Кіріспе

Құрып кеткен динозаврлар туысы

Xiaosaurus ("таң қызылы бақасы", /ʃ//aʊ/'s//ɔː//r//ə//s/) – шамамен 169-163,5 миллион жыл бұрын орта юра кезеңінде өмір сүрген шағын шөп жейтін динозаврлар туысы. Xiaosaurus қазіргі Қытайдың Сычуань алқабында мекендеген.

Ашылуы және атауы

1979 және 1980 жылдары Сычуань провинциясындағы Дашанпу маңындағы қазба жұмыстары кезінде шағын шөпқоректі динозаврдың екі экземпляры табылды. 1983 жылы Донг Цзиминг пен Тан Цзилу бұл қазбаларды Xiaosaurus dashanpensis түріне жатқызды. Туыс атауы қытай тіліндегі xiáo, 曉, "таң" сөзінен шығарылған, бұл қазбаның жасына сілтеме. Көрсеткіш атауы Даншанпуға байланысты. IVPP V6730A голотипі төменгі Xiashaximiao формациясынан табылған, оның жасы нақты белгісіз: Бажок және Батон-Каллов кезеңдері ұсынылған. Ол бір тісі бар жақ сүйегінің бөлігін, екі мойын омыртқасын, төрт құйрық омыртқасын, бір жамбас сүйегін, сол жамбас сүйегінің жартысын және толық оң артқы аяқты қамтиды. IVPP V6730B паратипі – екінші жартылай қаңқа, оның құрамында оң жамбас сүйегі, арқа омыртқасы, екі сакраль омыртқасы, фаланга, қабырға және екі тіс бар. 1992 жылы Пэн Гуанжао He & Cai 1983 (қазір Hexinlusaurus) Агилизаврының Xiaosaurus екінші түрі – Xiaosaurus multidens деп атады, бірақ бұл атау қабылданбады.

Сипаттама

Ксяозавр шамамен бір метр ұзындығы бар кішкентай, екі аяқпен жүретін жануар болған. Жамбас сүйегі ұзын.

Жіктеу

Қалдықтар тым фрагментті болғандықтан, туысты анықтау қиын. Сипаттаушылар оны Fabrosauridae және Hypsilophodontidae тұқымдарына жатқызды, Лесотозавр мен Гипсилофодон арасындағы эволюциялық байланыс деп есептеді. Ксиаозавр кейде күмәнді атау (nomen dubium) және белгісіз туыстық байланысқа ие орнитосхиан ретінде қарастырылды, мүмкін базальды керапод немесе маргиноцефалия. Алайда, Пол Барретт және авторлар тобы 2005 жылы оны шартты түрде жарамды деп қорытындылады, себебі ол бірегей туынды белгіге немесе аутапоморфияға ие: ортасынан (алдыңғы жағынан қарағанда) түзу иық сүйегі.