Мика Валтари: Финн жазушысының өмірі мен шығармалары
Mika Waltari
Мика Валтари: финн жазушысы (1908-1979). «Мысырлық» романымен әйгітэлді, өте жақсы шығармашылықпен көзге түскен автор. Биографиясы, туған күні мен отбасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фин жазушысы (1908–1979)
Finnish writer (1908–1979)
Мика Тоими Валтари (19 қыркүйек 1908 – 26 тамыз 1979) – фин жазушысы, ең көп сатылған «Мысырлық» романымен әйгілі. Өте өнімді болған. Романнан өзге, ол өлеңдер, әңгімелер, детективтік романдар, пьесалар, очерктер, саяхаттар туралы әңгімелер, киносценарийлер және Асмо Альхоның комикстері үшін ұйқасты мәтіндер жазды.
Mika Toimi Waltari (; 19 September 1908 – 26 August 1979) was a Finnish writer, best known for his best selling novel The Egyptian He was extremely productive. Besides his novels he also wrote poetry, short stories, crime novels, plays, essays, travel stories, film scripts, and rhymed texts for comic strips by Asmo Alho.
Ерте өмір
Вальтари 1908 жылғы 19 қыркүйекте Хельсинкиде дүниеге келді. Оның ата-анасы Тоими Валтари мен Ольга Йоханссон болды; Тоими бұрын лютеран пасторы болған, Порвоуда дін оқытқан, ал Ольга оның шәкірттерінің бірі. Олардың қарым-қатынасынан туған дау оларды Тампереге көшуге мәжбүр етті және олар 1906 жылғы 18 қарашада үйленді. Бес жасында Мика Валтари 1914 жылғы 5 шілдеде әкесінің аурудан қайтысымен күтпеген қайғыға ұшырады. 25 жастағы Ольга Валтари Тоимидің інісі Тоивоның шешуші көмегімен үш баласын: Самулиді (7 жас), Миканы (5 жас) және Эрккиді (6 ай) бағып өсірді. Бала кезінде Вальтари Финляндия азамат соғысының куәсі болды. Осы кезеңде оның ақтар жағындағы отбасы Порвоо маңындағы Порнайнендегі Лауккоскидегі анасының әпкесінің үйіне қашты, ол салыстырмалы түрде тыныш болды және ақтардың көп шоғырланған жері еді. Кейіннен ол ағасы Тоивоның тілегі бойынша Хельсинки университетіне теология факультетіне түсті, бірақ теологияны философия, эстетика және әдебиет пайдасына тастап, 1929 жылы бітірді. 1930-1940 жылдары Вальтари журналист және сыншы болып жұмыс істеді, көптеген газеттер мен журналдарға мақалалар жазды және Еуропаны кеңінен аралады. Ол Фин мәдениеті мен ұлттық сана қауымдастығының ресми журналында, кейін Kanava деп аталған Suomalainen Suomi журналында мақалалар жариялады. Ол Suomen Kuvalehti журналының редакторы болды. Сонымен қатар, ол көптеген жанрларда кітаптар жазып, бір әдеби саладан екіншісіне оңай өтті. Оның жұмыс кестесі өте тығыз болды және қатаң еңбек этикасын ұстанды. Ол сондай-ақ маниакальды-депрессивтік психоздан зардап шекті және кітапты аяқтағаннан кейін депрессияға түсіп, кейде ауруханада емделуге дейін барды; маниакальды кезеңдерінде жазумен айналысты. Ол сыншыларға өзінің жұмысының сапасын дәлелдеу үшін әдеби конкурстарға қатысып, көбінесе жеңіске жетті. Осы конкурстардың бірі оның ең танымал кейіпкерлерінің бірі – Хельсинки полиция бөлімінің қатал детективі инспектор Палмуды дүниеге әкелді, ол үш детективтік романның басты рөлінде ойнады, олардың барлығы фильмге түсірілді (төртінші фильм Вальтаридің қатысуынсыз жасалды). Вальтари сонымен қатар танымал мультфильм Киэку және Кайкудың сценарийін жазды және көптеген жас жазушыларға, мысалы Калле Пяталоға әсер еткен, болашақ жазушыларға арналған нұсқаулық «Айотко kirjailijaksi» кітабын жазды.
