Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Элементтер кестесінің әртүрлі түрлері
Different forms of the table of elements
1871 жылы Дмитрий Менделеев периодтық заңды формулировкалап, химиялық элементтердің периодтық кестесін жариялағаннан бері авторлар оқыту, эстетикалық немесе философиялық мақсаттар үшін, соның ішінде әртүрлі типтегі периодтық кестелермен тәжірибе жүргізіп келеді. Одан бұрын, 1869 жылы, Менделеев қысқа, орта және тіпті куб тәрізді түрлерді қамтитын әртүрлі орналасулар туралы айтқан болатын. Оның пікірінше, соңғысы (үш өлшемді) форма ең табиғи болар еді, бірақ "мұндай құрылымды жасауға жасалған әрекеттер нақты нәтиже бермеді". Ал спиральдік периодтық кестелер туралы "Менделеев жүйені осылай бейнелеуден берік бас тартты. Оның қарсылығы – бұл функцияны математикалық түрде жеткізе алмауында болды".
Since Dimitri Mendeleev formulated the periodic law in 1871, and published an associated periodic table of chemical elements, authors have experimented with varying types of periodic tables including for teaching, aesthetic or philosophical purposes. Earlier, in 1869, Mendeleev had mentioned different layouts including short, medium, and even cubic forms. It appeared to him that the latter (three dimensional) form would be the most natural approach but that "attempts at such a construction have not led to any real results". On spiral periodic tables, "Mendeleev steadfastly refused to depict the system as [such] His objection was that he could not express this function mathematically."
Қиылысу
[[Файл:McCutchon's PT. МакКатшонның 1950 жылғы периодтық кестесі, екі екі жақты қанатты жапсырмасы бар. Жоғарғы қанат f-блогының бірінші жартысын көрсетеді. Төмендегі қанат d-блогының бірінші жартысын көрсетеді. 1915 жылы Уильям Рамзи өзінің "Атмосфера газдары" атты кітабында 220-дан 221-ге дейін жылжыта алатын бүгілмелі (немесе қапталмалы) кезеңдік кестесін ұсынды. 1950 жылы МакКатшон d және f блоктарын s және p блоктарының үстіне орналастырылған бүгілетін қанаттар ретінде бейнелеген қысқа кесте жариялады. 2015 — Кванттық бүктемелі периодтық кесте. 2016 — Дәстүрлі жапондық "бёбу" стиліндегі кезеңдік кесте. 2022 — Гексафлексагондық периодтық кесте. Мұндай кестелердің артықшылығы – олардың жаңашылдығы және кеңістіктік периодтық кестелерді қажет ететін қатынастарды көрсету мүмкіндігі, сонымен қатар екі өлшемді кестелердің портативтілігі мен ыңғайлылығын сақтайды. Кемшілігі – оларды жасауға шамалы көбірек күш жұмсау қажет.
[[File:McCutchon's PT. png|thumb|right|upright=1.5| McCutchon's periodic table of 1950, with two double sided flaps attached. The top flap shows the first half of the f block. The flap under that shows the first half of the d block. 1915 — William Ramsay, in his book The Gases of The Atmosphere, included a periodic table with a fold (or flap) that can be moved from page 220 to 221. 1950 — McCutchon published a short table in which the d and f blocks were depicted as folding flaps positioned on top of the s and p blocks. 2015 — Quantum Fold Periodic Table. 2016 — A left step periodic table in the traditional Japanese "byobu" style. 2022 — A hexaflexagon periodic table. The advantages of such tables are their novelty and that they can depict relationships that ordinarily require spatial periodic tables, yet retain the portability and convenience of two dimensional tables. A disadvantage is that they require marginally more effort to construct.