Луи V Бранденбургский: биография, правление как марграфа Бранденбурга и герцога Баварии (1323-1361). Борьба за власть, битва при Мюльдорфе, императорская корона.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Людовик V, Бранденбургтық деп аталған (1315 жылдың мамыр айы – 1361 жылдың 18 қыркүйегі), Виттельсбах әулетінің мүшесі, 1323 жылдан 1351 жылға дейін Бранденбург маргравы және 1347 жылдан өліміне дейін Бавария герцогы болып билік жүргізді. 1342 жылдан бастап Майнхардиндер әулетінен шыққан графиня Маргаретқа үйленуі арқасында Тироль графтығының бірлескен билеушісі де болды.
Louis V, called the Brandenburger (May 1315 – 18 September 1361), a member of the House of Wittelsbach, ruled as Margrave of Brandenburg from 1323 to 1351 and as Duke of Bavaria from 1347 until his death. From 1342 he also was co ruling Count of Tyrol by his marriage with the Meinhardiner countess Margaret.
Отбасылық тарихы
Людовик V Германия королі Людовик IV пен оның бірінші әйелі Беатриса Свидницаның үлкен ұлы болды. Оның әкесі, 1294 жылдан бері Бавария герцогы, 1314 жылы патша сайланды, Габсбургтердің қарсы патшасы Фридрих Әділмен бәсекелесті. Ол ұзаққа созылған тақ дауында өз құқықтарын қорғауға мәжбүр болды, соңында 1322 жылы Мюльдорф шайқасында Фридриктің әскерлерін жеңіп, 1328 жылы императорлық тәжді алды; бірақ бұл тәжді папа емес, Сьярра Колонна бастаған "Рим халқы" берді.
Louis V was the eldest son of King Louis IV of Germany and his first wife, Beatrice of Świdnica. His father, Duke of Bavaria since 1294, had been elected king in 1314, rivalled by the Habsburg anti king Frederick the Fair. He had to defend his rights in a lengthy throne quarrel, finally defeated Frederick's forces in the 1322 Battle of Mühldorf, and in 1328 received the Imperial crown; though not by the pope but by the "Roman people" led by Sciarra Colonna.
Бранденбургтің маркграфы
Мюльдорфтағы жеңісінен кейін король, принцсіз Бранденбург маркграфтығын иеленуге мүмкіндік алды, онда соңғы Асканиялық билеуші Генрих Бала 1320 жылы мұрагерсіз қайтыс болған еді. Генрихтің Асканиялық туысы, Саксония-Виттенберг герцогы Рудольф I-нің талаптарын елемеген король, 1323 жылы өзінің үлкен ұлы Людовикті маркграф етіп тағайындады. Людовик әлі кәмелетке толмағандықтан, Геннеберг графы Бертольд VII оның қамқоршысы болды және Бранденбург регенті ретінде әрекет етті. Герцог Рудольф I 1324 жылдың соңында Бранденбург иеліктерінен өтемақы алған соң бас тартты. Солтүстік Германияда Виттельсбах әулетінің билігін нығайту мақсатымен, 1324 жылы маркграф Людовик Дания королі Кристофер II-нің үлкен қызы Маргаретқа (1305–1340) үйленді. Бірақ Виттельсбахтың Бранденбургтегі билігі халықтың кең қолдауын алмады. 1325 жылы Берлин және Кёльн тұрғындары провист Николаус фон Бернауды өлтіргені үшін екі қала да папаның тыйым салуымен жазаланды. Бұл оқиғадан кейін туған халықтың наразылығы 1328 жылдан бастап Бранденбург пен Померания арасындағы ғасырлар бойы созылған қақтығысты қайта жақтандырды. 1320-жылдардың соңы мен 1330-жылдардың басында Померания герцогтары бірнеше шайқастан кейін Укермарк аймағынан шығып кетуге мәжбүр болды. 1330 жылы олар герцогтігін Бранденбургтың талаптарынан құтылу үшін папалық феод ретінде алды. 1336 жылы Людовик Тевтон орденімен бірге Литваға крест жорығына қатысты, бұл Пиленайда 4000 литвалықтың жаппай өзін-өзі өлтіруіне себеп болды. 1338 жылы олар Виттельсбах маркграфымен бейбіт келісімге келді, ол жоғары билік ету құқығынан бас тартты, бірақ мұрагерлік құқығын сақтап қалды. Бранденбург княздігін феод ретінде алған Людовик 1338 жылы Рейнс декларациясына қол қойды, онда әкесінің Рим папасы Бенедикт XII-нің араласуына қарсы құқықтарын көрсетті. 1340 жылы Людовиктің әйелі Маргареттің інісі Вальдемар IV Дания тағына отыру үшін Холштейн графы Иоанн III-тен қолдау алды. Виттельсбах әулеті Маргареттің өлімінен кейін де Дания сарайымен жақсы қарым-қатынас сақтады. 1342 жылдан бастап маркграф Людовик көбінесе Бавария мен Тирольде тұрды. 