Кіріспе

2013 жылдың 19 тамызынан бастап Жаңа Зеландияда бір жынысты некелер заңды. Оған рұқсат беру үшін қабылданған «Неке (Неке туралы анықтама)» заңының 2013 жылғы түзетуі 2013 жылғы 17 сәуірде Өкілдер палатасымен 77 дауысқа 44 қарсы дауыспен мақұлданды және 19 сәуірде патшалық бекітілу алды. Заң 19 тамызда күшіне енді, бұл Ішкі істер министрлігіне неке куәліктерін беру және осыған байланысты құжаттарды дайындау үшін қажетті өзгерістерді жасауға уақыт берді. Жаңа Зеландия Океаниядағы алғашқы, Оңтүстік жарты шардағы төртінші және жалпы алғанда он бесінші ел болып, бір жынысты жұптарға некеге тұруға мүмкіндік берді. 2005 жылдан бері бір жынысты және әртүрлі жынысты жұптар үшін азаматтық одақтар да қолжетімді. Жаңа Зеландия Парламенті неке заңдарын Жаңа Зеландияның өзі және Антарктидадағы Росс тәуелділігі үшін ғана қабылдауға құқылы. Жаңа Зеландия құрамына кіретін Кук аралдары, Ниуэ және Токелау үш аумағы бір жынысты некелерді немесе азаматтық одақтарды мойындамайды.

Азаматтық одақтар

Азаматтық одақтар Жаңа Зеландия Парламенті 2004 жылғы Азаматтық одақ туралы заңды қабылдағаннан кейін 2005 жылғы 26 сәуірде бір жынысты және қарама-қарсы жынысты жұптар үшін заңдастырылды. Азаматтық одақтағы жұптарға некедегідей бірқатар құқықтар мен міндеттер беріледі, оның ішінде иммиграциялық құқықтар, жақын туыс мәртебесі, әлеуметтік жәрдемақы және мүлік құқықтары сияқтылары.

Quilter / Бас прокурор

Quilter v Attorney General ісі 1996 жылдың басында басталды, осы кезде ұзақ мерзімді қарым-қатынаста болған үш әйел жұбына, оның ішінде Джени Роуэн мен Джульет Джослинге, Бас тіркеуші неке куәлігін беруден бас тартты, себебі ортақ құқық бойынша неке бір ер адам мен бір әйел арасында ғана болуы мүмкін еді. Жаңа Зеландия үкіметіне қарсы шағым 1996 жылдың мамырында Жоғары сотта қарастырылды. Арыз берушілер 1955 жылғы Неке туралы заңда бір жынысты некеге тыйым салынбағанын, ал 1990 жылғы Жаңа Зеландияның Құқықтар туралы заңы мен 1993 жылғы Адам құқықтары туралы заңында сексуалдық бағдарлама бойынша кемсітушілікке тыйым салынғанын мәлімдеді. Жоғары соттың шешіміне 1997 жылдың желтоқсанында Апелляциялық сотқа (сол кезде Жаңа Зеландияның жоғарғы соты) шағым жасалды, ол бұл шешімді қолдады.

Джульет Джослин және басқалар Жаңа Зеландияға қарсы

1998 жылдың 30 қарашасында Quilter v Attorney General ісіне қатысқан екі жұп Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комитетіне Жаңа Зеландияға шағымданып, елдің бір жынысты некеге тыйым салуының Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімді бұзу болып табылатынын мәлімдеді. Комитет 2002 жылдың 17 шілдесінде бұл шағымды қарастырудан бас тартты.

2005 жылғы сайлау

2005 жылғы сайлау кезінде премьер-министр Хелен Кларк 1955 жылғы Неке туралы заңнан бір жынысты жұптарды шеттету дискриминациялық екенін айтты, бірақ оның үкіметі халық пікіріне байланысты заңды өзгертуге бармайтынын мәлімдеді. Оның орнына ол азаматтық одақтарды жоғары бағалады.

Діни іс-әрекет

Көп жылдық кеңесулер мен пікірталастардан кейін, Аотеароа, Жаңа Зеландия және Полинезиядағы Англикан шіркеуінің жалпы синоды 2018 жылдың мамыр айында өз министрлеріне бір жынысты азаматтық некелер мен одақтарға бата беруге рұқсат берді. Министрлер азаматтық некеге батасын бере алады, бірақ шіркеуде бір жынысты неке рәсімдерін өткізуге рұқсат жоқ. Парламентте бір жынысты неке заңнамасы қабылданғаннан кейін, Жаңа Зеландияның методист шіркеуі өз шіркеулерінде бір жынысты некелерге тұруға рұқсат ететінін мәлімдеді. Нейпирдегі методист пасторы: "Егер шіркеу бір жынысты некеге тұруға дайын болса, бірақ пастор келіспесе, онда ол рәсімді қуана орындайтын басқа шіркеуден пастор шақыруы мүмкін, және керісінше. Егер пастор рәсімді өткізуге дайын болса, ал шіркеу қарсы болса, онда ол басқа, көзқарасы толық сәйкес келетін методист шіркеуін табуға тырысуы мүмкін" деді.

