Альфонсо VI: Легендарлы Патша және Испанияның Батыры

Кіріспе

Леонның (1065–1109), Кастилияның (1072–1109) және Галисияның (1071–1109) королі Альфонсо VI (шамамен 1040/1041 – 11 шілде 1109), «Батыл» (Эль Браво) немесе «Қаһарман» лақаптарымен белгілі, Леонның (1065–1109), Галисияның (1071–1109) және Кастилияның (1072–1109) королі болды. 1085 жылы Толедоны басып алғаннан кейін Альфонсо өзін *victoriosissimo rege in Toleto, et in Hispania et Gallecia* (Толедоның, Испанияның және Галисияның ең жеңіске жеткен патшасы) деп жариялады. Бұл жаулау, Эль-Сидтің Валенсияны басып алуымен бірге, Леон/Кастилия мемлекетінің аумағы мен ықпалын едәуір кеңейтті, бірақ сонымен қатар Альморавидтердің шапқынына себеп болды, Альфонсо өзінің билігінің соңына дейін оған қарсы тұруға мәжбүр болды. Леондық және кастильдік әскерлер Саграха (1086), Консуэгра (1097) және Уклес (1108) шайқастарында шешуші жеңіліске ұшырады, соңғы шайқаста оның жалғыз ұлы және мұрагері Санчо Альфонсез қаза тапты, ал Валенсия тастап кетілді, бірақ Толедо кеңейтілген мемлекеттің құрамында қалды және ол оны қызына мұра етіп берді.

Туу және ерте жылдары

Леон патшасы Фердинанд I және Кастилия графы мен оның әйелі, королева Санчаның ұлы Альфонсо, «Наварра және Кастилия қаны бар Леон инфанты [принц]» болды. Оның әкесінің ата-аналары – Памплона королі Санчо Гарсес III және оның әйелі Муниадона Кастилия, ал анасының ата-аналары – Альфонсо V Леон (соның құрметіне оның аты қойылған болуы мүмкін) және оның бірінші әйелі Эльвира Менендес. Альфонсоның туған жылы ортағасырлық құжаттарда көрсетілмеген. Сахагунның Анонимді хроникасының авторларының бірі, монархпен кездесіп, оның қазасын көрген, ол 44 жыл патшалық құрғаннан кейін 62 жасында қайтыс болғанын айтады. Бұл оның 1047 жылдың екінші жартысында немесе 1048 жылдың бірінші жартысында туғанын көрсетеді. Овьедолық Пелагий Альфонсоның 79 жасында қайтыс болғанын жазған, бірақ бұл оның 1030 жылы, ата-анасы үйленбегенге дейін дүниеге келгенін білдіреді. Historia silense мәліметінше, Фердинанд I мен Санчаның үлкен баласы, Уррака есімді қызы, олардың ата-анасы әлі де Кастилия графтары болған кезде туған, сондықтан оның туған күнін 1033–34 жылдарға жатқызуға болады. Екінші баласы және үлкен ұлы Санчо 1038 жылдың екінші жартысында немесе 1039 жылы туған болуы керек. Үшінші баласы және екінші қызы Эльвира 1039–40 жылдары, содан кейін Альфонсо 1040–41 жылдары, ал ең кіші баласы Гарсия 1041 жыл мен 24 сәуір 1043 жыл аралығында туған болуы мүмкін. Осы күні король Фердинанд I Сан-Андрес де Эспинарда аббаттығына жасаған сыйлықта бес баласын атап көрсеткен. Олардың барлығы, Эльвирадан басқа, 1046 жылдың 26 сәуірінде Сан-Хуан Баутиста-де-Кориас монастырында құжатқа қол қойды. Historia silense кітабында жазылғандай, король Фердинанд I-нің барлық балалары жеке өнерге үйренген, ал ұлдары сонымен қатар қару-жарақ, «испандықтардың атпен жүгіру өнері» және аң аулауды да меңгерген. Альфонсоның алғашқы білімімен дін қызметкері Раймундо айналысқан. Патша болғаннан кейін Альфонсо оны Паленсия епископы етіп тағайындап, оны magistro nostro, viro nobile et Deum timenti («біздің ұстазымыз, Құдайдан қорқатын асыл адам») деп атады. Альфонсо, мүмкін, ұзақ уақыт Кампос аймағында болған, онда Педро Ансурезбен бірге, Ансур Диаздың ұлы және граф Гомес Диаз де Салданяның немересі (екеуі де Бану Гомес әулетінің мүшелері) соғыс өнерін және рыцарьдан күтілетін мінез-құлқыны үйренген.

The son of Ferdinand I, King of León and Count of Castile and his wife, Queen Sancha, Alfonso was a "Leonese infante [prince] with Navarrese and Castilian blood". His paternal grandparents were Sancho Garcés III, king of Pamplona and his wife Muniadona of Castile, and his maternal grandparents were Alfonso V of León (after whom he was probably named) and his first wife Elvira Menéndez. The year of Alfonso's birth is not recorded in the medieval documentation. According to one of the authors of the Anonymous Chronicle of Sahagún, who met the monarch and was present at his death, he died at age 62 after reigning 44 years. This indicates that he was born in the second half of 1047 or in the first half of 1048. Pelagius of Oviedo wrote that Alfonso was 79 when he died, but that would place his birth around 1030, before his parents' marriage. According to the Historia silense, the eldest child of Ferdinand I and Sancha, a daughter called Urraca, was born when her parents were still Count and Countess of Castile, so her birth could be placed in 1033–34. The second child and eldest son, Sancho, must have been born in the second half of 1038 or in 1039. The third child and second daughter, Elvira, may have been born in 1039–40, followed by Alfonso in 1040–41, and finally the youngest of the siblings, García, sometime between 1041 and 24 April 1043, the date on which King Ferdinand I, in a donation to the Abbey of San Andrés de Espinareda, mentions his five children. All of them except Elvira signed a document in the monastery of San Juan Bautista de Corias on 26 April 1046. All the children of King Ferdinand I, according to the Historia silense, were educated in the liberal arts, and the sons were also trained in arms, the "art of running horses in the Spanish usage", and hunting. The cleric Raimundo was in charge of Alfonso's early education. Once king, Alfonso appointed him Bishop of Palencia and referred to him as magistro nostro, viro nobile et Deum timenti ("our master, a noble man who fears God"). Alfonso probably spent long periods in Tierra de Campos, where, along with Pedro Ansúrez, the son of Ansur Díaz and nephew of Count Gómez Díaz de Saldaña (both members of the Banu Gómez lineage), he learned the art of war and what was expected of a knight.

Таққа көтерілу

Алфонсо Леон патшасының екінші ұлы және Кастилия графы болғандықтан, оның таққа талап етуге құқығы болмас еді. 1063 жылдың соңында, шамамен 22 желтоқсанда, Сан-Исидоро базиликасын қадірлеу рәсімі үшін Леон, патшалық астанасына көптеген салтанатты тұлғалар жиналған кезде Фердинанд I өзінің өсиеттік қалауларын жариялау үшін Региялық Курияны шақырды. Ол мұрасын балалары арасында бөлуді шешті, бірақ бұл бөліс монархтың өлімінен кейін туындауы мүмкін дауларды болдырмау үшін монархтың өлімінен кейін ғана күшіне енеді: Альфонсо Леон Корольдігін мұраға алды, "ең кең, құнды және маңызды бөлігі: Астурия және Леон монархиясының отаны саналатын Овьедо және Леон қалаларын қамтитын", сондай-ақ Астурия, Леон, Асторга, Эль-Бьерсо, Замора және Тьерра-де-Кампос, сонымен қатар Толедо Тайфасының алымдарын алды. Оның ағасы Санчоға әкесі оны үшін құрған Кастилия Корольдігі және Сарагоса Тайфасының алымдары берілді. Кіші інісі Гарсия бүкіл Галисия аймағын алды, ол "корольдік мәртебеге көтерілді" және Португалиядағы Мондего өзеніне дейін созылды, Бадахоз және Севилья Тайфаларының алымдарымен бірге. Олардың әпкелері Уррака мен Эльвира екеуі де үйленбегендіктен, "инфантазго", яғни "патшалық мұрасына тиесілі барлық монастырлардың қамқорлығы мен кірісін" алды. Тарихшы Альфонсо Санчес Кандейра король Фердинанд I патшалықты бөлуіне (Альфонсо VI патшалық атағын мұраға алуымен бірге) себеп болған себептердің белгісіз екенін айтады, бірақ бұл бөліс, мүмкін, король әр ұлының білім алған және жас кезінде өмір сүрген аймақты мұраға алуы дұрыс деп санайтындықтан жасалды.