Waltari was born in Helsinki on 19 September 1908. His parents were Toimi Waltari and Olga Johansson; Toimi was a Lutheran pastor once, teaching religion in Porvoo, and Olga one of his pupils. A scandal caused by their relationship had forced them to move to Tampere and the two married on 18 November 1906. At the age of five Mika Waltari suddenly lost his father to illness on 5 July 1914, and the 25 year old Olga Waltari was left, with crucial help from Toimi's brother Toivo, to support her three children: Samuli (7 years), Mika (5 years) and Erkki (6 months). As a boy, Waltari witnessed the Finnish Civil War, during which his White sided family fled to the home of his mother's aunt at Laukkoski in Pornainen, near Porvoo, which was relatively peaceful and where the Whites were predominant. Later he enrolled in the University of Helsinki as a theology student, according to his uncle Toivo's wishes, but soon abandoned theology in favour of philosophy, aesthetics and literature, graduating in 1929. Throughout the 1930s and 1940s, Waltari worked as a journalist and critic, writing for a number of newspapers and magazines and travelling widely in Europe. He published articles in the official magazine of the Association of Finnish Culture and Identity, Suomalainen Suomi , which was later renamed as Kanava. He directed the magazine Suomen Kuvalehti. At the same time, he kept writing books in many genres, moving easily from one literary field to another. He had a very busy schedule and strict work ethic. He also suffered from manic depressive psychosis and became depressed after completion of a book, sometimes to the extent of needing hospital treatment; in his manic phases he did his writing. He participated, and often succeeded, in literary competitions to prove the quality of his work to critics. One of these competitions gave rise to one of his most popular characters, Inspector Palmu, a gruff detective of the Helsinki police department, who starred in three mystery novels, all of which were filmed (a fourth film was made without Waltari involved). Waltari also scripted the popular cartoon Kieku ja Kaiku and wrote Aiotko kirjailijaksi, a guidebook for aspiring writers that influenced many younger writers such as Kalle Päätalo.
Кейінгі жылдар
Валтаридің соңғы екі романы христиан дінінің ерте тарихы туралы баяндайды: Valtakunnan salaisuus (ағылшын тілінде: Патшалықтың құпиясы, 1959), және Ihmiskunnan viholliset (ағылшын тілінде: Римдік, 1964). Ғылым және әдебиет академиясының мүшесі ретінде ол жас жазушыларға жетекшілік етті. Ол сонымен қатар өзінің ерте туындыларын қайта жариялауға және редакциялауға қатысты, сондай-ақ кітап түрінде жарық көрген Фиге берген ұзақ сұхбаттарын да жүзеге асырды. Валтари – фин жазушыларының арасында ең нәтижелілерінің бірі. Ол кем дегенде 29 роман, 15 повесть, 6 әңгімелер немесе ертегілер жинағы, 6 поэзия жинағы және 26 пьеса, сондай-ақ сценарийлер, радио пьесалар, ғылыми еңбектер, аудармалар және жүздеген рецензиялар мен мақалалар жазды. Ол халықаралық аренада ең танымал фин жазушысы болып табылады, ал оның шығармалары 30-дан астам тілге аударылған. Мика Валтаридің туғанына 100 жыл толуына орай 2008 жылы 10 евролық Мика Валтари ескерткіш монетасы шығарылды, онда жазушының бейнесі басты мотив ретінде бейнеленген. Монетаның артқы жағында оның танымал кітабына сілтеме жасайтын фараонның сақшы иті бейнеленген. Алдыңғы жағы Валтаридің қолтаңбасымен және жазушының туындыларының алуан түрлілігін символдайтын стильді қалам ұшымен әсемделген. 1985 жылы Вейкко Хирвимеки салған Валтари ескерткіші Тоелода ашылды. Валтаридің құрметіне екі астероид аталды: № 4266 Мика Валтари және № 4512 Синуэ. Сондай-ақ, оған Жан Оэль де ықпал етті.
Waltari's last two novels tell about early history of Christianity: Valtakunnan salaisuus (English title: The Secret of the Kingdom 1959), and Ihmiskunnan viholliset (English title: The Roman 1964). As a member of Academy of Science and Letters he guided younger writers. He was also involved in re publishing and editing his early works, and gave long interviews to fi which were published as a book. Waltari was one of the most prolific Finnish writers. He wrote at least 29 novels, 15 novellas, 6 collections of stories or fairy tales, 6 collections of poetry and 26 plays, as well as screen plays, radio plays, non fiction, translations, and hundreds of reviews and articles. He is also internationally the best known Finnish writer, and his works have been translated into more than 30 languages. The 100th anniversary of Mika Waltari's birth was celebrated by selecting the writer as the main motif for a high value commemorative coin, the €10 Mika Waltari commemorative coin, minted in 2008. The reverse depicts a vigilant Pharaoh watchdog referencing his famous book. The obverse is decorated with Waltari's signature and a stylized pen nib that symbolizes the diversity of the writer's production. Waltari's memorial in Töölö by Veikko Hirvimäki was unveiled in 1985. Two asteroids have been named in honour of Waltari: n:o 4266 Mika Waltari and n:o 4512 Sinuhe. and Jean Auel as an influence.