1342 жылдың 10 ақпанында ол Виттельсбах әулеті үшін оның иеліктерін алу мақсатымен Тироль графы Маргаретке (Маргарет Маултах) үйленді, бірақ ол бұрынғы күйеуі Люксембург ханзадасы Иоанн Генриден әлі ажыраспаған еді. Маргарет күйеуін бір жыл бұрын Тирольден қуған болатын. Иоанн Генрих Богемия королі Иоанн I-нің ұлы болды, ол 1310 жылы Маргареттің әкесі Генрих Горициялықты Тирольден Богемия королі лауазымынан шеттетуге себепкер болды. Император Людовик IV ғалымдар Уильям Окхэм мен Марсилий Падуанды орта ғасырлардағы алғашқы "азаматтық неке" қорғауға шақырды, бірақ папа Клемент VI олардың екеуін де бірден қауымнан шығарды, ал оқиға туралы хабар Еуропаға тарады. Тироль папаның тыйым салуымен жазаланса да, Бриксен мен Трент епископтары Людовиктің билігіне қарсы болды, бірақ Виттельсбахтар жергілікті ақсүйектерге көптеген жеңілдіктер беріп, олардың қолдауын алды.
Upon his victory at Mühldorf, the king took the occasion to seize the princeless Margraviate of Brandenburg, where the last Ascanian ruler Henry the Child had died without heirs in 1320. Ignoring the claims raised by Henry's Ascanian relative Duke Rudolf I of Saxe Wittenberg, a supporter of his Habsburg rival anyway, he appointed his eldest son Louis margrave in 1323. Still a minor, he remained under tutelage of Count Berthold VII of Henneberg, who acted as a Brandenburg regent. Duke Rudolf I in late 1324 renounced the Brandenburg estates in turn for a compensation. To further strengthen the rule of the Wittelsbach dynasty in Northern Germany, Margrave Louis was married to Margaret (1305–1340), the eldest daughter of King Christopher II of Denmark, in 1324. Nevertheless, the Wittelsbach rule in Brandenburg never earned much popular support. As a consequence of the murder of Provost Nikolaus von Bernau by Berlin and Cölln citizens in 1325, the twin town was punished with a papal interdict. Subsequently, the public unrest led to a resurgence of the centuries long Brandenburg–Pomeranian conflict from 1328 onwards. The Pomeranian dukes had to withdraw from the Uckermark region after a series of battles throughout the late 1320s and early 1330s. In 1330, they took their duchy as a papal fief to circumvent the Brandenburg claims. In 1336, Louis joined the Teutonic Knights on a crusade in Lithuania, indirectly causing the mass suicide of 4,000 Lithuanians at Pilėnai. In 1338, they finally concluded a peace with the Wittelsbach margrave, who renounced his claims on overlordship but maintained the right of succession. Having received the Brandenburg princely territory as a fiefdom, Louis contributed to the 1338 Declaration at Rhense, emphasizing his father's rights against the interference by Pope Benedict XII. In 1340, he and Count John III of Holstein backed Valdemar IV, brother of Louis' wife Margaret, to succeed to the Danish throne. The House of Wittelsbach maintained good relations to the Danish court, even after Margaret's death in the same year. From 1342 onwards, Margrave Louis mainly stayed in Bavaria and Tyrol. On 10 February 1342, he married the Tyrolean countess Margaret (Margarethe Maultasch), in order to acquire her estates for the Wittelsbach family; nevertheless, she was not yet divorced from her previous husband, the Luxembourg prince John Henry. The year before Margaret had expelled her husband from Tyrol. John Henry was a son of King John I of Bohemia, who had deposed Margaret's father, Henry of Gorizia Tyrol as King of Bohemia in 1310. While Emperor Louis IV had the scholars William of Ockham and Marsilius of Padua defend this first "civil marriage" of the Middle Ages, Pope Clement VI, however, immediately excommunicated the couple and the scandal was known across Europe. Though Tyrol was punished with a papal interdict, and the Bishops of Brixen and Trent strongly objected to Louis' rule, the Wittelsbachs were able to gain the support of the local nobles by granting them numerous privileges.