Тақты нығайту (10651072)

1066 жылдың қаңтар айында Леон қаласында тәж кигеннен кейін Альфонсо VI бауыры Санчо II-нің кеңейіске ұмтылуымен (бірақ Альфонсо өзі де сондай немесе одан да күшті екенін көрсетті) бетпе-бет келді. Санчо, үлкен ұлы болғандықтан, әкесінің барлық патшалықтарының жалғыз заңды мұрагері деп санады. Конфликттер 1067 жылдың 7 қарашасында анасы, королева Санчаның қайтысынан кейін басталды, бұл үш бауырдың арасында жеті жылдық соғысқа әкелді. Алғашқы шайқас – Лантада шайқасы, бұл сынақ болды, онда жеңіске жеткен бауыр жеңілген бауырдың патшалығын алатынына келісті. Санчо II жеңіске жеткенімен, Альфонсо VI келісімді орындамады. Дегенмен, олардың арақатынасы жылы болды, мұны Альфонсоның 1069 жылдың 26 мамырында Санчо II-нің Альберта есімді ағылшын ақсүйек әйеліне үйлену тойына қатысқаны дәлелдейді. Осы оқиғада олар кіші бауыры Гарсия II-ге берілген Галисия патшалығын бөлісу үшін күш біріктіруге келісті. 1068 жылы Бадахоздың билеушісі әл-Музаффардың қайтысынан кейін оның мұрагерлері арасында бауырластық соғыс болған кезде Альфонсо жағдайды экономикалық пайда алу үшін пайдаланды, тіпті тайфа номиналды түрде Гарсияның ықпалында болса да. Альфонсо VI-ның қолдауымен Санчо II 1071 жылы Галисияға шабуыл жасап, Гарсия II-ні жеңіп, Сантаремде тұтқындады және Аль-Мутамид ибн Аббад билік еткен Севилья тайфасына жер аударды. Бауырын жойғаннан кейін Альфонсо VI мен Санчо II өздерін Галисия патшалары деп жариялады және бітімге келді. Бітім 1072 жылдың 12 қаңтарында Гольпехера шайқасында бұзылды. Санчо II әскері жеңіске жеткенімен, ол ағасы Альфонсоны қудаламауды шешті, ол Бургоста тұтқындалды, кейін Сахагун монастырына ауыстырылды, онда оның басын қырқып, шапан киюге мәжбүр етті. Қарындасы Урраканың араласуымен Санчо мен Альфонсо келісімге келді, нәтижесінде Альфонсо VI өзінің вассалы Аль Мамунның қорғауында Толедо тайфасына паналады, оған балалық шағынан бергі досы, адал Педро Ансурез және оның екі бауыры Гонсало мен Фернандо еріп жүрді. Толедодағы жер аударылуынан Альфонсо VI Леондық дворяндар мен қарындасы Урраканың қолдауын алды, ол Фердинанд I оған бұрын берген Замора қаласында күшті болып қалды. Уррака Санчо ұсынған басқа қалалармен Замораны алмастырудан бас тартқанда, Санчо қаланы қоршап алды. Алайда қоршау кезінде Санчо II өлтірілді. Дәстүр бойынша, қоршау кезінде Веллидо Долфос есімді дворян патша алдына келіп, өзінің адалдығын Урракадан Санчоға ауыстырғанын мәлімдеді. Ол қала қабырғаларының нашар жерлерін көрсету сылтавымен патшаны күзетшілерден бөліп алып, найзамен өлтірді. Санчо II-нің өлімі сатқындыққа емес, алдамшылыққа байланысты екеніне нақты дәлел болмаса да, Долфос Санчо II-нің жауы болғандықтан, оның өлтірілуі соғыс шабуылы кезінде болды, қала қабырғаларына жақын емес, жақын маңдағы орманда, онда Долфос Кастилия патшасын қарулы күзеттен алшақтатты. Санчо II-нің ұрпағы болмауы Альфонсо VI-ға өзінің тағын, сондай-ақ Санчо мен Гарсияның Кастилия мен Галисияға тиесілі мұраларын қайтаруға мүмкіндік берді. Санчо II-нің туы және сенімді адамы Родриго Диас де Вивар (Эль Сид) Замораны қоршауға қатысқанмен, оның бұл оқиғадағы рөлі белгісіз. Альфонсо VI-ді Санчо II-нің өліміне кінәлауға да болмайды, өйткені оның бауыры өлтірілген кезде ол оқиғалардан алыс елден кетіп қалған еді. Алайда бұл Альфонсоның Санчоның өлтірілуіне қатысы бар деген болжамдарды болдырмады. Дәлелдердің жетіспеуіне қарамастан, "минстрлер мен балладалар бұл бос орынды тарихи шындықтан алыс әдеби туындылармен толтырды". Бұл оқиғаға қатысты күдіктер кейінірек Леенде де Карденяның бір бөлігіне айналды, бұл 13-шы ғасырда дамып келе жатқан Эль-Сид туралы аңыздық баяндаулар жиынтығы. Аңыз бойынша, Альфонсо VI Эль Сидтің бауырының өліміне қатысы бар екенін мойындамай, ант беруге мәжбүр етті, осылайша екі адамның өзара сенімсіздігіне себеп болды, Альфонсо VI туысы Химена Диазды Эль Сидке үйлендіруге және оның мүлігіне қол тигізбеуге тырысқанына қарамастан. Бұл оқиғалар мен олардың салдары кейінірек көптеген хроникашылар мен тарихшылар тарапынан тарихи деп саналды. Алайда қазіргі тарихшылардың көпшілігі мұндай оқиға болған жоқ деп санайды. Санчо II-нің өлімінен кейін Гарсия II өзінің Галисия тағына қайта оралуға мүмкіндік алды. Алайда келесі жылы, 1073 жылдың 13 ақпанында Альфонсо Гарсияны кездесуге шақырды, онда ол кіші бауырын тұтқынға алды. Гарсия 17 жыл бойы Луна қамалында ұсталды, онда ол 1090 жылдың 22 наурызында қайтыс болды. Екі бауырынан құтылғаннан кейін Альфонсо VI өзінің аумақтарының жоғары дін қызметкерлері мен дворяндарының адалдығын оңай қамтамасыз етті. Бұны растау үшін ол келесі екі жылды оларды аралап шығумен өткізді.

After his coronation in the city of León in January 1066, Alfonso VI had to confront the expansionist desires (although Alfonso would prove himself as having the same or more so) of his brother Sancho II, who, as the eldest son, considered himself the sole legitimate heir of all the kingdoms of their father. The conflicts began after the death of their mother Queen Sancha on 7 November 1067, leading to seven years of war among the three brothers. The first skirmish was the Battle of Llantada, a trial by ordeal in which both brothers agreed that the one who was victorious would obtain the kingdom of the defeated brother. Although Sancho II was the winner, Alfonso VI did not comply with the agreement; even so, relations between them remained cordial as evidenced by the fact that Alfonso was present at the wedding of Sancho II to an English noblewoman named Alberta on 26 May 1069. This was the same event where both decided to join forces to divide between themselves the Kingdom of Galicia that had been assigned to their younger brother García II. In the wake of the fratricidal war waged between the successors of al Muzaffar, ruler of the taifa of Badajoz, upon the latter's death in 1068, Alfonso managed to exploit the situation in order to extract economic profit, even though the taifa nominally fell under García's sphere of influence. With the complicity of Alfonso VI, Sancho II invaded Galicia in 1071, defeating their brother García II who was arrested in Santarém and imprisoned in Burgos until he was exiled to the Taifa of Seville, then under the rule of Al Mu'tamid ibn Abbad. After eliminating their brother, Alfonso VI and Sancho II titled themselves kings of Galicia and signed a truce. The truce was broken with the Battle of Golpejera on 12 January 1072. Although Sancho II's troops were victorious, he decided not to persecute his brother Alfonso, who was imprisoned in Burgos and later transferred to the monastery of Sahagún, where his head was shaved and he was forced to wear a chasuble. Thanks to the intercession of their sister Urraca, Sancho and Alfonso reached an agreement under which Alfonso VI was able to take refuge in the Taifa of Toledo under the protection of his vassal Al Mamun, accompanied by his childhood friend, the faithful Pedro Ansúrez and his two brothers Gonzalo and Fernando. Alfonso VI, from his exile in Toledo, obtained the support of the Leonese nobility and his sister Urraca, who remained strong in the city of Zamora, a lordship that Ferdinand I had granted her previously. When Urraca refused to exchange Zamora for other cities that Sancho had offered her in an effort to control the fortress of Zamora, "key to the future expansion south of the Duero", Sancho besieged the city. However, during the siege, Sancho II was murdered. According to tradition, during the siege a nobleman named Vellido Dolfos appeared before the king, claiming to have changed his loyalty from Urraca to Sancho. Under the pretense of showing him the weak parts of the city's walls, Dolfos separated the king from his guard and killed him with a spear. Although there is no clear evidence that Sancho II's death was due to treason rather than deceit, since Dolfos was Sancho II's enemy, his murder occurred in a warlike attack during the siege, not near the city walls, but rather in a nearby forest where Dolfos lured the Castilian king away from his armed protection. The violent death of Sancho II, who had no descendants, allowed Alfonso VI to reclaim his throne as well as Sancho's and Garcia's original inheritances of Castile and Galicia, respectively. Although Rodrigo Díaz de Vivar (El Cid), the standard bearer and confidant of King Sancho II, was present at the siege of Zamora, the role he played in this event is not known. Neither can Sancho II's death be blamed on Alfonso VI, who, when his brother was killed, was in exile far from the events. However, this did nothing to prevent speculation that Alfonso was somehow involved in Sancho's murder; despite a paucity of evidence, "minstrels and ballads filled this void with beautiful literary creations devoid of any historical reality". The lingering suspicion over this event would later become part of the Leyenda de Cardeña, a set of legendary narrative materials concerning El Cid which began to develop in the 13th century. According to legend, Alfonso VI was forced by El Cid to take an oath denying that he had been involved in his brother's death, thus giving rise to mutual distrust between the two men, despite Alfonso VI's efforts at rapprochement by offering his kinswoman Jimena Díaz to El Cid in marriage as well as the immunity of his patrimony. These events and their consequences would eventually come to be considered historical by many later chroniclers and historians; however, most modern historians deny that such an event ever took place. Thanks to Sancho II's death, García II could regain his own throne of Galicia; however, the following year, on 13 February 1073, Alfonso summoned García to a meeting, whereupon he imprisoned his younger brother. Garcia was held at the castle of Luna for seventeen years, where he eventually died on 22 March 1090. With his two brothers out of the way, Alfonso VI was able to secure the loyalty of both the high clergy and the nobility of his territories with ease; to confirm this, he spent the next two years visiting them.