Пікірсауалдар

КүніЗерттеу жүргізген ұйым Үлгі көлеміҚолдайдыБейтарапҚарсыДауысызҚателік шегі қыркүйек 2004 Herald DigiPoll 750 40% 6–9 шілде 2011 Research New Zealand 500 34% 4% ±4.6% 26–30 мамыр 2012 ONE News Colmar Brunton Poll 1005 31% 5% ±3.1% 18–28 маусым 2012 Research New Zealand 500 15% 32% ±4.7% желтоқсан 2012 Herald DigiPoll 500 38% 3% ±4.4% 13–19 желтоқсан 2012 Key Research 1000 38.1% 8% ±3.1% 11–17 наурыз 2013 Herald DigiPoll 750 48% 2.4% ±3.6%

2012 жылғы желтоқсандағы Herald DigiPoll мәліметінше, бір жынысты некеге қолдау көрсету жасқа қарай өзгереді: жастардың көп бөлігі бір жынысты некеге қолдау білдірді, ал 65 жастан асқан адамдардың көпшілігі қарсы болды. Парламентте бір жынысты неке туралы заң жобасы талқыланып жатқан кезде, бір жынысты некеге қарсылық күрт өсті. ЛГБТ-топтары бұл өсімді "қорқыту тактикасымен" байланыстырды, ал қарсыластары "адамдар Неке туралы заңға өзгеріс енгізудің теріс әлеуметтік салдарына оянып жатыр" деп мәлімдеді. 2016 жылдың қыркүйек-қазан айларында Varkey Foundation жүргізген сауалнамаға сәйкес, 18–21 жастағылардың 74% Жаңа Зеландияда бір жынысты некелерді қолдайды.

Қоғамдық науқандар

"Махаббатты заңдастыру" науқаны 2011 жылдың тамызында Жаңа Зеландияда заңды неке және бала асырап алу теңдігін қолдау үшін басталды. Сол жылдың қазан айында Жаңа Зеландия Парламенті ғимаратының алдында наразылық акциясы ұйымдастырылды. 2012 жылдың желтоқсанында бұрынғы генерал-губернатор Кэтрин Тизард, Жаңа Зеландия әншілері Аника Моа, Бо Рунга және Холли Смитпен бірге, сондай-ақ Олимпиада чемпионы Данион Лоадермен бірге, Некеге теңдік үшін науқан ұйымдастырған онлайн бейнероликке түсті. Адам құқықтары жөніндегі комиссия да бір жынысты некелерді қолдайды және егер неке туралы заң қабылданса, шіркеулер бір жынысты жұптарға неке қиюды міндеттей алмайды деді. Бір жынысты некеге қарсылық Жаңа Зеландиядағы католик шіркеуінен, сондай-ақ Консервативтік партиядан және "Отбасы бірінші" ұйымынан туды. 2012 жылдың маусым айында "Отбасы бірінші" ұйымының жетекшісі Боб Маккоскри Жаңа Зеландияда бір жынысты некеге қарсылықтың себептерін баяндайтын "Protect Marriage NZ" жаңа веб-сайтын іске қосылғанын жариялады. Бірақ, қызметтен бас тарту шабуылдарынан кейін ол күні-ақ құлап кетті. 2012 жылдың тамызында Парламентке бір жынысты некеге қарсылық білдіретін 50 000 қол жиналған петиция тапсырылды. Неке (Неке анықтамасы) туралы түзету заң жобасының бірінші оқылымына дейін өткен соңғы екі аптада бірнеше консервативті христиан ұйымдары Окленд пен Веллингтонда (соның ішінде Beehive алдында) бір жынысты некеге қарсы "дұға жиналыстарын" өткізді. 2007 жылы өзінің лесбиянка екенін жариялаған Аника Моа, заң жобасының үшінші оқылымы күні Крайстчерчте "бір жынысты жұптар үшін тарихи кезеңді тойлау" мақсатында тегін концерт өткізуді жоспарлап отырды. 2013 жылдың наурызында Парламенттегі барлық сегіз партияның жастар қанаттары, соның ішінде "Жаңа Зеландия бірінші" партиясының жастар қанаты да заң жобасын қолдайтындарын бірлесіп мәлімдеді. 2013 жылғы Неке (Неке анықтамасы) туралы түзету заңның үшінші оқылымынан кейін Консервативтік партияның басшысы Колин Крейг бір жынысты некелерді заңдастыруды "демократияның жеңілісі" деп атады және "есеп беру күні" келеді деп ескертті. 2014 жылғы сайлауда Консервативтік партия Парламентке өте алмады, себебі Жаңа Зеландияның аралас пропорционалдық сайлау жүйесінде партия тізімі бойынша өкілдікке жеткілікті бес пайыздық шегінен төмен нәтиже көрсетті. Қазірге дейін Жаңа Зеландияның басқа ешбір саяси партиясы бұл мәселені қайта қарауға ниет білдірген жоқ; алайда, "Отбасы бірінші" ұйымы өзінің "Protect Marriage NZ" веб-сайтын жұмыс істетуді жалғастыруда.