Кіріспе

Ронкарелли Дюплессиске қарсы [1959] S. C. R. 121 Канада Жоғарғы Сотының конституциялық шешіміндегі маңызды кезес болды. Сот шешімінде 1946 жылы Квебек премьер-министрі және бас прокуроры Морис Дюплессис, Монреальдегі мейрамхана иесі және Квебектегі Рим-католик шіркеуін ашық сынаған Ехоба куәгері Фрэнк Ронкареллидің алкоголь лицензиясын жоюға бұйрық беріп, өкілеттігін асыра пайдаланған. Ронкарелли Рим-католик шіркеуіне қарсы жарияланымдар таратқан үшін тұтқындалған Ехоба куәгерлеріне кепілдік берген. Жоғарғы Сот Дюплессисті Ронкареллинің сот шығындарымен қоса 33 123,56 доллар көлемінде жеке жауапкершілікке тартты. Хартиядан бұрынғы кезеңдегі азаматтық құқықтар туралы маңызды шешім болған Ронкарелли кейіннен «Жасырын құқықтар туралы заң» деп аталған конституциялық теориядағы негізгі істердің бірі ретінде танылды. Сот судьясы Моррис Фиш оны «Канаданың заң үстемдігі туралы ең маңызды шешімі» деп сипаттады.

Өмірбаян

Ехоба куәгерлері 1940 жылдардың ортасында католиктік француз канадалықтары арасында белсенді түрде уағыздау жұмысын жүргізіп, оларды өз дініне өткізуге тырысты. Олардың әдістеріне үйде қызмет көрсету, қоғамдық лекциялар оқу, ұсыныстарды тарату және "Қорауыл мұнарасы" мен "Ояныңдар!" сияқты журналдарды есіктен-есікке сату кірді. Бұл әрекеттер католиктердің көпшілігіне ұнамады. Олардың жиналыстары таратылып, мүшелері ұрып-соғылды, қаладан қуылды, тіпті провинциядан шығарылды. Протестанттық топтар әдетте өздеріне жандарын ағылшын тілді азшылықтан ғана іздеп келген, ал Ехоба куәгерлері басқа діндерді, әсіресе римдік католицизмді құдайдан алыс жолдар деп сынады. Сондықтан олар Квебектің ықпалды католик шіркеуінің назарына ілікті. 1945 жылы Квебек провинциясының премьер-министрі және бас прокуроры болған Морис Дюплесси, провинциялық және муниципалдық билік органдарына олардың бүлік тудыратын және қарапайым халықты қорлайтын әрекеттеріне қарсы шаралар қабылдауды бұйырды. Нәтижесінде Монреальде памфлеттер мен әдебиет тарату ісімен айналысқан Ехоба куәгерлерінің бірнеше тобы тұтқындалды. 1945 жылы Монреаль қалалық ережесінде "кез келген тауарды сату" үшін лицензия алу талабы енгізілді, осылайша олардың қызметін шектеуге тырысты. Бұл ереже бұзылған жағдайда 40 доллар айып немесе 60 күнге бас бостандығынан айыру жазасын көздеді. Айыпталушылар өздерінің кінәлі емес екенін мәлімдеді, Квебек провинциясының дін бостандығы заңына сәйкес, олардың Евангелиені уағыздаушылар ретінде үйлерге барып, рұқсатсыз әдебиет тарата алуға құқығы бар екенін айтты. 1944-1946 жылдар аралығында полиция 1000-нан астам жас Ехоба куәгерін тұтқындады. Ронкарелли өзінің байлығын тұтқындалғандардың кепілдік ақысын төлеуге жұмсады, соңында Ехоба куәгерлері үшін шамамен 390 рет кепілдік беріп, жалпы сомасы 83 000 доллар тұрды. Қорғау тарапы мен қала және провинцияның адвокаттары сынақ ісін қарауға келісті, бірақ көптеген кепілдіктердің болуы істердің қалыптасуына себеп болды. Ронкареллиге Корольдік сотта және Канаданың Жоғарғы сотында 33 123,53 доллар көлемінде өтемақы төленді. Ронкареллидің ұлы бұл оның әкесінің жүйеге қарсы күресіндегі маңызды моральдық жеңіс екенін айтты. Ронкареллидің заң кеңесшілері А. Л. Стейн және профессор Фрэнк Скотт болды.

Келіспеушіліктер

Картрайт Ронкареллиге рұқсат беруден бас тарту комиссияның құзырында екенін айтқан қарсы пікір жазды, себебі заң комиссияның өкілеттіктерін рұқсат беруге тыйым салынған және рұқсатты жою міндетті жағдайларды ғана анықтау арқылы шектеді. Картрайт комиссия сот емес, әкімшілік орган болғандықтан, ол "өзінің заңымен" басшылыққа алып, тек саясат пен тиімділік негізінде шешім қабылдауы жеткілікті деп мәлімдеді. Картрайт сондай-ақ, егер комиссия сотқа жақын орган деп есептелсе, онда процедуралық әділдік кепілдіктері қолданылса да, бұл талапкерге ақшалай өтемақы алу құқығын бермейді деп атап өтті.