Аумақтық кеңейту (10721086)

Енді Леон тағында орнатылған және готика дәстүрінің қалдығы болған "Император" атағымен, Альфонсо VI келесі он төрт жыл билік еткен кезінде Уклес және Бану Диль Нун отбасының жерлері сияқты жаулаулар арқылы өзінің аумақтарын кеңейтті. 1072 жылы ол өзін Испания королі деп жариялады. 1074 жылы Толедо тайфасының билеушісі Аль Мамунмен одақтасып, Альфонсо Гранада тайфасының зирид билеушісі Абд Аллаға қарсы жорық ұйымдастырып, стратегиялық Алкала-ла-Реал бекінісін басып алды. 1076 жылы Наварраның Санчо IV қайтыс болғаннан кейін, мұрагерлікке тек кіші ұлдары қалды, соның салдарынан Наварра дворяндары тәжді кімге беру керектігі мәселесінде екіге бөлінді. Альфонсо VI дереу Калахорра мен Нахераны басып алды, сондай-ақ Виская, Алава және Ла Риоха дворяндарынан қолдау алды, ал шығыс дворяндары Арагонның Санчо Рамиресін қолдады, ол патшалықтың қалған бөлігіне көшті. Екі патша келісімге келгеннен кейін Санчо Рамирес Наварраның патшасы ретінде танылды, ал Альфонсо VI 1077 жылы Imperator totius Hispaniae ("Барлық Испания императоры") атағын қабылдап, Алава, Виская, Гипускояның бір бөлігі және Ла Буреба аумақтарын аннексиялады. Оның кең аумақтық кеңеюі Тайфа мұсылман мемлекеттерінің есебінен болды. Альфонсо VI олардың экономикалық құндылықтарын париялар жүйесі арқылы пайдаланды және әскери шаралармен қорқытып, көптеген Тайфа мемлекеттерін өзінің алым төлеушілеріне айналдырды. 1074 жылы ол Толедодан алынатын пария төлемдерін қайта жаңартып, сол жылы сол қаланың әскерлерінің көмегімен Гранада тайфасының жерлерінде ағаштарды кесіп, олардың салық төлеуін қамтамасыз етті. 1076 жылы Валенсияны басып алуды қалаған Сарагоса эмирі Альфонсо VI-ге кедергі келтірмей, пария төлемдерін қайта бастауға келісті. 1079 жылы ол Корияны жаулап алды. Осы жылдардағы бастамалардың бірі, "Руэданың сатқындығы" деп белгілі болған, сәтсіздікке ұшырады. Бұл 1083 жылы Руэда-де-Жалон бекінісінде болды, онда Альфонсо VI Сарагоса тайфасына қарасты сол бекіністің губернаторы оны Леон патшасына тапсыруға ниетті екенін естіді. Патшаның әскерлері бекініске кіргенде шабуылға ұшырады, соның салдарынан патшалықтың бірнеше маңызды ақсүйектері қаза тапты. 1074 жылы Альфонсо VI-нің вассалы және досы, Толедо тайфасының патшасы Аль Мамун Кордобада уланып қайтыс болды, оның орнына немересі Аль Кадир келді, ол өзіне қарсы көтерілісті тоқтату үшін Леон монархынан көмек сұрады. Альфонсо VI бұл сұранысты Толедоны қоршауға алу үшін пайдаланды, ол 1085 жылдың 25 мамырында түсті. Тағын жоғалтқаннан кейін Аль Кадир Альвар Фанестің қорғауында Валенсия тайфасының патшасы ретінде жіберілді. Бұл операцияны жеңілдету және өткен жылдан бері төленбеген қаланың қарызы болған парияларды қайтару үшін Альфонсо VI 1086 жылдың көктемінде Сарагосаны қоршауға алды. Наурыз айының басында Валенсия Аль Кадирдің билігін қабылдады, ал Ксатива Тортоза мен Лерида билеушілерінен көмек сұрауға мәжбүр болды. Олардың аймаққа жасаған шабуылдары сәтсіз аяқталды және Фанез әскерлерінің қысымымен кері шегінді. Бұл маңызды жаулаудан кейін Альфонсо VI-ге al Imbraţūr dhī l Millatayn ("Екі діннің императоры") атағы берілді, сондай-ақ қаланың маңызды мұсылман халқына олардың мүліктеріне құрмет көрсетумен қатар, негізгі мешітті пайдалану құқығын уәде етті. Бұл шешімді жаңа тағайындалған Толедо архиепископы Бернард Седирак патшаның Толедодан кеткен уақытында королева Констанцияның қолдауымен қайтарып алды. Толедоны басып алу, Альфонсо VI-ге өзі қолданып жүрген атақтарына Толедо королі атағын қосуға мүмкіндік берді (victoriosissimo rege in Toleto, et in Hispania et Gallecia), соның салдарынан Талавера және Аледо бекінісі сияқты қалалар басып алынды. Ол 1085 жылы Майрит (қазіргі Мадрид) қаласын қарсылықсыз, капитуляция арқылы басып алды. Орталық жүйе мен Тахо өзені арасындағы аумақты біріктіру Леон Корольдігі үшін операциялар базасы ретінде қызмет етті, одан Кордова, Севилья, Бадахос және Гранада тайфаларына қарсы жаңа шабуылдар ұйымдастырылуы мүмкін.

Now established on the Leonese throne, and with the title of "Emperor", a relic of the Gothic tradition, Alfonso VI spent the following fourteen years of his reign expanding his territories through conquests such as that of Uclés and the lands of the Banu Di l Nun family. In 1072 he entitled himself rex Spanie. In 1074, in alliance with Al Mamun, ruler of the Taifa of Toledo, Alfonso waged an offensive against the Zirid ruler of the Taifa of Granada, Abd Allâh, taking the strategic fortress of Alcalá la Real. Following the assassination of Sancho IV of Navarre in 1076, leaving only minor sons, the local Navarrese nobility divided over the succession to the Navareese crown. Alfonso VI had immediately taken possession of Calahorra and Najera, and also received the support of the nobility of Vizcaya Álava and La Rioja, while the eastern nobility supported Sancho Ramírez of Aragon, who moved into the remainder of the kingdom. After the two kings reached an accord, Sancho Ramírez was recognized as king of Navarre and Alfonso VI annexed the territories of Álava, Vizcaya, part of Guipúzcoa and La Bureba, adopting in 1077 the title of Imperator totius Hispaniae ("Emperor of all Spain"). His great territorial expansion came at the expense of the Taifa Muslim kingdoms. Alfonso VI continued their economic exploitation by means of the system of parias, and succeeded in subduing most of the Taifa kingdoms as his tributaries, enforced by the threat of military intervention. In 1074, he probably recovered payment of the parias of Toledo, and the same year, helped by troops of that city, he cut down trees on the lands of the Taifa of Granada, which consequently also began to pay him taxes. In 1076, the Emir of Zaragoza, who wished to seize Valencia without being disturbed by Alfonso VI, agreed to resume payment of the parias. In 1079, he conquered Coria. One of the initiatives of these years, known as the "Treason of Rueda", ended in failure. It took place in 1083 in the castle of Rueda de Jalón, when Alfonso VI received news that the governor of that stronghold, which belonged to the Taifa of Zaragoza, intended to surrender it to the Leonese king. The king's troops were ambushed when they entered the castle and several of the most important magnates of the kingdom were killed. In 1074, Alfonso VI's vassal and friend Al Mamun, king of the Taifa of Toledo died of poisoning in Córdoba, and was succeeded by his grandson Al Qádir, who asked for help from the Leonese monarch to end an uprising against him. Alfonso VI took advantage of this request to besiege Toledo, which finally fell on 25 May 1085. After losing his throne, Al Qádir was sent by Alfonso VI as king of the Taifa of Valencia under the protection of Álvar Fáñez. To facilitate this operation and to recover payment of the parias owed by the city, which had failed to pay him since the previous year, Alfonso VI besieged Zaragoza in the spring of 1086. In early March, Valencia accepted the rule of Al Qádir; Xàtiva resisted requesting the aid of the rulers of Tortosa and Lérida until he was forced to do so. Their raid of the region failed, and they withdrew under harassment by the troops of Fáñez. After this important conquest, Alfonso VI was entitled al Imbraţūr dhī l Millatayn ("Emperor of the Two Religions") and as a gesture to the important Muslim population of the city, he promised them, in addition to respecting their properties, the right to use the main mosque. This decision was later revoked by the newly appointed archbishop of Toledo, Bernard of Sédirac, who took advantage of the king's absence from Toledo and with the support of Queen Constance. The occupation of Toledo—which allowed Alfonso VI to incorporate the title of King of Toledo with those he already used (victoriosissimo rege in Toleto, et in Hispania et Gallecia)—led to the taking of cities such as Talavera and fortresses including the castle of Aledo. He also occupied Mayrit (now Madrid) in 1085 without resistance, probably by capitulation. The incorporation of the territory situated between the Sistema Central and the Tajo river would serve as the base of operations for the Kingdom of León, from where he could launch more attacks against the Taifas of Cordoba, Seville, Badajoz and Granada.