Баварияның герцогы
1347 жылғы қазанда әкесі қайтыс болғаннан кейін Людовик Бавария герцогы болды, сонымен қатар Голландия, Зеландия және Эно графтықтарын, бес бауырларымен бірге иеленді. 1349 жылғы 12 қыркүйекте Бавария және Виттельсбахтердің Төмен елдердегі иеліктері бөлісті: Марграф Людовик пен оның кіші ағалары Людовик VI Римдік және Отто V Бавария Жоғарғы Баварияны алды; ал олардың ағалары Стефан II, Вильгельм I және Альберт I Төменгі Бавария, Голландия және Эноны алды. Әлі де қуғында болған марграф Людовик неміс тәжіне үміткер бола алмады, ал оның жақтастары Мейсен маргравы Фредерик II-ні патшалық атаққа қабылдауға көндіруге тырысты, бірақ ол сайлаушыларының тұрақсыздығына күмәнданып, ұсыныстан бас тартты. Содан кейін Людовик әкесінің одақтасы Англия королі Эдуард III-мен келіссөздер жүргізіп, Маргареттың күйеуі Джон Генридің ағасы, Люксембургтің жаңа королі Карл IV-ке қарсы күресуді көздеді. Эдуард шындығында 1348 жылғы 10 қаңтарда Лахнштейнде сайланды, бірақ төрт айдан кейін тақтан бас тарды. Соңында Виттельсбахтер партиясы 1349 жылы граф Гюнтер фон Шварцбургті анти-король деп жариялады. Гюнтер фон Шварцбургтің патшалығы сәтсіз аяқталғанымен, Людовик V Карл IV-ке қарсы тұруға мүкіндік алды. Ол Виттельсбах әулетінің барлық иеліктерін өліміне дейін сақтап қалды. Алғашқыда Людовик 1347 жылы Тирольге қарсы Карл IV-тің шабуылын сәтті тойтарды. Дания және Помераниямен одақтасып, ол 1348-1350 жылдары "Жалған Вальдемар" атты алаяқтың тудырған көтерілісін басып тастады. Бұл алаяқ өзінің қажына барысында қателесіп өлгендігі туралы жалған мәлімдеме жасаған Бранденбург маргравы Вальдемар болып көрсетті. Бұл адам Люксембург императоры Карл IV және/немесе Аскания әулетінің Анхальт және Саксон тармақтарының құрылған адамы болуы мүмкін. Ол 1348-1350 жылдар аралығында маркграфтыққа ие болды және Карл IV мен Асканиялықтардың әскери қолдауымен маркграф ретінде өзінің билігін жүзеге асырды. Виттельсбахтер Бранденбургтің көп бөлігінен қуылды және тек Ноймарк аймағы мен оған жақын жерлерді ғана бақылады. Осы процесте 1354 жылы Укермарк аймағындағы Бранденбург-Померания шекарасы толыққанды белгіленді. 1356 жылғы Алтын бұйрық бойынша, Виттельсбах әулетінің Пфальц тармағы және Бранденбург маргравы Людовик VI Римдік ғана сайлау құқығына ие болды, бұл Людовик V пен Карл IV арасында жаңа жанжалға себеп болды. Герцог Людовик V Габсбург туыстарымен жақсы қарым-қатынас сақтап, 1352 жылы Австрия герцогы Альберт II-нің Швейцария конфедерациясымен болған дауларын шешуге көмектесті. Людовиктің ұлы Майнхард III 1359 жылғы қыркүйекте герцог Альберт II-нің қызы Австриялық Маргаретқа үйленгенде, Габсбургтер отбасының қолдауымен олар экскоммуникадан босатылды. Людовик 1361 жылғы қыркүйекте Тирольден Мюнхенге жол жүрісінде Зорнедингте (Мюнхенге жақын) кенеттен қайтыс болды. Оның орнына екі жылдан кейін қайтыс болған ұлы Майнхард III отырды, содан кейін анасы Маргарет өзінің Тироль иеліктерін Габсбург герцогы Рудольф IV-ке мұра етіп берді. Людовик V Мюнхендегі Фрауенкирхе шіркеуіне жерленген.
