Кіріспе

Бела Шик (16 шілде 1877 – 6 желтоқсан 1967) – венгр текті американдық педиатр. Ол Шик тестісінің негізін қалаушы. Бела Шик Мажарстанның Балатонбогляр қаласында дүниеге келді, Австрияның Грац қаласында өсті, онда медицина мектебінде оқыды. 1902 жылы Вена университетінің медицина факультетіне қабылданды және 1923 жылға дейін онда қызмет етті. Иммунитет мәселелерін зерттеу барысында, ол және Клеменс фон Пирке алғаш рет «аллергия» терминін клиникалық құбылыс ретінде қолданды. Дифтерияға сезімталдықты анықтауға арналған тестісі («Шик тесті») оны әлемге әйгілі етті. 1923 жылдан бастап Нью-Йорк қаласындағы Маунт Синай ауруханасының педиатрия бөлімін басқарды. 1936 жылдан бастап Колумбия университетінде профессор болды. 1950 жылдан 1962 жылға дейін Шик Бруклиндегі Бет-Эл ауруханасының педиатрия бөлімін басқарды. Оның кейінгі қызығушылықтары жаңа туған нәрестелердің тамақтануы және балалардың тамақтану мәселелеріне қатысты болды. Жас Бела Шик Талмудтан: «Әлем балалардың тынысымен тірі қалады» деген цитата келтіріп, әкесін педиатрия саласында білімін жалғастыруға рұқсат беруге көндіруге тырысты, оның орнына Австрияның Грац қаласындағы отбасылық астық саудасына қосылудан бас тартуға көмектесті. Шик Венадағы балалар клиникасында ассистент, кейін Вена университетінде педиатрия доценті болды. Ол АҚШ-қа эмиграция жасап, 1923 жылы Нью-Йорктегі Маунт Синай ауруханасының бас педиатры болды. Кейіннен (1936) Колумбия университетінде педиатрияның клиникалық профессоры болып тағайындалды. Шик қызыл жегі, туберкулез және нәрестелерді тамақтандыру мәселелері бойынша маңызды зерттеулер жүргізді, бірақ Шик тестісі үшін халықаралық деңгейде танылды. Бұл тест дифтерияға сезімталдықты анықтады және 1927 жылы 100 000 америкалыққа шаққан, шамамен 10 000 өлімге әкелген балалық ауруды жоюға көмектесті. Доктор Шик басқарған бес жылдық үлкен науқан дифтерияны дерлік жойды. Науқан аясында Metropolitan Life Insurance компаниясы 85 миллион дана басылған материалдарды таратып, ата-аналарға «Балаңызды дифтериядан сақтаңыз» деген үндеу жасады. Бұл суреттелген буклеттерді (мұнда қайта жарияланған) Герта Рис жасады, ол 75 жылдан кейін (Герта Винер ретінде) еврей американдықтардың Даңқ залы үшін доктор Шикке арналған мүсінді жасауға шақырылды. Стони Брук университетінің кампусындағы тұрғын үй ғимаратының бірі оның құрметіне аталды.