Алморавидтердің шапқыншылығы (10861109)

Ауқымды және стратегиялық Толедо тайфасын жаулап алу, Валенсияны бақылау және Аледоны иелену, Мурсияны Аль-Андалустың қалған бөлігінен оқшаулаған, Иберия түбегінің мұсылман билеушілерін алаңдатты. Тайфа патшалықтарына әскери және экономикалық қысым Севилья, Гранада, Бадахоз және Альмерия тайфаларының билеушілерін Мағрибті басқарған Альморавид әмірінен, Юсуф ибн Ташфиннен көмек сұрауға мәжбүр етті. 1086 жылдың шілде айының соңында Альморавид әскерлері Гибралтар боғазынан өтіп, Алгесирасқа қоныс аударды. Севильяда Альморавид әскері Тайфа патшалықтарының әскерлеріне қосылды және олар Экстремадураға қарай жүріп кетті. Сол жерде, 23 қазанда 1086 жылы олар Саграхас шайқасында Альфонсо VI әскерлерімен кездесті (ол Сарагоса қоршауын тастауға мәжбүр болды). Валенсиядан шақырылған Альвар Фанез патшаның әскеріне қосылды. Соғыс христиан әскерлерінің жеңілуімен аяқталды, олар өздерін қорғауға Толедоға оралды. Әмір жеңіспен пайдаланбады, өйткені ұлының өліміне байланысты Африкаға оралуға мәжбүр болды. Бұл жеңіліс Иберия түбегінде шамамен үш онжылдыққа созылған жаңа дәуірдің басталуын білдірді, онда әскери бастаманы Альморавидтер қабылдады және Альфонсо VI қорғанысқа түсуге мәжбүр болды. Алайда ол Альморавидтердің басты нысанасы болған Толедоны ұстап алды. Альфонсо VI Еуропадағы христиан патшалықтарынан Альморавидтерге қарсы крест жорығын ұйымдастыруды сұрады, олар оның жаулап алған барлық аумақтарын, Толедодан басқа қайтарып алған еді, онда король күшті болып қалды. Өзінің билігін нығайту үшін ол 1086 жылдың аяғында немесе 1087 жылдың басында Толедоға келген Эль-Сидпен татуласты. Соның салдарынан Андалусия тайфалары парияларға ақы төлеуді тоқтатты. Алайда Сид екі жыл бойы тайпаның бүлікшілерін қайтадан қол астына алды. Тіпті крест жорығы жүзеге аспаса да, Иберия түбегіне көптеген шетелдік рыцарьлар келді. Олардың қатарында Ремонд пен Генрих Бургундиялықтар болды, олар Альфонсо VI-нің қыздары Урака (1090) және Терезаға (1094) үйленді, бұл жартылай арал патшалықтарында Анскаридтер мен Капеция әулеттерін құруға әкелді. 1087 жылдың қысында крестшілер Туделаны қоршап алды, бірақ кейін кері шегінді. Сол жылы король ағасы Гарсия II-ді босатуды көздеген Галисиядағы көтерілісті басады. 1088 жылы Юсуф ибн Ташфин екінші рет Гибралтар боғазынан өтті, бірақ Аледо қоршауында жеңілді және тайфалардың көптеген билеушілері қашып кетті. Әмір жарым аралға қайта оралғанда, ол тайфа билеушілерін құлатып, бүкіл Аль-Андалус аумағының жалғыз патшасы болды. Аледодағы мұсылман жеңілісінің арқасында Альфонсо VI қала билеушісіне Гранада аумағындағы барлық ағаштарды кесіп тастаймын деп қорқытып, қаланы қайтадан бағындыру үшін Севильяға барды. Гранадалық Абдалла ибн Булуггин Юсуф ибн Ташфиннен біржола алыстады және Альфонсо VI оған бағынуына байланысты көмектесуге уәде берді. 1090 жылы маусымда Альморавидтер үшінші шабуыл жасап, Гранада патшасын құлатты, Кордова губернаторын жеңді, Алмодовар дел Рио шайқасынан кейін Севильяға кірді және король Аль Мутамиді елден қуды. Жылдың екінші жартысында оңтүстік тайфалардың барлығын альморавидтер жаулап алды және Альфонсо Севилья патшасына көмектесу туралы уәдесін орындай алмады. Патша барлық майданда сәтсіздіктерден зардап шекті: шығыста ол Тортозаны басып алмады, өйткені оны басып алуға қатысатын генуэздік флот кешіктірілді; оңтүстікте Аль Кадир көтеріліске түсіп, құлдырады; оңтүстікте Севилья патшасының қызы Зайдамен қарым-қатынасы оның жарым аралдағы мұсылмандардың альморавидтерге қарсы чемпионы ретінде беделін арттыра алмады; және, ақырында, батыста Бадахоз патшасымен одақ Солтүстік Африканың осы аумақты жаулауына кедергі келтірмеді. Бұл одақтың бағасы ретінде Альфонсо VI Лиссабонды, Синтраны және Сантаремді алды, бірақ 1094 жылдың қарашасында оның қайын атасы Раймонд Бургундиялық, осы қалаларды қорғауға жауапты болған, Бадахозды аз уақыт бұрын алған Альморавид әскерімен жеңілді. Альфонсо VI үшін жалғыз жақсы жаңалық - 21 қазанда Куарте шайқасында өзіне қарсы шыққан Альморавид әскерін жеңген Эль Сидтің маусымда Валенсияны қайтарып алуы. Бұл жеңіске жетіп, шамамен он жылға дейін шығыс шекарасы бекітілді. Кейбір тарихшылардың айтуынша, Альфонсо VI кейіннен күйеуінің ұлдары Реймонд пен Генрихтің патшалықты өлтіргеннен кейін бөліп алу туралы сөз байласуын бұзған. Оларды бір-біріне қарсы айналдыру үшін ол Генрих пен Терезаға Португалия графының үкіметін берді, ол бұрын Реймонд басқарған, Миньо өзенінен Сантаремге дейінгі жерлерді қамтыды, ал Реймондтың үкіметі Галисиямен шектелді. Басқа ғалымдар бұл келісім 1103 жылға дейін жасалмағанын көрсетті, керісінше Генрихтің тағайындалуы 1094 жылғы әскери жеңіліске жауап ретінде жасалғанын ұсынды. 1097 жылы төртінші Альморавид шабуылы болды. Альфонсо Сарагосаға вассалы Аль Мустаин II-ге Арагон және Наварр патшасы Питер I-ге қарсы күресіне көмектесуге бара жатқанда жаңалықты алды. Тағы да Альморавидтердің мақсаты Толедо болды және олар 15 тамызда Консуэгра шайқасында христиан күштерін жеңді, бұл 1086 жылы Саграхастағы жеңіліспен басталған Альфонсо VI билігінің төмендеуін растады. 1099 жылы Альморавидтер Толедоны және айналасындағы аудандарды қорғаған көптеген қамалдарды жаулап алды және келесі жылы қаланы жаулауға сәттілікке жете алмады. Альфонсоның күйеуі Генрих Толедоны қорғауға жауапты болды, өйткені король сол кезде Валенсияда оның қорғанысын тексеріп жатқан еді. Эль Сид өткен жылы қайтыс болды және оның әйелі Химена қаланы басқарды. 1102 жылы Альфонсо VI Альморавид қаупіне қарсы Валенсияға көмектесу үшін әскер жіберді. Шайқас Кульера қаласында өтті және нақты жеңімпаз болмады, бірақ Альфонсо оны қорғауға тым қымбат деп шешкендіктен Валенсия Альморавидтердің қолына түсті. Альфонсо VI Валенсияны наурыз және сәуір айларында эвакуациялауды қадағалады және кетіп бара жатып өртеді; мамыр айында Альморавидтер қалдықтарына ие болды. Сонымен қатар, ол Корияны қорғаған Саламанканы және Гуадаррамадан ең қолайлы жолмен тау өткелін қорғаған Авиланы қайтадан бекітті, Толедоның евентуальды жоғалуына дайындалуға тырысты. Шығыстан қорғау үшін 1104 жылы ол Мадинаселиді қоршап алып, жаулап алды, ол Толедо аймағына Жаллон өзенінің аңғары арқылы шабуыл жасауға болатын маңызды орын болды. 1104, 1105 және 1106 жылдары король Андалусия аумағына бірнеше шабуылдар жасады, 1106 жылы Малагаға жетті және өз патшалығына көптеген мосарабтарды әкелді. 1108 жылы Альморавид Тамимнің әскерлері, Кордова губернаторы және Юсуф ибн Ташфин ұлы Толедо емес, Уклес қаласына шабуыл жасады. Альфонсо VI Сахагунда, жақында үйленген, қарт және ескі жарақатынан кейін атқа мінуге шамасы келмейтін еді. Бану Ди л Нун жерлерінің губернаторы Альвар Фанез армияның бас қолбасшысы болды. Оған корольдің жалғыз ұлы және мұрагері Санчо Альфонсес қосылды. Әскерлер 1108 жылдың 29 мамырында Уклес шайқасында шайқасты және христиан әскерлері тағы бір жеңіліске ұшырады. Жаңа Санчо Альфонсес, тақтың мұрагері шайқаста қаза болды. Соның салдарынан қайта жаулау 30 жылға тоқтады және Португалия графы тәуелсіз патшалыққа айналды. Әскери жағдай да қиын болды, өйткені Альморавидтер Аранхуэс пен Сорита арасындағы Тагус өзенінің барлық қорғаныс шекарасын дерлік жаулап алды және мұсылман халқының көтерілісі болды...

