Кіріспе

Пьер Морельдің 2004 жылғы француздық әрекет фильмі "District 13" (французша атауы "Banlieue 13" немесе "B13") – Пьер Морельдің режиссерлік жұмысы, ал сценарийін Люк Бессон жазған. Фильмде паркур кеңінен қолданылған, көптеген трюктар сымдарсыз немесе компьютерлік эффектілерсіз орындалған. Осы себепті, кейбір киносыншылар оны тайлық "Ong Bak" фильмімен салыстырды. Дэвид Белл осы оқиғаның басты кейіпкері – Леито рөлін сомдайды. Бұл Тони Д'Амарионың (фильмде K2 рөлін ойнаған) өміріндегі соңғы фильм болды, ол 2005 жылы қайтыс болды. Фильм паркурды пайдалануымен ерекше көзге түседі, әсіресе оның басында.

Сюжет

2010 жылы әлеуметтік проблемалар Париждің кедей аудандарын басып алды. Әсіресе, Banlieue 13, көбінесе B13 деп аталады: екі миллион адам тұратын гетто. B13-ті бақылауға алмайтын билік, бүкіл аумақты биік қабырғамен қоршап, ішіндегі тұрғындарды білімсіз, лайықты тұрмыстық жағдайсыз және полиция қорғауысыз өмір сүруге мәжбүр етті. Полиция бекеттері кіру-шығуды тоқтатып тұрды. Үш жыл өткен соң, ауданда қылмыстық топтар көбейді. Лейто – осындай топтардың мүшесі, ол есірткіні кәрізге тастап, содан кейін есірткіні алуға келген К2 басқаратын топтан қашып құтылады. Топтың басшысы, Таха Бен Махмуд есімді қатыгез адам ашуланып, К2-нің үш адамын өлтіреді, бірақ К2 Лейтоның қарындасы Лоланың әкесін ұстап алуды ұсынады. Лола супермаркетте К2-нің қолына түседі. Лейто оны құтқарып, Таханы полиция бөліміне жеткізеді, бірақ полиция бастығы Лейтоны ұстап алып, олар ауданнан кетіп бара жатыр, қылмыскерлерге қарсы тұруға ниеттері жоқ дейді. Таха Лоламен бірге кетеді. Бастық кешірім сұрағанына қарамастан, Лейто оның сылтауларына ашуланып, оның мойнын сындырып өлтіреді. Алты айдан кейін, жасырын агент Дэмиен Томасо Париждегі жер асты казиносында (Карлос Монтойя басқарады) сәтті операция өткізеді, казино күзетшілерін жеке өзі таңсыққа түсіріп немесе атып өлтіріп, казино басшысын ұстайды. Оның келесі тапсырмасын үкіметтік шенеунік Крюгер береді. Таханың тобы ядролық жүктен бомбаны алып, оны қасақана іске қосады, осылайша ауданды жоюға 24 сағат қалды. Тұтқын ретінде Дэмиен ауданға кіріп, бомбаны деактивациялауға тырысады. Лейто бірден Дэмиеннің жасырынған қалпын аңдап біледі, бірақ екеуі де Лейтоның қарындасын құтқару үшін бірлесіп жұмыс істеуге мәжбүр болады. Олар бомбаның Парижге бағытталған зымыран ұшыру платформасына орнатылғанын және Лоланың қолына кісен салынғанын анықтайды. Таха бомбаны деактивациялау үшін үлкен сома талап етеді, бірақ үкімет одан бас тартады. Дэмиен оларға Таханың банк шоттарының кодтарын бергеннен кейін, олар оның барлық ақшасын таусылып бітеді. Лейто мен Дэмиен қашып жетеді. K2 және оның адамдары Таха оларға төлей алмайтынын түсініп, оның ықпалынан босады. Таха соңғы рет К2-ге бұйрық беруге тырысады, бірақ К2, Таханың қатыгездігіне шыдамы жетпей, бұрынғы басшысына қарсы шығып, оның адамына Таханы атып өлтіруге рұқсат береді. K2 банданы басқарып, Лейто мен Дэмиенді іздейді. Қуып жете алғаннан кейін, K2 Лейто мен Дэмиенді ұстап алады, бірақ соғыс тоқтатып, оларға бомбаны деактивациялауға мүмкіндік береді. Лейто мен Дэмиен бомбаға жетеді, бірақ Таха олардың жолына Йети есімді алып адамды қойып, бомбаны күзетуді тапсырады. Олар Йетиді жеңгеннен кейін, Дэмиен Крюгерге деактивация кодын алу үшін қоңырау шалады. Крюгердің "бомба дәл сол жерде ме?" деп сұрағанын естіп, кодтың соңғы әріптерінде "B13" дегенді танығаннан кейін, Лейто үкімет оларды алдап отырғанын және кодтың бомбаны деактивацияламастан жарылысқа әкелетінін түсінеді. Дэмиен үкімет оны тұзаққа түсіргеніне сенгісі келмейді және Лейтомен күреседі, өйткені ол бомбаны деактивациялау үшін дұрыс іс жасап жатқанына сенімді, бірақ Лола Дэмиенді бомба таймері біткенше ұстап тұрады. Бомба жарылмайды, Лейтоның дұрыс екенін дәлелдейді. K2 және оның бандасы Лейто мен Дэмиенге ауданнан кетуге рұқсат береді. Екеуі бомбамен үкіметтік ғимаратына оралып, Крюгерді B13-ті жарылтуды жоспарлағанын мойындауға мәжбүрлейді, бұл оқиғаны камераға түсіріп, бүкіл елге таратылады. Жақын арада үкімет B13-ке мектептер мен полицияны қайтаруға және қабырғаны бұзуға уәде береді. Лейто мен Дэмиен достасқан күйде кетеді, ал Лола Дэмиенге сүйісқандықпен B13-ке келуге шақырады.

