Кіріспе

Yandusaurus - Қытайдан табылған, Батония дәуіріне (жүрраның ортасы, шамамен 168-162 миллион жыл бұрын) жататын, шөппен қоректенетін, неорнитисхиан динозаврлар туысы.

Ашылуы және атауы

1973 жылдың қаңтар айында Сычуань провинциясындағы Зигонг қаласындағы Тұз өнеркәсібі мұражайына Хунхэ бөгетінің жанындағы Цзидангтағы компостермен жүргізілген құрылыс жұмыстары кезінде динозавр қаңқасының кездейсоқ түрде өңделгені туралы хабарлама келіп түсті. Мұражай командасы ауыр зақымдалған қалдықтардың бір бөлігін құтқаруға үлкерді. Аудандағы жергілікті тұрғындар бұл жануарды бастапқыда «Юбазавр» немесе «Хунгезавр» деп атаса, 1979 жылы Пекин профессоры Хэ Синьлу оны «Яндузавр хонгеенсис» түрінің типтік өкілі деп атап, сипаттады. Туыс атауы Зигонгтың ежелгі атауы – Яндюден алынған. Бұл атау «тұз» деген мағына беретін «янь» және «астана» деген мағына беретін «ду» сөздерінің қысқартылған түрі. Бұл Зигонгтың тарихи тұрғыдан Қытайдағы тұз өндірудің маңызды орталығы болғандығымен байланысты. Осылайша, Яндузавр да тұз мұражайымен байланысты. Түрлік атауы Хунхэ өзеніне сілтеме жасайды. GCC V20501 нөмірімен тіркелген голотип үлгісі Төменгі Шаксимао формациясының қабатынан қазылып алынған. Ол бас сүйегі бар жартылай қаңқадан тұрады. Дененің көптеген бөліктерінің элементтері – бас сүйек, омыртқа жотасы, иық белдеуі, алдыңғы және артқы аяқтары сақталған, бірақ олардың барлығы өте шектеулі және/немесе зақымдалған. Төменгі жақ сүйектері, жамбас сүйектері және құйрықтың ұшы машинамен толығымен жойылған болуы мүмкін. 1983 жылы Хэ мен Цай Кайцзи екінші түрді – Яндузавр мультиденсті анықтады, ол екі толық қаңқа және тоғыз жартылай қаңқа бойынша белгілі. 1992 жылы Гуанчжао Пэн оны Агилизавр туысына А. мультиденс ретінде қайта жіктеді. 1996 жылы Грегори С. Пол оны Othnielia multidens деп атады. 2005 жылы Пол Барретт және авторлар тобы оны жеке туысқа – Hexinlusaurus-қа жатқызды.

Сипаттама

Екі аяқты, жылдам қозғалатын Яндазаврдың әр аяғында төрт саусағы, ал әр қолында бес саусағы болған. Иілген сүйектері үлкен көздерін көрсетеді. Қытай зерттеушілері Будда мүсіндерінің саусақтарына ұқсас, тік, параллель жоталармен ерекшеленетін тістерінің ішкі жағы қатты тозып, өте асимметриялық болған. Жоғарғы жақ сүйегіндегі он бес тіс ортасында ең ірі болып, бірін-бірі жауып тұрған.

Филогения

Яндазаврды Хе Гипсилофодонтидтер тұқымдасына жатқызды.