The conquest of the extensive and strategic Taifa of Toledo, the control of Valencia and the possession of Aledo, which isolated Murcia from the rest of Al Andalus, worried the Muslim sovereigns of the Iberian Peninsula. The military and economic pressure on the Taifa kingdoms led the rulers of the Taifas of Seville, Granada, Badajoz, and Almeria to seek help from Yusuf ibn Tashfin, the Almoravid Emir who ruled the Maghreb. At the end of July 1086, Almoravid troops crossed the Strait of Gibraltar and landed in Algeciras. In Seville, the Almoravid army joined the troops of the Taifa kingdoms, and together they marched to Extremadura. There, on 23 October 1086, they faced the troops of Alfonso VI (who had to abandon the siege of Zaragoza) in the Battle of Sagrajas. Álvar Fáñez, who had been called from Valencia, came and joined the king's forces. The battle ended with the defeat of the Christian troops, who returned to Toledo to defend themselves. The Emir, however, did not take advantage of the victory since he had to rush back to Africa because of the death of his son. The defeat marked the beginning of a new era in the Iberian Peninsula that lasted about three decades, in which the military initiative was taken by the Almoravids and Alfonso VI had to remain on the defensive. Nevertheless, he was able to retain Toledo, the main target of the Almoravid attacks. Alfonso VI asked the Christian kingdoms of Europe to organize a Crusade against the Almoravids, who had recovered almost all the territories he had conquered, with the exception of Toledo, where the king remained strong. To reinforce his position, he reconciled with El Cid, who came to Toledo in late 1086 or early 1087. As a consequence of the serious defeat, the Andalusian taifas stopped paying the parias. The Cid, however, succeeded in re subjugating the rebel Taifas over next two years. Even though the crusade did not finally materialize, a large number of foreign knights came to the Iberian Peninsula. They included Raymond and Henry of Burgundy, who married Alfonso VI's daughters Urraca (1090) and Teresa (1094), respectively, which led to the establishment of the Anscarid and Capetian dynasties in the peninsular kingdoms. Some of the crusaders unsuccessfully besieged Tudela in the winter of 1087, before withdrawing. That same year, the king crushed a revolt in Galicia aimed at releasing his brother García II. In 1088 Yusuf ibn Tashfin crossed the Strait of Gibraltar for the second time, but was defeated at the siege of Aledo and suffered the desertion of many of the rulers of the taifas. When the emir came again to the peninsula, he decided to depose all the taifa rulers and became the sole king of the entire Al Andalus territory. Thanks to the Muslim defeat in Aledo, Alfonso VI had been able to resume the collection of the parias by threatening the ruler of the city that he would chop all the trees in the territory of Granada and then went to Seville to subjugate the city again. Abdallah ibn Buluggin of Granada had distanced himself definitively from Yusuf ibn Tashfin and Alfonso VI promised to help him in exchange for his submission. In June 1090, the Almoravids launched a third attack, deposed the king of Granada, defeated the governor of Córdoba, and after the Battle of Almodóvar del Río, entered Seville and sent King al Mutamid into exile. In the second half of the year, all the southern taifas had been conquered by the Almoravids and Alfonso was not able to fulfill his promise to help the king of Seville. The king suffered setbacks on all fronts: in the east he failed to seize Tortosa due to the late arrival of the Genoese fleet that was to take part in its capture; further south, Al Qádir was deposed in a revolt; in the south, his relation with Zaida, daughter in law of the king of Seville failed to enhance his image as the champion of the Muslims of the peninsula against the Almoravids; and, finally, in the west, the alliance with the king of Badajoz did not stop the North Africans from conquering this territory. As the price for this alliance, Alfonso VI had obtained Lisbon, Sintra, and Santarém, but lost them in November 1094 when his son in law Raymond of Burgundy, responsible for defending these cities, was defeated by the Almoravid army that had taken Badajoz shortly before. The only good news for Alfonso VI was the recovery of Valencia in June by El Cid, who had defeated the Almoravid army that had advanced against him in the Battle of Cuarte on 21 October. This victory set the eastern border for about a decade. According to some historians, Alfonso VI later defeated a conspiracy of his sons in law Raymond and Henry who had plotted to divide the kingdom at his death. To turn them against each other, he gave Henry and Teresa the government of the County of Portugal, until then ruled by Raymond, which comprised the lands from the Minho river to Santarém, while the government of Raymond was limited to Galicia. Other scholars, however, have shown that the pact could not have been made before 1103, suggesting instead that Henry's appointment was made in response to the military defeat of 1094. In 1097, there was a fourth Almoravid invasion. Alfonso received the news when he was on his way to Zaragoza to assist his vassal Al Mustain II in his confrontation with King Peter I of Aragon and Navarre. Once again, the Almoravid objective was Toledo, and they defeated the Christian forces at the Battle of Consuegra on 15 August, thus confirming the decline of the reign of Alfonso VI that had begun in 1086 with the defeat at Sagrajas. In 1099, the Almoravids conquered a large number of the castles that defended Toledo and the surrounding areas and, in the following year, they tried unsuccessfully to seize the city. Henry of Burgundy, Alfonso's son in law, was in charge of defending Toledo since the king, at that time, was in Valencia inspecting its defenses. El Cid had died the previous year and his widow, Jimena, was governing the city. In 1102, Alfonso VI sent troops to help Valencia against the Almoravid threat. The battle took place in Cullera and ended without a clear winner, although Valencia fell into Almoravid hands regardless because Alfonso decided it was too expensive to defend. Alfonso VI supervised the evacuation of Valencia in March and April and set fire to it before leaving; in May, the Almoravids took possession of the remains. The same year, he undertook the repopulation of Salamanca, which protected Coria, and Ávila, which defended the mountain pass that was more accessible from Guadarrama, trying to prepare for an eventual loss of Toledo. To protect the area from the east, in 1104 he besieged and conquered Medinaceli, a key location from which the region of Toledo could be attacked from the east along the valley of the Jalón River. In 1104, 1105, and 1106, the king made several incursions into Andalusian territory, reaching Málaga in 1106, and returned with many Mozarabs, who settled in his kingdom. In 1108 the troops of the Almoravid Tamim, governor of Córdoba and son of Yusuf ibn Tashfin, attacked Christian territories, but this time the chosen city was not Toledo but Uclés. Alfonso VI was in Sahagún, recently married, elderly and with an old wound that prevented him from riding. Álvar Fáñez, governor of the lands of the Banu Di l Nun, was the commander of the army. He was accompanied by Sancho Alfónsez, the king's only son and heir. The armies clashed in the Battle of Uclés on 29 May 1108 and the Christian troops suffered another defeat. The young Sancho Alfónsez, heir to the throne, was killed in battle. As a consequence, the reconquista came to a 30 year standstill, and the County of Portugal eventually became an independent kingdom. The military situation was also serious since the Almoravids almost immediately seized the entire defensive border of the Tagus valley from Aranjuez to Zorita and there were uprisings of the Muslim population in this region.

