Кіріспе

Жапон тіліндегі термин, "нақты орын" деген мағына береді. Жапон сөзі.

Genba (現場) – жапон тілінде "нақты орын" деген мағына беретін термин. Жапон детективтері қылмыс орнын генба деп атайды, ал жапон тележурналистері өздерін генбадан хабар тарататындарын айтады. Бизнесте генба – құндылық құрылатын орын; өндірісте генба – зауыттың өндірістік алаңы. Бұл кез келген "орналасқан жер" болуы мүмкін, мысалы, құрылыс алаңы, сату алаңы немесе қызмет көрсетушінің тікелей клиентпен байланысатын жері. Жүйелі өндірісте генба идеясы – проблемалар көзбен көрінетін, ал ең жақсы жақсарту идеялары генбаға бару арқылы туындайды. Гемба серуені, жүріп басқаруға (MBWA) ұқсас, басшылықты алдыңғы қатарға алып барып, генба кайзенді, яғни практикалық цехты жақсартудың жолдары мен мүмкіндіктерін іздеуге бағытталған әрекет. MBWA-дан ерекшелігі, "гемба серуендері" кездейсоқ емес, нақты мақсат, белгілі жиілік және құрылыммен жүзеге асырылады. Глен Мазур бұл терминді Сапалық Функционалдық Жерлестіруге (QFD, өндіріс басталмаған жаңа өнімдерге арналған сапа жүйесі) енгізіп, оны клиенттің жұмыс орны немесе өмір салты ретінде түсіндірді. Аталған идея бойынша, клиентке бағытталған болу үшін, клиенттің проблемалары мен мүмкіндіктерін түсіну үшін оның генбасына барып, барлық сезімдеріңізді пайдаланып деректерді жинап, өңдеуіңіз керек.

Гемба жүрісі

Гемба (әлде, "Walkie Lookie") жүрісі – нақты процесті көру, жұмысты түсіну, сұрақтар қою және үйрену әрекетін білдіреді. Бұл сондай-ақ Lean басқару философиясының негізгі бөлігі ретінде танымал. "Тойота" компаниясының басшысы Тайичи Оно Гемба жүрісінің тұжырымдамасын жасады. Гемба жүрісі – қызметкерлерге күнделікті міндеттерінен уақыт босатып, жұмыс орнындағы процестерді аралап, пайдасыздықтарды анықтау мүмкіндігін береді. Гемба жүрісінің мақсаты – нәтижелерді қарау немесе беткей пікірлер білдіру емес, құндылық ағыны мен оның проблемаларын түсіну. Генчи Генбуцу немесе "Барып көр, қарап біл" дегенмен бірге, Гемба жүрісі 5 Lean басшылық қағидасының бірі болып табылады, және Lean көшбасшылары оны күнделікті талпыныс етуі керек. Гемба жүрісі – басшылықты алдыңғы қатарға шығарып, қалдықтарды іздеуге және гемба-кайзен, яғни практикалық цехтік жақсартуды іске асыруға мүмкіндік беретін іс-шара. Басшылар аптасына 45-60 минуттан немесе екі апта сайын Lean тәлімгерімен немесе Сенсеймен алты айдан бір жылға дейін Гемба жүрісі жасауды күтуі керек. Одан кейін олар өздігінен Гемба жүрісін жүзеге асыруы тиіс. Гемба жүрісі Lean процестерінің қатаң сақталуын қамтамасыз ету үшін өте маңызды, бұл барлық басшылық лауазымдарға сіңірілген Lean қолдау ролінің бір бөлігі. Кино түсірілімінде Гемба – студия құрудың орнына нақты орын немесе сценарийде сахна түсіруді білдіреді.

Ұқсастықтар

"Гембаға бару" немесе одан да дұрысы, жапон тіліндегі "генчи генбуцу" термині де, жүріп-тұру арқылы басқаруға ұқсас деп есептеледі. Бұл әдіс Фредерик Уинслоу Тейлордың уақыт пен қозғалыс туралы зерттеулеріне, тіпті жақындағы контексттік сараптама мен Контекстуалды жобалау әдістеріне өте ұқсас. Олар жұмыс процесін оның өзінің ортасында зерттеуге негізделген, соның нәтижесінде жобаға қатысты процестер мен өнімдер туралы маңызды түсініктерге қол жеткізеді.

Айырмашылықтар

Тайичи Оно "гембаға баруға" назар салмағанда, В. Эдвардс Деминг жүйеге қарау қажеттігін айтты, бұл көбінесе "Жүйе тұрғысынан қаралатын өндіріс" деп аталады. Демингтің жүйе моделі жеткізушілерден бастап, бүкіл ұйымды, содан кейін тұтынушыларға дейін қамтиды және тұтынушылардың кері байланысы арқылы айналып өтеді. Демингтің 1950 жылы Жапонияға жасаған танымал сапары кезінде алғаш рет ұсынған кері байланыс циклы, жүйеде үздіксіз жақсарту мүмкіндіктерін зерттеу үшін өте маңызды. "Құндылық ағыны картасы" сияқты, қалыпты өндіріспен байланысты қолданылатын модельдер жеткізушілерді және тұтынушыларды қамтымайды, сондай-ақ жүйені үздіксіз жақсартуға бағытталған кері байланыс циклін де қамтымайды.

Білім экономикасының жұмыс қолдануы

Физикалық өнімдердің немесе оларды өңдейтін машиналардың болмауына байланысты, білімге негізделген жұмыс, мысалы, ғылыми зерттеулер, бағдарламалық құралдарды әзірлеу немесе мәтін жазу, әдетте "Гемба" тәжірибесімен байланыстырылмайды. Бірақ Тайичи Ононың "Жүйелі басқару" жобаларын басқаруға тигізген әсері және кейіннен өндірістік Канбанның АТ үшін Канбанға айналуын ескере отырып, бағдарламалық құралдар командаларының визуалды Scrum және Канбан тақталарын өздерінің "Гембасы" деп атауы жиі кездеседі. Код репозиторийлерде басқарылатындықтан, әрбір тапсырманың күйі және жоспарланған әзірлемелер тек осы жұмыс ағынын басқару тақталарында ғана көрініс береді.