Қабылдау

13-аудан Франциядан тыс жерлерде көбінесе жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында 116 пікір негізінде 80% рейтингке ие болды. Сайттың сын тұжырымы: "Тоқтаусыз қызықты саяхат, B13-ауданның көңілді әрекеттері кез келген сюжеттік кемшіліктерді толық өтемелейді". Metacritic сайтында 28 сыншының пікірі бойынша 100 балдық жүйеде 70 бал алды, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлер" екенін көрсетеді. Франциядағы пікірлер аздап еңкейді. Француз сыншылары ең көп талқылаған мәселелер – «Нью-Йорктен қашу» және «Онг Бак» фильмдерімен ұқсастық, сондай-ақ сюжеттің бетке жықпайтындығы болды. Variety басылымынан Лиза Несселсон бұл ұқсастықты атап өтті, бірақ «шапшаңдық, шебер хореография және бірнеше дұрыс айтылған сөздер» арқасында «бұл көрінбейді» деді және оны «шапшаң, ақымақ қызыл» деп сипаттады. The New York Times газетінің Нейтан Ли режиссер «осы дөңгелекті қайтадан ойлап таппады, бірақ оны керемет шеберлікпен айналдырады» деп жазды. Басқа сыншылар да фильмнің әрекеттері мен каскадтық жұмысын жоғары бағалады. The Hollywood Reporter журналынан Фрэнк Шек: «Көптеген стандарттар бойынша, B13-аудан – француз тіліндегі тамаша жазғы әрекет фильмі. Бірақ оны ерекше ететін нәрсе – паркурдің негізін қалаушы Белль мен оның әріптесі Сирил Раффаэллинің керемет және динамикалық әрекеттері». The Boston Globe газетінен Уэсли Моррис: «Каскадтық жұмыстары сияқты, фильм де өте белсенді және абсолютті сенімділіктің күшті көрінісі. Осы жазда кинотеатрда осыдан артық қызығуға күмәнім жоқ».

Жалғасы

Бастапқыда Banlieue 14 деп аталған жалғастықтың түсірілімі 2008 жылдың тамызында Сербияның Белград қаласында басталды және 2008 жылдың қазанына дейін жалғасты. Дэвид Белль және Сирил Раффаелли екеуі де Лейто мен Дамиен рөлдерін қайта ойнады. Люк Бессон бұл фильмнің өндірісін жүзеге асырып, сценарийін жазды. Жалғастықтың атауы пост-продакшн кезеңінде ресми түрде "Округ 13: Ультиматум" деп өзгертілді. Францияда ол 2009 жылдың 18 ақпанында, ал Ұлыбританияда 2009 жылдың 2 қазанында көрсетілді.

Қайта жасау

"Брик Мэншнз" – фильмнің ағылшын тіліндегі жаңа түсірілімі. Оқиғасы Детройт қаласында өтеді, ал 2010 жылы EuropaCorp компаниясы оның дайындық жұмыстарын бастады. 2014 жылдың сәуір айында шыққан бұл фильмде Пол Уокер Дэмиен рөлінде ойнаса, Дэвид Белл түпнұсқа фильмдегі рөлін қайта орындады, ал рэпер RZA банда басшысы рөлінде көрінеді. Бұл Пол Уокердің 2013 жылдың қараша айында қаза болғанға дейін аяқтаған соңғы фильмі.