Мұрагерлік дағдарыс

Ал енді қартайған Альфонсо VI өзінен кейінгі билік мәселесін шешуге мәжбүр болды. Берта 1099 жылдың соңында оған мұрагер бермей қайтыс болды; көп ұзамай Альфонсо Исабельге үйленді, ол оған екі қыз дүниеге келтірді, бірақ ұл болған жоқ. Жағдайды одан әрі қиындату үшін 1105 жылдың наурыз айында оның немересі Альфонсо Раимундес, Уррака мен Бургундиялық Раймондтың ұлы, патшаның Зайдадан туған ұлы Санчо Альфонсеске зиян келтіретін таққа талапкер ретінде пайда болды. Монтенегро Альфонсо VI Санчоны заңды деп санайды, бұл 1103 жылдың қаңтарында Каррион-де-лос-Кондесте өткен кеңес отырысымен сәйкес келеді, себебі сол күннен бастап Санчо өзінің қарындастары Раймонд пен Генрих Бургундиялықтың алдында корольдік жарлықтарды бекіте бастады. 1107 жылдың мамыр айында Альфонсо Леонда өткен Корольдік Курияда Санчоның мұрагер ретінде танылуын, қыздары мен күйеу балаларының ықтимал қарсылығына қарамастан, мәжбүрледі. Патша үшін жағдай Бургундиялық Раймондтың қыркүйек айындағы өлімімен және Урракамен жасалған келісіммен жақсарды, соның арқасында ол Галисияның тәуелсіз ханымы болып қала берді, егер ол қайтадан үйленбесе, онда Галисия оның ұлына өтеді. 1108 жылдың 29 мамырында Уклес шайқасында Санчоның қазасы Альфонсо VI-ді жалғыз еркек мұрагерісіз қалдырды. Одан кейін ол өзінің үлкен заңды қызы Урраканы өзінің мұрагері етіп тағайындады, бірақ оны 1108 жылдың күзінде өзінің бәсекелесі және белгілі батыры Арагон және Наварра королі Альфонсо I-ге үйлендіруді шешті. Неке келесі жылдың соңында болғанмен, күтілген тұрақтылыққа жеткізбеді, оның орнына сегіз жылға созылған ұзақ азаматтық соғысқа әкелді.

Өлім және жерлеу

Альфонсо VI 1109 жылдың 1 шілдесінде Толедода қайтыс болды. Патша қалаға Алморавидтердің күтілетін шабуылынан қорғану үшін келген. Оның денесі Сахагунға жеткізіліп, Сан-Бенито корольдік монастырында жерленді, осылайша монархтың өсиеті орындалды. Патшаның мәйіті тас қабірге қойылды, ол Корольдік монастырь шіркеуінің етегіне орналастырылды, Санчо IV билікке дейін, ол атасының ғибадатхананың етегінде жерленгенін жөнсіз деп есептеді және қабірді шіркеудің трансептіне, Беатрис, Лос Камерос әйелі және Кастилия инфанты Фредерик қызының қабіріне жақын көшіруге бұйрық берді, ол 1277 жылы ағасы, король Альфонсо X Дананың бұйрығымен өлімге ұшыраған. Патшаның мәйіті сақталған қабір алабұрадан жасалған арыстан мүсіндеріне тіреліп, ұзындығы сегіз, ені төрт, биіктігі төрт фут ақ мәрмәрден жасалған үлкен сандық болды, үстіне тегіс қара қақпақ жабылған. Қабір әдетте Фландрияда тоқылған жібекке оралған, онда патша тәж киіп, қаруланған күйде бейнеленген, екі жағында Кастилия мен Леонның гербтары, ал қабір басында крест бейнеленген. Альфонсо VI-ның мәйіті салынған қабір 1810 жылы Сан-Бенито корольдік монастырындағы өрт кезінде жойылды. Патшаның және оның бірнеше әйелдерінің мәйіттері 1821 жылға дейін, монахтар монастырдан қуылғанға дейін, монастырь бөлмесінде жиналып сақталды, содан кейін абат Рамон Алегриас оларды жәшікке салып, 1835 жылдың қаңтарына дейін Крест шіркеуінің оңтүстік қабырғасына орналастырды, содан кейін мәйіттер қайтадан жиналып, басқа жәшікке салынып, сол кезде патшаның әйелдерінің мәйіттері сақталған мұрағатқа жеткізілді. Мақсат – патшаның барлық мәйіттерін сол кезде салынып жатқан жаңа ғибадатханаға орналастыру еді. Алайда, 1835 жылы Сан-Бенито корольдік монастыры таратылғанда, монахтар корольдік мәйіттері бар екі жәшікті олардың бірінің туысына тапсырды, ол оларды 1902 жылға дейін жасырып сақтады, содан кейін оларды Замора Родриго институтының профессоры Родриго Фернандес Нуньес тапты. Альфонсо VI-ның мәйіті қазір Сахагун бенедиктин монахтар монастырында, ғибадатхананың етегінде, жылтыраған тас сандықта және қазіргі заманғы мәрмәр қақпағымен сақталған, ал жақын маңдағы қабірде, сондай-ақ жылтыраған, патшаның бірнеше әйелдерінің мәйіттері жатыр.

Alfonso VI died in Toledo on 1 July 1109. The king had come to the city to try to defend it from an imminent Almoravid attack. His body was taken to the locality of Sahagún, and was buried in the Royal Monastery of San Benito, thus fulfilling the wishes of the monarch. The mortal remains of the king were deposited in a stone sepulchre, which was placed at the feet of the church of the Royal Monastery, until the reign of Sancho IV, who deemed it unseemly that his ancestor was buried at the foot of the temple and ordered the tomb to be moved inside and placed in the church's transept, near the tomb of Beatriz, Dowager Lady of Los Cameros and daughter of Infante Frederick of Castile who had been executed by orders of his brother, King Alfonso X the Wise in 1277. The sepulchre that contained the remains of the king, now having disappeared, was supported on alabaster lions, and was a large ark of white marble, eight feet long and four wide and tall, being covered by a smooth black lid. The tomb was usually covered by a silk tapestry, woven in Flanders, bearing the image of the king crowned and armed, with the representation of the arms of Castile and León on the sides, and a crucifix at the head of the tomb. The tomb that contained the remains of Alfonso VI was destroyed in 1810, during the fire at the Royal Monastery of San Benito. The mortal remains of the king and those of several of his wives were collected and preserved in the abbey chamber until 1821, when the monks were expelled, and were then deposited by the abbot Ramón Alegrías in a box, which was placed in the southern wall of the chapel of the Crucifix until January 1835, when the remains were collected again and placed in another box and taken to the archive where the remains of the wives of the sovereign were at that time. The purpose was to place all the royal remains in a new sanctuary that was being built at that time. However, when the Royal Monastery of San Benito was dissolved in 1835, the monks delivered the two boxes with the royal remains to a relative of one of them, who kept it hidden until 1902, when these were discovered by Rodrigo Fernández Núñez, a professor at the Institute of Zamora Rodrigo. The mortal remains of Alfonso VI are now in the Monastery of the Benedictine nuns of Sahagún, at the foot of the temple, in a smooth stone ark and with a cover of modern marble, and in a nearby sepulchre, equally smooth, lie the remains of several of the king's wives.

Жұбайлар, кәнизақтар және ұрпақтар

Патшаның замандасы, Овьедо епископы Пелагий өзінің "Chronicon regum Legionensium" ("Леон патшаларының шежіресі") еңбегінде Альфонсо VI-ның бес әйелі және екі ең асыл кәнизақ болғанын хабарлайды. Епископтың сөзінше, әйелдері – Агнес, Констанс, Берта, Изабель және Беатрис, ал кәнизақтары – Химена Муньос және Зайда. Пиреней тауларының солтүстігіндегі кейбір шежірешілер Альфонсо VI Англия королі және Нормандия герцогы Вильгельм Жеңімпаздың қызы Агатаға бұрын үйленгенін айтады.

Нормандиялық Агата (?)

Бірнеше солтүстік дереккөздер Альфонсоның Англия королі және Нормандия герцогы Жеңімпаз Уильямның қызы Агатамен құдаласуға келісілгенін, бұл келісім 1067 жылы жасалғанын хабарлайды. Ол Иберияға жіберілген, бірақ некеге үлкермес бұрын қайтыс болған деседі. Ғалымдар Альфонсо осы Иберия патшасы болған-болмағаны және егер болса, онда Уильямның қызы Агата ма, әлде басқа қызы Аделаида ма екені туралы пікір таластырып жүр.

