жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүрлейді. Женева Хелвотерден кетіп, Лорд Элсмирге үйленеді. Тоғыз айдан кейін ол ұл туып, келесі күні қайтыс болады. Элсмир Лорд Дунсаниге баланың өзінен емес екенін айтады және оны өлтірумен қорқытады; бірақ Джейми оның орнына Элсмирді өлтіреді. Уильям деп аталған нәресте олармен бірге Хелвотерге оралады. Оның іс-әрекеті үшін Леди Дунсани лорд Джоннан кешірім сұрап, оның Лаллиброхқа қайтуына көмектесуді ұсынады. Алайда, Джейми Виллидің өзіне ұқсас болғанша Хелвотерде тағы бірнеше жыл қалады, содан кейін ол кешірімді қабылдайды.

Voyager opens on the battlefield at Culloden, where Jamie Fraser finds himself gravely wounded and his rival Jack Randall dead. Jamie is carried to a nearby farmhouse where 18 Highland soldiers have sought refuge after the battle of Culloden. Harold Grey, Earl of Melton, arrives as representative of the Duke of Cumberland and announces the survivors will be shot. As each man is led outside to be executed, Melton takes his name for the records. At Jamie's turn, Melton recognizes him as famed Jacobite “Red Jamie”, but is forbidden to execute him because Jamie spared his younger brother, Lord John Grey, during the Battle of Prestonpans, and he sends Jamie home to die of his wounds. When the English scour the country for Jacobite rebels, Jamie hides in a cave near Lallybroch. He visits his sister, Jenny, and her family once a month to shave, wash, and hear news. By invoking a deed of sasine, Jamie signs Lallybroch over to Jenny’s eldest son, also called Jamie, to prevent the English from seizing their home as the property of a traitor. For a brown wool cap he wears to cover his distinctive red hair, Jamie becomes a Scottish legend, the “Dunbonnet”, and arranges to have himself be captured, whereby his tenants claim the reward and prevent famine among themselves. At Ardsmuir Prison, Jamie becomes the leader of the prisoners under the nickname "Mac Dubh". At Ardsmuir, Jamie meets Lord John Grey again as the new governor of the prison. Lord John's predecessor tells him that he invited Jamie to dinner once a week to discuss the other prisoners and suggests that Lord John continue the custom, which he does. John believes that Jamie knows the whereabouts of the French gold allegedly sent to Bonnie Prince Charlie. When the prison is fully renovated, the Crown transports the prisoners to America and uses the former prison as an army barracks; but John has Jamie sent to Helwater in the Lake District, the stud farm of Lord Dunsany, as a groom. Dunsany has two daughters; the elder, Geneva, is infatuated with Jamie but is betrothed to Lord Ellesmere, an elderly man, and she blackmails Jamie into sexual relations with her. Geneva leaves Helwater and marries Lord Ellesmere. Nine months later, she gives birth to a boy and dies the next day. Ellesmere tells Lord Dunsany that the baby is not his, and threatens to kill him; but Jamie kills Ellesmere instead. The baby, called William, returns to Helwater with them. In reward for his actions, Lady Dunsany offers to ask Lord John to petition for a pardon so he can go home to Lallybroch. However, Jamie stays several more years at Helwater, until Willie's resemblance to himself becomes evident, whereupon he accepts the pardon.

1968 жыл

20 ғасырда, Уэйкфилдтің асырап алған ұлы Роджер МакКензи Джеймидің тағдырын шешуге ұсыныс жасайды. Роджер, Клэр және Клэр мен Джеймидің қызы Брианна 1765 жылы жарық көрген мақаланың авторы Джейми екенін анықтағанда, Клэр оған қайта оралу мүмкіндігін ойластырады, ал Брианна оны қолдайды. 1968 жылғы Хэллоуинде Клэр Джеймидің дәуіріне қайта оралады.

