Кіріспе

Пальма ағашының шырынынан алынатын қант. Пальма қанты – кез келген пальма түрінен алынатын тәттілендіргіш. Пальма қанты кейде пальманың түріне қарай аталады, мысалы, кокос пальмасының қанты. Әр түрлі пальмалардан алынған қанттардың құрамы шамалы өзгеше болуы мүмкін, бірақ олардың барлығы бірдей өңделеді және бір-бірін алмастыруға болады.

Түрлері

Пальма қантының басты көздері – пальмира, құрма, нипа, арен және кокос пальмалары. Пальмира пальмасы (Borassus spp.) Африка, Азия және Жаңа Гвинеяда өседі. Бұл ағаш сабан тоқу, бас киім жасау, ағаш өнімдерін алу, жазу материалдары ретінде және тағам өндірісінде кеңінен қолданылады. Пальма қанты гүлдерден алынатын шырыннан (тодди) жасалады. Пальма қанты өндіретін екі түрі бар: Phoenix dactylifera және P. sylvestris. P. dactylifera Жерорта теңізі және Таяу Шығыс аймақтарында көп кездеседі, ал P. sylvestris Азияға, әсіресе Пәкістан мен Үндістанға тән. Құрма пальмалары негізінен құрма өндіру үшін өсіріледі, ал пальма қанты ағаштан алынатын шырыннан жасалады. Нипа пальмасы (Nypa fruticans) Үнді және Тынық мұхиттарының жағалауларында және тропикалық аймақтарында өседі. Бұл сулы мангр биомында өсетін жалғыз пальма. Оның жапырақтары мен гүлдері ғана су бетінен жоғары өсе алады. Пальма қанты қантқа толы шырыннан дайындалады. Шәкәр пальмасы (Arenga pinnata) Азияның жағалау және тропикалық аймақтарында, әсіресе Қытай, Малайзия және Индонезияда өседі. Пальма қанты өндірісінде қолданылатын шырын Үндістанда гур, ал Индонезияда гула арен деп аталады. Кокос пальмасы (Cocos nucifera) гүлдерінің шырынынан кокос пальма қантын береді. Бұл өсімдік Үнді және Тынық мұхиттарының жағалауларында өседі. Басты жеткізушілер – Таиланд, Индонезия және Филиппин.

Өндіріс

Пальма қанты жиналған шырынды қалыңдағанша қайнату арқылы өндіріледі. Қайнатылған шырынды пальма сиропы ретінде сатуға болады. Ол бөтелкелерде немесе банкаларда сатылады және уақыт өте қалыңданып, кристалдануға бейім. Қайнатылған шырынды қаттырып, кірпіш немесе торт түрінде де сатуға болады. Оның түсі алтын қоңырден қара қоңырға дейін, тіпті Индонезияның гула арені сияқты қара түске дейін өзгеруі мүмкін.

Қолдану

Пальма қанты Азия, Таяу Шығыс және Солтүстік Африка аймақтарында тәтті де, тұзды да тағамдардың құрамына қосылатын ингредиент болып табылады.

Жергілікті нұсқалар

Пальма қанты оның құрамына, өндіріс әдісіне немесе аймағына байланысты көптеген атаулармен және түрлерімен танымал. Индонезияда ол гула джава (жава қанты) деп, ал Малайзияда гула мелака (малакка қанты) деп аталады. Индонезияда пальма қантының атауында ерекшелік бар: егер ол кокостан жасалса, гула джава немесе гула merah (қызыл қант) деп аталады, ал гула арен (арен қанты) – арена пальмасының гүл шоқтарының шырынынан жасалған пальма қантын білдіреді. Гула джава жерді еске түсіретін хош иіске және терең тәттілікке ие, ал қараңғы түсі мелассаға ұқсайды.