Туда Памплонская: королева, регент королевства Наварра (931-934). Мать короля Гарсии Санчеса I. Договор с Абд ар-Рахманом III и роль в истории Наварры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Санчо I Памплонаның патшайымы Тода Азнарез (баск. Tota Aznar; 15 қазан 958 жылы қайтыс болды), Памплонаның Тодасы ретінде танымал, Санчо I-ге үйлену арқылы Памплона патшайымы болды. Ол 931 жылдан бастап ұлы Гарсия Санчес I ересек болмаған кезінде патшалықты регент ретінде басқарды. Оның өзі бұрынғы Аритца патшалық әулетінен тараған.
Queen consort to Sancho I of Pamplona
Toda Aznárez (Basque: Tota Aznar; died 15 October 958), known as Toda of Pamplona, was queen of Pamplona by her marriage to Sancho I. She ruled the kingdom as regent during the minority of her son García Sánchez I from 931. She was herself descended from the previous royal dynasty, Aritza.
Ереже
931 жылы күйеу ағасы, король Хименоның қайтысымен, Тода патшайым жас ұлы Гарсия Санчестің регенті және қамқоршысы болды. 934 жылы Тода өзінің немере інісі Абд ар-Рахман III-ке адалдық серт берген келісімге қол қойды және Бану Ди н Нун тайпасының кепілдерін босатты, халифа оның ұлы Гарсияның билігін бекітті (кейде бұл халифаның Гарсияны анасының тікелей бақылауынан босату әрекеті ретінде түсіндіріледі). Бұл Фальсесте «мұсылманды жек көретін ызалы адам» граф Фортун Гарсестің бүлік көтеруіне әкелді, бүлік Кордоба әскерлерімен басылды. Тода 937 жылы келісімді бұзып, жазалау науқанын бастарды. Бірнеше мәрте патшалықтың патшалық жарғыларында 947 жылдан 955 жылға дейін және қайтадан 959 жылы, патшаның келіні, патшайымсыз пайда болды. 958 жылы ол «Дейо» және «Лизаррара» аймағында өз кіші патшалығын биледі. Сол жылы ол Леондық немересі Санчо I-нің денсаулығына қызығушылық танытты, оның семіздігі оның тақтан тайдыруына себеп болды. Тода Абд ар-Рахман III-тен көмек сұрады, Кордова халифаты өз дәрігерлерімен мәшһүр болғандықтан. Халифа оған еврей дәрігері Хасдай ибн Шапрутты жіберді, ол Тода Кордова қаласына келсе, Санчоны емдейтінін уәделеді. Сондықтан Тода, оның ұлы Гарсия Санчес I Памплона және немересі Санчо I Леон, ақсүйектер мен дін қызметкерлері Кордоваға келді, онда олар зор құрметпен және салтанатты түрде қарсы алынды. Бұл христиан патшайымының ислам халифатының астанасына келуі Абд ар-Рахман III-нің өзінің халқы арасындағы беделін арттырды және бұл ортағасырлық дипломатия тарихындағы маңызды оқиға саналады. Санчоның емделуі сәтті аяқталды, және ол «артық салмағынан құтылды». Тода белсенді дипломат болды, христиандық Иберияның бәсекелес патшалықтары мен ақсүйектері арасында қыздары үшін саяси некелер ұйымдастырды. 958 жылы қайтыс болды.
With the death of her brother in law King Jimeno in 931, Queen Toda became regent and guardian for her young son, García Sánchez I. In 934 Toda signed a treaty pledging allegiance to her nephew Abd ar Rahman III, and released hostages of the Banu Di n Nun clan, the caliph confirming the rule of her son García (this has sometimes been interpreted as an act of the Caliph to liberate García from his mother's direct control). This led to the rebellion in Falces by a count Fortún Garcés, an "irascible man who hated Muslims", the uprising being suppressed with Cordoban arms. Toda violated her treaty in 937, forcing a punitive campaign. During several stretches she appears in the royal charters of the kingdom to the exclusion of her daughter in law, the queen, from 947 to 955, and again in 959. In 958 she was ruling her own subkingdom, in the area of "Deio" and "Lizarrara". The same year, she took an interest in the health of her Leonese grandson Sancho I, whose obesity was largely responsible for his dethronement. Toda requested the assistance of Abd ar Rahman III, the Caliphate of Córdoba being renowned for its physicians. The caliph sent her his Jewish physician Hasdai ibn Shaprut, who promised to cure Sancho on condition that Toda visit the city of Córdoba. Therefore, Toda, her son García Sánchez I of Pamplona and grandson Sancho I of León, nobles and clergymen arrived in Córdoba, where they were received with full honors and amid much pomp. The arrival of this Christian queen in the capital of an Islamic caliphate enhanced Abd ar Rahman III's prestige among his subjects, and is considered a landmark in the history of medieval diplomacy. Sancho's medical treatment was successful, and he was "relieved from his excessive corpulence." Toda was an energetic diplomat, arranging political marriages for her daughters among the competing royalty and nobility of Christian Iberia. She died in 958.