Кіріспе
Париждегі тарихи университет ғимараты, Франция.
The name Sorbonne (French: La Sorbonne; /s//ɔːr/'/b//ɒ//n/ sorBON, /USalso//s//ɔːr/'/b//ɔː//n/ sorBAWN, sɔʁbɔn) is commonly used to refer to the historic University of Paris in Paris, France or one of its successor institutions (see below). It is also the name of a building in the Latin Quarter of Paris which from 1253 onwards housed the College of Sorbonne, part of one of the first universities in the Western world, later renamed University of Paris and commonly known as "the Sorbonne". Today, it continues to house the successor universities of the University of Paris, such as :
Panthéon Sorbonne University,
Sorbonne University,
Sorbonne Nouvelle University,
as well as the Chancellerie des universités de Paris [fr]. Sorbonne University is also now the university resulting from the merger on 1 January 2018 of UPMC (Paris VI) and Paris Sorbonne University (Paris IV).
"Сорбонна" атауы (фр. La Sorbonne; /s//ɔːr/'/b//ɒ//n/ sorBON, /USalso//s//ɔːr/'/b//ɔː//n/ sorBAWN, sɔʁbɔn) көбінесе Париждегі тарихи Париж университетіне немесе оның мұрагерлік мекемелерінің біріне (төменде қараңыз) сіңіріледі. Бұл сонымен қатар Париждің Латын кварталында орналасқан ғимараттың атауы, 1253 жылдан бастап Батыс әлеміндегі ең алғашқы университеттердің бірі – Сорбонна колледжі осы ғимаратта орналасқан, кейіннен Париж университеті деп аталды және "Сорбонна" деп белгілі болды. Бүгінде бұл ғимарат Париж университетінің мұрагерлеріне: Пантеон-Сорбонна университетіне, Сорбонна университетіне, Сорбонна Новель университетіне, сондай-ақ Париж университеттерінің канцлериясына [fr] үй иесі болып табылады. Сорбонна университеті – 2018 жылдың 1 қаңтарында UPMC (Париж VI) және Париж Сорбонна университеті (Париж IV) бірігу нәтижесінде құрылған университет.
The name Sorbonne (French: La Sorbonne; /s//ɔːr/'/b//ɒ//n/ sorBON, /USalso//s//ɔːr/'/b//ɔː//n/ sorBAWN, sɔʁbɔn) is commonly used to refer to the historic University of Paris in Paris, France or one of its successor institutions (see below). It is also the name of a building in the Latin Quarter of Paris which from 1253 onwards housed the College of Sorbonne, part of one of the first universities in the Western world, later renamed University of Paris and commonly known as "the Sorbonne". Today, it continues to house the successor universities of the University of Paris, such as :
Panthéon Sorbonne University,
Sorbonne University,
Sorbonne Nouvelle University,
as well as the Chancellerie des universités de Paris [fr]. Sorbonne University is also now the university resulting from the merger on 1 January 2018 of UPMC (Paris VI) and Paris Sorbonne University (Paris IV).
Сорбонна колледжі
Колледж 1253 жылы Роберт де Сорбон құрды. Франция королі Людовик IX 1257 жылы оның құрылуын бекітті. Ол Париж университетінің ең алғашқы маңызды колледждерінің бірі болды. Кітапханада алғаш рет кітаптар тақырыбы бойынша әліпбилік тәртіппен орналастырылды. Университет колледжден шамамен бір ғасыр бұрын пайда болған, ал кішкентай колледждер 12-шы ғасырдың соңында құрыла бастады. 16-шы ғасырда Сорбонна католиктер мен протестанттар арасындағы зияткерлік күреске қатысты. Университет католик консервативтік көзқарастардың маңызды бекінісі болды және король Франциск I-нің француз протестанттарына көрсеткен шартты төзімділік саясатына қарсы күресті жүргізді, тек 1533 жылы университет қысқа мерзімге протестанттардың бақылауына өтті. Сорбонна католик шіркеуімен бірлесіп, 1544 және 1556 жылдар аралығында 500 баспа түрін дінсіз деп жариялады. Колледж де Сорбонна Франция революциясы кезінде жабылып, 1808 жылы Наполеонмен қайта ашылды және 1882 жылы түпкілікті жабылды. Бұл Франция революциясына дейін болған Париж университетінің көптеген колледждерінің бірі ғана еді. Хастингс Рашдаллдың "Орта ғасырлардағы Еуропа университеттері" (1895) атты еңбегі, бұл тақырып бойынша әлі де стандартты анықтама болып табылады, орта ғасырлардан бастап университеттің 70-ке жуық колледжін тізімдейді; олардың кейбіреулері аз ғана уақыт өмір сүрді және орта ғасырдың соңына дейін жоғалып кетті, ал басқалары, мысалы, Collège des Quatre Nations сияқты, ерте заманада құрылды.