Аквитаниялық Агнес

1069 жылы Аквитания герцогы Вильгельм VIII-нің қызы Агнеспен никелесу туралы келісімге қол қойылды. Ол кезде Агнес бар болғаны 10 жаста болғандықтан, ресми үйлену тойына оның 14 жасқа толуын күту қажет болды, ол 1073 жылдың соңында немесе 1074 жылдың басында өтті. Ол 1077 жылдың 22 мамырына дейін патшалық грамоталарда есімдері кездеседі; осы күннен бастап патша құжаттамада жалғыз көрсетіледі. Агнес 1078 жылдың 6 маусымында қайтыс болды делінеді. Алайда, 12 ғасырдың ағылшын жылнамашысы Ордерик Виталис Агнес пен Альфонс VI-ның некесінің 1080 жылы туыстық байланыс себептерімен бұзылғанын, ал Агнес 1109 жылы Мэн графы Ильяс I-ге қайтадан тұрмысқа шыққанын айтады. Рейлидің пікірінше, неке 1077 жылы балалардың болмауына байланысты бұзылған. Бірақ Гамбра осымен келіспейді және бұл пікірді қолдайтын сенімді деректер жоқ деп санайды. Ордерик айтқаннан басқа, осы айыптау тек L'art de vérifier les dates жинағында кездеседі және Гамбраның сөзіне сүйенсек, "жақсы сілтемелердің болмауына байланысты Агнес бас тартқан деген мәлімдемеге сену мүмкін емес". Одан әрі, Лукас де Туй өзінің Chronicon mundi еңбегінде патшайымның Сахагунда жерленгенін көрсетеді. Соңында ол мынаны атап көрсетеді: "Егер осындай маңызды оқиға болған болса, Альфонс VI бірден Агнес отбасынан шыққан тағы бір ханшайымға үйленгенінің мәні болмас еді". Агнес пен корольдің келесі әйелі Констанция үшінші буын туысқандары болды, екеуі де Аквитания герцогы Вильгельм III-тің ұрпақтары. Салазар и Ача Ордериктің қателік жасағанын, Альфонс VI-ның соңғы әйелі Беатрис оның жесірі ретінде Мэн графына үйленгенін мәлімдейді.

Химена Муньоз

Агнес қайтыс болғаннан кейін, король Овьедо епискобы Пелагийдің айтуынша, "өте асыл" (nobilissima) кәнизагы, "патшалық әулетінен шыққан" (real generacion) Химена Муньоспен заңды емес қарым-қатынаста болды. Олардың 1078 және 1080 жылдар аралығында туған екі заңсыз қызы болды:

Эльвира (шамамен 1079 ж., 1157 жылғы сәуірден кейін), алғаш Тулуза графы Рамон IV-ке, содан кейін Фернандо Фернандес де Каррионға үйленді. Тереза (шамамен 1080 ж., 11 қараша 1130 ж.), Португалия графы Генриге үйленді; олар Португалия графтығын басқару құқығын алды және олардың үлкен ұлы Афонсу Энрикеш Португалияның бірінші патшасы атанды.

Бургундиялық Констанция

1079 жылдың соңында Альфонсо VI Бургундиялық Констансаға үйленді, ол алғаш рет 8 мамыр 1080 жылы патшалық грамоталарда айтылады. Ол Шалон-сюр-Сона графы Хью III-нің баласыз жесірі және Бургундия герцогы Роберт I мен оның бірінші әйелі Хели де Семур-ан-Брионнаның қызы, сондай-ақ Франция королі Хью Капеттің шөбересі болды. Ол Клуни аббаты Гугтың немересі және Бургундияның Генрихтің тәтесі еді. Констанция 1093 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасқан осы одақтан алты бала дүниеге келді, бірақ олардың тек біреуі ересек жасқа жетті: Уррака (шамамен 1080 – 1126 жылдың 8 наурызы), Леона мен Кастилия тақтарына әкесінен кейін мұрагер болды, ол бірінші күйеуі Бургундияның Раймундына, екінші күйеуі Арагон королі Альфонсо I-ге үйленді. Педро Гонсалес де Лара графымен болған қарым-қатынасынан оның екі заңды емес баласы болды. Оның орнын Бургундияның Раймундынан туған ұлы Альфонсо VII иеленді.

Зайда

Овьедо епископы Пелагий Зайданы патшаның екі күйеуінің бірі ретінде айтады және оның Севилья тайпасының билеушісі Аль-Мутамид ибн Аббадтың қызы болғанын мәлімдейді. Бірақ шындығында ол оның келіні, Аль-Мутамидтың ұлы Абу Наср Аль-Фатх аль-Мамунға, Кордова тайпасының билеушісіне үйленген. 1091 жылдың наурыз айында Альморавид әскері Кордова қаласын қоршады. 26-27 наурызда қоршау кезінде қайтыс болған Зайданың күйеуі, сақтық шарасы ретінде әйелін және балаларын Алмодовар-дель-Риоға жіберді. Жесір қалған Зайда Леон королінің сарайынан қорғаныш іздеді, содан кейін ол және оның балалары христиан дініне көшті; ол "Изабель" деген атпен суға батырылып, корольдің күйеуі болды. Олардың бір ұлы болды:

Санчо Альфонсе (шамамен 1094 – 29 мамыр 1108), Альфонсо VI-ның жалғыз ұлы және мұрагері. Оның Уклес шайқасында ерте қайтысы әкесіне зор қайғы келтірді, сондықтан ол да көп ұзамай қайтыс болды. Толедо архиепискобы Родриго Хименес де Раданың "Испания тарихы" (De rebus Hispaniae) еңбегінде Зайда Альфонсо VI-ның әйелдерінің қатарында саналады, бірақ Chronica Naierensis және Chronicon mundi Зайданың Альфонсо VI-ның әйелі емес, күйеуі болғанын көрсетеді. Хайме де Салазар и Ача, сондай-ақ басқа авторлар, оның ішінде Гонсало Мартинес Диес, олардың 1100 жылы үйленгенін және осы рәсіммен олардың ұлы Леон және Кастилия патшалықтарының мұрагері ретінде мойындалғанын айтады. Салазар и Ача пікірінше, Зайда мен Альфонсо VI-ның төртінші әйелі Изабель – бір адам, "кейінгі тарихшылардың оның Зайда емес екенін дәлелдеуге жасаған нәтижесіз әрекеттеріне қарамастан", және осыған сәйкес ол Эльвира мен Санча Альфонсестің анасы болуы мүмкін. Ол бұл пікірін бірнеше аргументтермен негіздейді, соның ішінде Бертаның соңғы рет көрінуі мен Изабельдің Альфонсоның әйелі ретінде алғашқы құжаты арасындағы уақыт аралығы оның басқа некелеріне дейінгі аралықтан әлдеқайда қысқа, бұл халықаралық дипломатияға қатысты болған деп есептеледі, және Салазар и Ачаның пікірінше, Изабель шетелдік ханшайым болудың орнына қол беруге дайын болған. Сонымен қатар, король Изабельмен үйленгеннен кейін көп ұзамай оның ұлы Санчо патшалық құжаттарды растауға кіріседі және егер Изабель мен Зайда бір адам болмаса, жаңа патшайым Санчоның болашақ ұлдарының есебінен оның жаңа беделіне жол бермес еді. Сондай-ақ, ол Асторга соборының 1107 жылғы 14 сәуірдегі құжатын келтіреді, онда Альфонсо VI кейбір құқықтарды (fueros) және актілерді "менің әйелім Изабель және біздің ұлымыз Санчомен" (cum uxore mea Elisabet et filio nostro Sancio) бірге жасайды. Бұл Санчоның "біздің ұлымыз" деп аталатын жалғыз құжат, өйткені басқаларында ол тек корольдің ұлы ретінде көрінеді, тіпті королева Изабель де құжаттарды растайды. Рейли епископ Пелагийдің Зайданы (суға батырылған Изабель) Альфонсоның 1100 жылы үйленген Изабельден ажыратып қарастырады, бірақ король өзінің ұлы Санчоның мәртебесін нығайту үшін 1106 жылдың наурыз айында королева Изабельге үйленуден бас тартып, баланың анасы Зайда/Изабельге қайтадан үйленгенін айтады. Альфонсо VI Зайдаға үйленген деген гипотезаны Менендес Пидал және Леви Провансал жоққа шығарды. 1106 жылдың 27 наурызында Альфонсо VI Лоренцана монастырына сыйлық беруді растады: ( ) eiusdemque Helisabeth regina sub maritali copula legaliter aderente, заңды некеде куәлік ететін ерекше формула. Салазар и Ача мен Рейли бұл цитатаны корольдің Зайдаға үйленгенін, осылайша олардың ұлын және күйеулік қатынасын заңды еткенін дәлелдейді. Алайда Гамбра бұған келіспейді және бұл "өте әлсіз аргумент, деректерге сілтеме жасаудан басталады, ол маңызды емес. Оның сипаты көбінесе әдеби және сәндік". Монтанер Фрутос та бұл гипотезаның "әлеуетті емес және проблемалық" екенін айтады, өйткені корольдың ұлын заңды ету үшін Зайдаға үйленуінің қажеті болмады және сонымен қатар француздық Изабель 1107 жылы оның епитафиясына сәйкес қайтыс болды. Монтанер Фрутос сондай-ақ бірнеше жылдан кейін, 1115 жылы, королева Уррака Толедо соборына мүлік сыйлаған кезде, корольдің әйелі ретінде тек бір Изабельді ғана атады.

