Кіріспе

Микаэль Ниеми (13 тамыз 1959 жылы туған) – швед жазушысы. Ол «Витуладан шыққан халық музыкасы» романын жазды (ағылшын тілінде «Popular music from Vittula» деп белгілі). Бұл 1960 жылдары Пажала қаласында өскен Мати есімді жас баланың әңгімесі, ол қызықты әрі әзіл-қалжыңмен баяндалған. Роман Швецияда бестселлерге айналып, кейіннен 30 тілге аударылды және 2004 жылы Реза Багер осы кітап бойынша фильм түсірді.

Өмір және мансап

Ниемидің әкесі полиция қызметкері, ал анасы мұғалім және тіл маманы болды. Ниеми Тьернабиде дүниеге келді, бірақ Финляндия шекарасындағы Арктикалық аймақта, Лапландияның бір бөлігі Торне (Торнедаль) аңғарындағы екі тілді Паяла қаласында өсті. Әкесінің ана тілі фин тілінің жергілікті диалектісі – меенкили болса, Ниеми анасының ана тілі швед тілінде тәрбиеленді. Оның шешесінің анасы – саам. Оның көптеген кітаптарында меенкили тілі кездеседі. Оның шығармаларына көбінесе өзінің балалық шағынан алған әсерлер негіз болады. Ол он бес жасында өлеңдер мен романдар жаза бастады, жазушы болуды армандады. Ол инженерлік және телекоммуникация салаларын оқу үшін Лулеаға көшіп, Паялаға қайтып келгенге дейін жиырма жылдай сол жерде тұрды. Біраз уақыт қосымша мұғалім болып жұмыс істеді және 1988 жылы «Näsblod under högmässan» («Жоғары мисса кезінде мұрын қан кетуі») атты өлеңдер жинағымен әдебиетке енді. Ол «Änglar med mausergevär» («Маузер мылтығы бар періштелер») және «Med rötter här uppe» («Бұл жерде тамырлары бар») сияқты көптеген өлеңдер жинақтарын жариялады, сондай-ақ радио мен теледидар үшін өлең, проза және пьесалар жазды. Ол 2000 жылы Букер сыйлығының шведтік нұсқасы – Август сыйлығына ие болған «Populärmusik från Vittula» («Витуладан шыққан танымал музыка») романымен ең көп танылды. Ол сонымен қатар «Svålhålet» («Астрожүк тасымалдаушылары»), «Kyrkdjävulen» («Шіркеу шайтаны»), «Mannen som dog som en lax» («Салмон сияқты өлген адам»), «Blodsugarna» («Қан сорғыштар») және он бес елге аударылған «Koka Björn» («Аю пісіру») кітаптарын жазды. Ниеми – әуесқой астроном. Ол Паяла шіркеуінің хорының мүшесі және өзін «типикалық швед агностигі» деп сипаттайды. Оның әйелі, Элькье Тума – антрополог, және ол Нидерландының Фрисландия аймағынан шыққан. Ол Торнедалға жерлеу салтын зерттеу үшін келді.

Ағылшын тіліндегі аудармадағы библиография

Витуладан шыққан халықтық музыка. (Populärmusik från Vittula, 2000.) Лори Томпсон аударған. Астрофургондар. (Svålhålet, 2004.) Лори Томпсон аударған. Аю пісіру. (Koka björn, 2017.) Дебора Браган Тернер аударған.