When his father died in October 1347, Louis succeeded him as Duke of Bavaria as well as Count of Holland, Zeeland and Hainaut, together with his five brothers. On 12 September 1349, Bavaria and the Wittelsbach possessions in the Low Countries were partitioned: Margrave Louis and his younger brothers Louis VI the Roman and Otto V the Bavarian received Upper Bavaria; their brothers Stephen II, William I and Albert I received Lower Bavaria, Holland and Hainaut. Still banned, Margrave Louis could not apply for the German crown and his party tried to move the Wettin margrave Frederick II of Meissen to the acceptance of the royal title, however, he mistrusted the inconstancy of his voters and rejected the request. Louis then negotiated with his father's ally King Edward III of England to compete against the new Luxembourg king Charles IV, the elder brother of Margaret's husband John Henry. Edward was indeed elected on 10 January 1348 at Lahnstein, but resigned just four months later. Finally, the Wittelsbach party elected Count Günther von Schwarzburg as anti king in 1349. Louis V successfully resisted Charles IV even though Günther von Schwarzburg's kingship failed. He managed to keep all possessions for the Wittelsbach dynasty until his death. First Louis successfully repulsed an attack of Charles IV against Tyrol in 1347. In alliance with Denmark and Pomerania, he then drove back a revolt in 1348 1350 caused by the conman "False Waldemar," an imposter who pretended to be Waldemar, Margrave of Brandenburg, claiming he had been declared dead erroneously while on a pilgrimage to the Holy Land. Probably a strawman of the Luxembourg emperor Charles IV, and/or the Anhalt and Saxon branches of the House of Ascania, he was invested with the margraviate between 1348 and 1350, and took on his position as a margrave with military support of Charles IV and the Ascanians. The Wittelsbachs were expelled from most of Brandenburg and only controlled the Neumark territory and some adjacent areas. During this process, the Brandenburg Pomeranian border in the Uckermark was finally settled in 1354. With the Golden Bull of 1356, only the Palatinate branch of the Wittelsbach family and Louis VI the Roman as Margrave of Brandenburg were invested with the electoral dignity, which caused a new conflict between Louis V and Charles IV. Duke Louis V maintained good relations with his Habsburg relatives and in 1352 helped arbitrate conflicts of Duke Albert II of Austria with the Swiss Confederacy. When Louis' son Meinhard III married Margaret of Austria, the daughter of Duke Albert II, in September 1359, he and his consort were absolved from their excommunication with the support of the Habsburg family. Louis suddenly died in September 1361 in Zorneding near Munich during a ride from Tyrol to Munich. He was succeeded by his son Meinhard III who died two years later, whereafter his mother Margaret bequeathed her Tyrolean estates to the Habsburg duke Rudolf IV of Austria. Louis V is buried in the Munich Frauenkirche.