Sancho Alfónsez (c. 109429 May 1108), Alfonso VI's only son and heir. His premature death in the Battle of Uclés so grieved his father that he too soon died. In the chronicle De rebus Hispaniae, by the Archbishop of Toledo, Rodrigo Jiménez de Rada, Zaida is counted among the wives of Alfonso VI, but the Chronica Naierensis and the Chronicon mundi indicate that Zaida was a concubine and not the wife of Alfonso VI. According to Jaime de Salazar y Acha, followed by other authors, among them, Gonzalo Martínez Diez, they married in 1100, and with this ceremony their son was legitimised and declared heir of the Kingdoms of León and Castile. For Salazar y Acha, Zaida and the fourth wife of Alfonso VI, Isabel, are the same person, "despite of the impotent efforts of later historians to try to prove that she was not the Moor Zaida", and, accordingly, she would also be the mother of Elvira and Sancha Alfónsez. He supports this based on several arguments, including the turnaround time between the last appearance of Bertha and Isabel's first charter as Alfonso's wife, much shorter than the interval preceding his other remarriages presumed to have involved international diplomacy, which Salazar y Acha argues indicates that Isabel was ready to hand rather than being a foreign princess. Likewise, he argues, shortly after the marriage of the king with Isabel his son Sancho begins to confirm royal charters and, if Isabel and Zaida were not the same person, the new queen would not have allowed the new protagonism of Sancho in detriment of her possible future sons. He also cites a charter from the cathedral of Astorga dated 14 April 1107 where Alfonso VI grants some fueros and acts cum uxore mea Elisabet et filio nostro Sancio (with my wife Isabel and our son Sancho). This is the only document where Sancho is referred to as "our son", since in others he only appears as the king's son even though Queen Isabel also confirms the charters. Reilly follows Bishop Pelagius in distinguishing the mistress Zaida (baptized Isabel) from the Isabel whom Alfonso married in 1100, but argues that to reinforce the position of his son Sancho, the king annulled his marriage to Queen Isabel in March 1106 and remarried to the boy's mother Zaida/Isabel. The hypothesis that Alfonso VI had married Zaida was rejected by Menéndez Pidal and Lévi Provençal. On 27 March 1106, Alfonso VI confirmed a donation to the monastery of Lorenzana: ( ) eiusdemque Helisabeth regina sub maritali copula legaliter aderente, an unusual formula that confirms a legitimate marriage. Salazar y Acha and Reilly interpret this quote as proof that the king had married Zaida, thus legitimising their son and the relationship of concubinage. Gambra, however, disagrees and says that it is "an extremely weak argument, starting with the documentary reference, which is scarcely significant. Its character is rather ornamental and literary." Montaner Frutos also says that this hypothesis is "unlikely and problematic" since it was not necessary for the king to marry Zaida to legitimize his son and that, furthermore, the French Isabel died in 1107 according to her epitaph. Montaner Frutos also mentions a donation from Queen Urraca years later, in 1115, when she donated properties to Toledo Cathedral and only mentions one Isabel as the king's wife.

Берта

1093 жылы 25 қарашада Альфонсо VI Бертамен үшінші рет үйленді, бірақ 1094 жылы 13 сәуірдегі құжатта ол сол кездегі дәстүр бойынша аталмаған. Атаулар туралы зерттеулер негізінде генеалог Сзабольц де Важэй оның Савойя әулетінен шыққан, Савойя графы Амадей II-нің қызы, Савойялық Бертаның (Иенрих IV-тің әйелі, қасиетті Рим императоры) немере қызы, Миландық Бертаның шөбересі және тағы бір Бертаның (Арагон және Наварра патшасы Петр I-ге үйленген) туысы екенін болжады. Оның сарайда алғаш рет 1095 жылы 28 сәуірде тіркелгені белгілі. Ол 1099 жылдың 17 қарашасы, корольдік құжатты соңғы рет растаған кезде, және 1100 жылдың 15 қаңтары, король Сантьяго-де-Компостела соборына сыйлық бергенде жалғыз болған кезде қайтыс болды. 1100 жылы 25 қаңтарда король қайтыс болған әйелінің құрметіне Сахагун монастырына сыйлық берді. Бұл некеден бала тумаған.

Изабелла

Альфонсо VI-ның соңғы некесінен бұрынғы некесі 1100 жылдың басында Изабелмен болды және «бұл Изабел араб мұсылман ханшайымы Зайдамен бір адам ба, әлде басқа адам ба деген мәселе ғасырлар бойы дау тудырды». Альфонсо мен Изабел алғаш рет 1100 жылдың 14 мамырында бірге көрінеді, бірақ бұл құжат күмәнді деп есептеледі, ал екінші рет сол жылдың белгісіз күнінде. Изабел туралы соңғы мәліметтер патшалық құжаттарда 1107 жылдың 8 және 14 мамырында кездеседі, және ол сол жылдың ортасында қайтыс болған болуы мүмкін. Салазар и Ачаның сөзіне сүйенсек, ол Зайда, крещениеден кейін Изабел деп аталған. Егер Зайдамен бірдей болмаса, оның тегі белгісіз. Овьедо епископы Пелагий оның тегі туралы ештеңе айтпайды және әулие Зайда мен әйелі Изабелдің арасында ешқандай байланыс жасайды. 13 ғасырда Лукас де Туй Изабелдің эпитафиясына сүйене отырып, оны Франция королі Людовик VI-ның қызы деп есептейді, бірақ бұл хронологиялық тұрғыдан мүмкін емес көрінеді. Рейли оның Бургундиядан шыққан болуы мүмкін деп санайды, бірақ бұл құжатта көрсетілмеген. Осы одақтан екі қыз дүниеге келді:

Санча (шамамен 1102 жыл, 10 мамыр 1125 жылға дейін), Лиебана графы Родриго Гонсалес де Лараның бірінші әйелі, одан Эльвира Родригес де Лара, Ургел графы Эрменголь VI-ның әйелі. Эльвира (шамамен 1103 жыл, 8 ақпан 1135 жыл), Сицилия королі Роже II-нің әйелі.

Беатрис

Алфонсо VI Беатричеге шамамен 1108 жылдың алғашқы айларында үйленді. Олар екеуі алғаш рет 1108 жылдың 28 мамырында Асторга соборында, содан кейін тағы екі патшалық грамотасында: 1109 жылдың 1 қаңтарында Леон соборында және сол жылдың 25 сәуірінде Овьедо соборында көрінді, бұл патшаның қайтысынан үш ай бұрын болды. Овьедо епископы Пелагийдің сөзіне сүйенсек, Беатриче жесір болғаннан кейін туған жеріне қайтып кеткен. Салазар и Аха болса, ол Аквитания герцогы Вильгельм VIII және оның үшінші әйелі Бургундиялық Хильдегарданың қызы болғандығын, сондай-ақ Мэн графы Элиас I-ге қайтадан үйленгенін айтады.

Мұра

Мәдени салада Альфонсо VI Сантьяго жолының қауіпсіздігін қамтамасыз етті және Галисия, Леон және Кастилия монастырларында Клюни реформаларын қолдады. 1073 жылдың көктемінде ол Клуни орденіне Леон монастырының алғашқы табыстауын жасады. Монарх мосараб немесе Толедо ритуалдарын римдік ритуалмен алмастырды. Осыған байланысты, Альфонсо VI мосараб және римдік брейвиарларды алып, отқа лақтырған деген кең таралған аңыз бар. Тек римдік брейвиар күйгеннен кейін, король мосараб брейвиарларын отқа лақтырып, римдік ритуалды енгізді. Толедоны бағындырған, ұлы еуропалық монарх Альфонсо VI өзі бастаған үлкен саяси жұмыстың Альморавидтердің шабуылдары мен ішкі кемшіліктер салдарынан ыдырап бара жатқанын өмірінің соңғы жылдарында көрді. Альфонсо VI Леонның императорлық идеясын толық қабылдады, ал еуропалық ықпалға ашықтығы оған Франциядағы замандастарының ең толыққанды көрінісін тапқан феодалдық саяси тәжірибені таныстырды. Осы екі фактордың бірігуінен Клаудио Санчес Альборнос Галисия және Португалия графтықтарын екі бургунд күйеуі Реймонд пен Генриге беруін түсіндіреді. Бірнеше жылдан кейін бұл шешім Португалияның тәуелсіздігіне және Альфонсо Раймундес басшылығымен тәуелсіз Галисия мүмкіндігіне әкелді, бірақ бұл инфант Леон королі Альфонсо VII болғанда іске аспады.