Кіріспе
1994 жылғы 11 желтоқсанда бомбадан зақымдалған «Филиппинские авиалинии» рейсі 434, кейде PAL434 немесе PR434 деп аталады. 1994 жылғы 11 желтоқсанда Себуден Токиоға Boeing 747 283B ұшағымен жасалған бұл рейс бомбадан ауыр зақым көрді, бір жолаушы қаза тауып, маңызды басқару жүйелеріне нұқсан келді, бірақ ұшақты жөндеуге болады деген үміт болды. Бұл бомбалау сәтсіз аяқталған «Боджинка» террористік шабуылының сынақ реті болды. Boeing 747 (құйрық нөмірі EI BWF) Филиппиндегі Пасай қаласындағы Ниной Акино халықаралық әуежайынан (бұрынғы Манила халықаралық әуежайы немесе NAIA) Жапониядағы Нарита халықаралық әуежайына, Филиппиндегі Себудегі Мактан-Себу халықаралық әуежайында тоқтаумен ұшқан. Бомба жарылғаннан кейін 58 жастағы тәжірибелі ұшқыш капитан Эдуардо «Эд» Рейес ұшақты жерге қондырып, қалған жолаушылар мен экипажды құтқара білді. Кейін билік өкілдері ұшақтың бұрынғы рейсіндегі жолаушы Рамзи Юсефтің жарылғыш затты орнатқанын анықтады. Юсеф ұшаққа итальяндық заң шығарушы Арнольдо Форланидің есімін қате жазып, «Армальдо Форлани» деген жалған итальяндық атымен кірді. Кейін Юсеф 1993 жылы Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған бомбалауға қатысқаны үшін сотталды. 1979 жылдың 17 ақпанында алғашқы рейсі жасалып, 1979 жылдың 2 наурызында «Scandinavian Airlines» (SAS) компаниясына SE DFZ тіркелгісімен жеткізілді, бұл ұшақ «Кнут Викинг» деген атпен пайдаланылды. 1983-1988 жылдар аралығында Нигерия және Малайзия әуе компанияларымен мерзімілді жалға алынғаннан кейін, ұшақ «Guinness Peat Aviation» компаниясына сатылып, 1988 жылдың 1 шілдесінен бастап «Lionair» компаниясымен қызмет етті. Кейін 1991 жылдың 9 желтоқсанында «Aerolíneas Argentinas» компаниясына жалға беріліп, 1992 жылдың 1 сәуірінде «Philippine Airlines» компаниясына қайтарылды. Филиппиннің ішкі рейсіндегі бортсерік Мария Де Ла Круз Юсефтің Маниладан Себуға жасаған рейсі кезінде орын ауыстырғанын және Себудегі ішкі кабина экипажымен бірге ұшақтан түскенін байқады, бірақ бұл ақпаратты Токиоға бағытталған халықаралық рейстің экипажына жеткізбеді. Юсефтен басқа, Себуде 25 жолаушы да ұшақтан түсті, онда 256 жолаушы және жаңа кабина экипажы болды: ұшу инспекторы Исидро Мангахас, көмекші инспектор Фернандо Байот және бортсеріктер Агустин Азурин, Ронни Макапагал, Э. Рейес, Р. Сантьяго, М. Алвар, Альфа Николасин, Синтия Тенгонцианг, Андре Пальма, Сокорро Мендоса, Э. Ко, Л. Гарсия, Н. дела Круз және Адора Алтарехос, Л. Абелла, жапон тілмашы К. Окада Токиоға бағытталған рейстің соңғы кезеңі үшін ұшаққа отырды. 434-ші рейсте Юсеф 1995 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың он бір әуелайнерінде қолдануға жоспарлаған жарылғыш қуаттың оннан бір бөлігін ғана пайдаланды. Бомба, немесе оның барлық бөліктері әуежайдың қауіпсіздік тексеруінен байқаусыз өту үшін жасалған. Жарылғыш зат ретінде сұйық нитроглицерин қолданылды, ол контактты линзалар сұйықтығының бөтелкесі ретінде жасырылған. Президент Фидель Рамос оларды «потенциалды апатты жағдайды кәсіби түрде шешкені үшін» мақтады және оқиғадан кейін әрқайсысы өз жолын таңдады. Эд Рейес 2002 жылы зейнетке шыққанға дейін «Cebu Pacific» компаниясында әкімшілік тексеруші ұшқыш, ұшу нұсқаушысы және DC 9 капитаны болып жұмыс істеді. Ол «Airlink International Aviation School» басқарма хатшысы және директоры болып қызмет етті, сондай-ақ 2007 жылдың 14 ақпанында простата қатерлі ісігінен қайтыс болғанға дейін сол мекемеде авиация курсының профессоры болып жұмыс істеді. Бірінші офицер Хайме Эррера кейін капитан болып тағайындалды және 2008 жылы зейнетке шыққанға дейін «Philippine Airlines» компаниясында ұшып жүрді. 2021 жылдың 27 наурызында 73 жасында қайтыс болды. Жүйелік инженер Декстер Комендадор да 1998 жылы «Cebu Pacific» компаниясына көшіп, сол компанияда басқарушы ұшқыш болып қызмет етті, содан кейін 2011 жылы «Philippines AirAsia» компаниясына көшіп, онда бас директор болып жұмыс істеді, кейіннен 2016 жылдың шілдесінде уақытша бас директор және 2017 жылдың қаңтарында бас директор болып тағайындалды. Комендадор 2019 жылдың шілдесінде зейнетке шықты. Бұл ұшақ, EI BWF тіркелгісімен, кейіннен Boeing 747 283B(SF) жүк конфигурациясына ауыстырылды. Ол кейін бірнеше рет иелігін ауыстырды, әрқашан әуе жүк компанияларына, және 2007 жылы Шатору орталығы «Марсель Дассо» әуежайында сақтауға қойылды. «Philippine Airlines» әлі күнге дейін 434 рейсін пайдаланады, ол қазіргі уақытта Airbus A321 немесе A330 ұшақтарымен Себу-Нарита бағытында орындалады. Авиакомпания өзінің соңғы 747 ұшағын 2014 жылдың қыркүйегінде зейнетке шығарды. «PAL» әлі де Манила-Токио (Нарита және Ханеда) бағытын бөлек орындайды.