1766 жыл

Клэр Джеймиді Эдинбургтен Александр Малкольм деген атпен табады, ол баспахана сыңайымен арақ контрабандасымен айналысады. Оның сіңілі баласы, Жас Иан, Лаллиброхтан тағысы ағасына «көмектесу» үшін қашып кетеді. Клэр өзінің ресми емес асырап алған ұлы Фергуспен қайта қосылады, оны соңғы рет 10 жастағы француз қалтақшы ретінде білген, ал қазір ол 30 жаста. Оның жоғалуын түсіндіру үшін отбасы барлығына Клэр Америкадағы туыстарымен болды деп айтады, Джейми Кулоденде қаза тапты деп сеніп, ол тірі екенін жақында ғана білген. Сәтсіз контрабандалық әрекеттен кейін Джейми Клэр мен Жас Ианды Лаллиброхқа апарады, онда Клэр Джеймидің қайтадан үйленгенін және Марсали мен Джоан атты екі өгей қызының бар екенін, сондай-ақ Джеймидің әйелі Лаогхайр екенін біледі. Ол ашуланып, сатқындыққа ұшырағандықтан Лаллиброхтан кетеді, бірақ Жас Иан оны қайтарып, Лаогхайр Джеймиді атқан деседі. Қайтып келгенде Клэр жараның жұққандығын көріп, 20 ғасырдан әкелген антибиотиктер мен шприцтердің көмегімен Джеймиді құтқарады. Джейми Лаогхайрмен келісімге келіп, оған 1435 фунт өтемақы төлейді және ол қайтадан үйленгенге дейін оны асырайды. Ақшаны алу үшін ол, Клэр және Жас Иан «мөрлердің қазынасына» қайта оралады: Ардсмуирден алыс емес аралда жерленген Якобиттердің алтын мен әшекейлері. Олар қазынаны тапқаннан кейін Францияға барып, әшекейлерді сатуды жоспарлайды, бірақ Жас Ианды белгісіз кеме ұрлап кетеді. Джейми мен Клэр Францияға барады, онда Джеймидің туысы Джаред оларға кеменің кім екенін анықтауға көмектеседі және Ианды құтқару үшін Батыс Индияға кемені береді. Лаогхайрдың үлкен қызы Марсали Фергусқа үйлену үшін олармен бірге кетеді. Теңізде олардың кемесін хирург іздеген «Порпоиз» атты ағылшын кемесі тоқтатады. Клэр науқастарды емдеген кезде «Порпоиз» Клэрмен бірге жолға шығады, және Клэр Джеймиді іздеген кеден қызметкері «Порпоиз» бортында екенін және оны Ямайкада тұтқындауды жоспарлап отырғанын біледі. Клэр Испаньолаға қашып кетеді, онда оны аралдың флорасын зерттейтін табиғаттанушы доктор Стерн және ерекше, мас, дін қызметкері табады. Джеймидің кемесі дауылдан кейін Испаньолаға құлап түседі, бірақ Клэр Джеймидің оларды құтқару үшін тастап кеткенін біледі. Ол қысқа уақытқа тұтқындалады, бірақ қашып кетеді және Клэрмен қайта қосылады.

Claire finds Jamie in Edinburgh under the name of Alexander Malcolm, smuggling liquor in the guise of a printers' shop. His nephew, Young Ian, runs away from Lallybroch to “assist” his uncle in the business. Claire is reunited with her unofficial adopted son, Fergus, whom she last knew as a 10 year old French pickpocket, and who is now in his 30s. To explain her absence, the family tells everyone that Claire was with relatives in America, believing that Jamie was killed at Culloden, and only just learned that he was alive. After a failed smuggling run, Jamie takes Claire and Young Ian to Lallybroch, where Claire discovers that Jamie married again and has two stepdaughters, Marsali and Joan, and that Jamie's wife is Laoghaire, who, 20 years earlier, had Claire arrested and nearly burned at the stake for witchcraft. Angry and betrayed, she leaves Lallybroch, but Young Ian brings her back, telling her that Laoghaire has shot Jamie. Upon return, Claire sees that the wound is infected and saves Jamie with antibiotics and syringes brought from the 20th century. Jamie negotiates a settlement with Laoghaire, to pay her 1,435 pounds in compensation, and to support her until she marries again. To get the money, he, Claire, and Young Ian return to the “seals’ treasure”: the Jacobite gold and jewels buried on an island not far from Ardsmuir. When they have the treasure, they plan to go to France and sell the jewels, but Young Ian is kidnapped by a strange ship. Jamie and Claire go to France, where Jamie's cousin, Jared, helps them determine the ship's identity and gives them a ship for the West Indies to rescue Ian. Laoghaire’s oldest daughter Marsali goes with them in order to marry Fergus. At sea, their ship is hailed by an English ship called the Porpoise, looking for a surgeon. While Claire is treating the sick, the Porpoise gets under way with Claire on board, and Claire learns that the customs agent searching for Jamie is aboard the Porpoise and plans to have Jamie arrested in Jamaica. Claire escapes to Hispaniola, where she is found by a naturalist studying the island's flora, Dr. Stern, and a bizarre, drunken, defrocked priest. Jamie's ship has run aground on Hispaniola following a storm, but Claire soon learns that Jamie had left them to rescue her. He is captured briefly but escapes and is reunited with Claire.

Жамайка

Француз болып маскираланған Джейми жергілікті губернатордың (оның ескі досы лорд Джон Грей) кешінде болады және Джонмен жеке сөйлесу үшін кетеді. Кеште жас әйел өлтіріліп, қонақтар күдікпен ұсталады. Клэр де Джонмен сөйлеседі, ол оған Джеймиге ұлы Уиллидің суретін бергенін айтады, ол туралы Джейми оған әлі айтпаған. Джейми мен Клэр жас Ианды құл саудасынан және кейін миссис Абернатидің плантациясынан іздейді, оны олар бұрынғы Гейлис Дункан деп таниды. Олар Гейлиспен болғаннан кейін, Джейми мен Клэр Гейлис Ианды тұтқынға алғанын біледі. Джейми мен оның серіктері Ианды қайтаруды жоспарлайды, бірақ Гейлис кетіп, Ианды өзімен алып кеткенін біледі. Клэр Гейлис жұмыс істейтін бөлмеге барып, Брайаннаның суретін үстелге қадалған күйде табады, бұл оның құрбандыққа шалынуы мүмкін екенін көрсетеді. Ямайкадағы үңгірде болған күрес барысында Клэр Гейлисті мойнына балтамен шауып өлтіреді, содан кейін Джеймимен бірге Ианды алып қашып кетеді. Ямайкадан қашып бара жатқанда, оларды тағы да "Порпоуз" кемесі қуып жетеді. Дауыл кезінде британдық кеме құлайды, ал шотландтық "Артемида" кемесі бағытынан ауысып, Американың Джорджия колониясында құлап келеді.