Philippine Airlines Flight 434, sometimes referred to as PAL434 or PR434, was a flight on December 11, 1994, from Cebu to Tokyo on a Boeing 747 283B that was seriously damaged by a bomb, killing one passenger and damaging vital control systems, although the plane was in a repairable state. The bombing was a test run of the unsuccessful Bojinka terrorist attacks. The Boeing 747 (tail number EI BWF) was flying the second leg of a route from Ninoy Aquino International Airport (formerly Manila International Airport or NAIA), Pasay in the Philippines, to Narita International Airport, in Tokyo, Japan, with a stop at Mactan–Cebu International Airport, Cebu, in the Philippines. After the bomb detonated, 58 year old veteran pilot Captain Eduardo "Ed" Reyes was able to land the aircraft, saving it and the remaining passengers and crew. Authorities later discovered that Ramzi Yousef, a passenger on the aircraft's prior flight leg, had placed the explosive. Yousef boarded the flight under the fake Italian name "Armaldo Forlani", an incorrect spelling of the name of the Italian legislator Arnaldo Forlani, in order not to get caught. Yousef was later convicted of the 1993 World Trade Center bombing. It made its first flight on February 17, 1979, and was delivered to Scandinavian Airlines (SAS) on March 2, 1979, as SE DFZ, operating the plane as "Knut Viking". After occasional lease periods with Nigeria Airways and Malaysia Airlines between 1983 and 1988, the plane was sold to Guinness Peat Aviation and served with Lionair from July 1, 1988, until its delivery to Philippine Airlines on September 7, 1988. It was later leased to Aerolíneas Argentinas on December 9, 1991, then returned to Philippine Airlines on April 1, 1992. Philippine domestic Flight Attendant Maria De La Cruz noticed that Yousef had switched seats during the Manila to Cebu flight and had exited the plane in Cebu alongside the domestic cabin crew, but did not pass this information along to the international flight crew which boarded at Cebu for the trip to Tokyo. In addition to Yousef, 25 other passengers also exited the plane at Cebu, where 256 more passengers and a new cabin crew consisting of Flight Purser Isidro Mangahas, Jr., assistant purser Fernando Bayot, and flight attendants Agustin Azurin, Ronnie Macapagal, E. Reyes, R. Santiago, M. Alvar, Alpha Nicolasin, Cynthia Tengonciang, Andre Palma, Socorro Mendoza, E. Co, L. Garcia, N. dela Cruz, and Adora Altarejos, L. Abella, along with Japanese interpreter K. Okada, boarded the plane for the final leg of the flight to Tokyo. On Flight 434, Yousef used one tenth of the explosive power he planned to use on eleven U. S. airliners in January 1995. The bomb was, or at least all of its components were, designed to slip through airport security checks undetected. The explosive used was liquid nitroglycerin, which was disguised as a bottle of contact lens fluid. were commended by President Fidel Ramos for their "professional handling of a potentially disastrous situation" and went their separate ways following the incident. Ed Reyes transferred to Cebu Pacific to work as an Administrative Check Pilot, flight instructor, and DC 9 captain until his retirement in 2002. He served as Board Secretary and Director of Airlink International Aviation School, also working as an aviation course professor in the same institution until his death on February 14, 2007, from prostate cancer. First Officer Jaime Herrera was later promoted to Captain and continued to fly for Philippine Airlines until his retirement in 2008. He died on March 27, 2021, at the age of 73. Systems Engineer Dexter Comendador also moved to Cebu Pacific in 1998 and served as a management pilot in that company, then moved to Philippines AirAsia in 2011 where he served as COO and was later appointed as interim CEO in July 2016 and CEO in January 2017. Comendador retired in July 2019. The aircraft, then registered as EI BWF, was later converted to a cargo configuration as Boeing 747 283B(SF). It subsequently changed hands several times, always to air cargo companies, and was finally placed in storage in 2007 at Châteauroux Centre "Marcel Dassault" Airport. Philippine Airlines still uses the flight number 434, which currently operates as a Cebu–Narita sector that utilizes an Airbus A321 or A330. The airline retired its last 747 aircraft in September 2014. PAL still operates a Manila Tokyo (Narita and Haneda) sector separately.
Танымал мәдениетте
434-ші рейстің оқиғалары "Борттағы бомба" атты, Канаданың Mayday телесериалының 3-ші маусымында (2005) көрсетілді. (АҚШ-та "Авиациялық төтенше жағдай" және "Әуе апаттары", ал Ұлыбританияда және әлемнің басқа елдерінде "Әуе апатын зерттеу" деп аталады). Филиппин канадалық актері Фон Флорес капитан Рейес рөлін, ал канадалық актер және комедияшы Сэм Калилие Рамзи Юсеф рөлін сомдады.