Париж діни факультеті
Уақыт өте келе, колледж теологиялық зерттеулер үшін басты француз мекемесіне айналды және «Сорбонна» атауы, университеттің көптеген колледждерінің бірі болғанына қарамастан, Париж теология факультетінің синонимі ретінде жиі қолданылатын болды.
1968 жылдың мамыр айы
Париж университетінің Нантердегі студенттері мен билік өкілдері арасындағы айлар бойы созылған қақтығыстардан кейін, әкімшілік 1968 жылдың 2 мамырында бұл университетті жапты. Париждегі Сорбонна университетінің студенттері 3 мамырда Нантердегі бірнеше студенттің жабылуына және шығарылып кетуіне қаулыны білдіріп, наразылық танытты. 6 мамырда Ұлттық студенттер одағы, Франция студенттер одағы (UNEF) – бүгінгі күнге дейін Франциядағы ең ірі студенттер одағы – және университет оқытушыларының одағы полицияның Сорбоннаға басып кіруіне қарсы наразылық білдіру үшін шеру ұйымдастырды. 20 мыңнан астам студент, оқытушы және басқа да қолдау білдірушілер полициямен қоршалып тұрған Сорбоннаға қарай бет алды, шерушілер жақындағанда полиция шабуыл жасады. Халық тарап кеткен соң, кейбіреулері қолдарындағы бар заттардан баррикадалар жасаса, енді біреулері тас лақтырып, полицияны уақытша кері шегінуге мәжбүр етті. Полиция жас көзбен шашыратып, халыққа тағы да шабуыл жасады. Жүздеген студенттер қамауға алынды. 10 мамыр "Баррикадалар түні" (Nuit des barricades de Mai 68 [fr]) деп танылды, онда студенттер машиналар, ағаштар және төбе тастарды пайдаланып Латын кварталының көшелерін жапты. Студенттер мен тәртіп сақшылары арасында, әсіресе Гей-Люссак көшесінде қатыгез көшедегі шайқастар болды. Келесі күні таңертең шайқастар тоқтағанда, Дэниел Кох Бендит радио арқылы жалпы ереуілге шақыру жасады. 13 мамыр, дүйсенбі күні, бір миллионнан астам жұмысшы ереуілге шықты, ал студенттер Сорбоннаны "халыққа ашық" деп жариялады. Келіссөздер нәтижесіз аяқталды, студенттер үкімет мектептерді қайта ашуға келіскен деген жалған хабарды естіп, кампустарға оралды, бірақ мектептерді әлі де полиция басып алып жатқанын көрді. Сорбонна қайта ашылғанда студенттер оны басып алып, тәуелсіз "Халық университеті" деп жариялады. Келесі апталарда Парижде және басқа жерлерде шамамен 401 халықтық әрекет комитеті құрылды, олар үкіметке және француз қоғамына қарсы наразылықтарды, соның ішінде Сорбоннаның оккупациялық комитетіне қатысты шағымдарды тіркеді.
Қазіргі жағдай
1970 жылы Париж университеті он үш университеттерге бөлінді, оларды бірлескен ректорат, Chancellerie des universités de Paris [fr] басқарды, кеңселері Сорбонна ғимаратында орналасқан. Олардың кейбіреулері Сорбоннаның тарихи ғимаратындағы құрылыстарын сақтап келді: бастапқыда Париж 1 (Пантеон-Сорбонна), Париж 3 (Сорбонна Новль), Париж 4 (Париж Сорбонна), Париж 5 (Париж Декарт) және Париж 7 (Париж Дидро) университеттері. Бүгінде Париж 4 Париж 6 университетімен бірігіп, Сорбонна университетін құрды, ал Париж 5 Париж 7 университетімен бірігіп, Париж-Сите университетін құрды. Бұл ғимаратта сонымен қатар École Nationale des Chartes (2014 жылға дейін), École pratique des hautes études, Сорбоннаның француз тілі мен мәдениеті курсы және Сорбонна кітапханасы да орналасқан. Сорбонна капелласы 1887 жылы Францияның тарихи ескерткіші деп жарияланды. Амфитеатр (Le Grand Amphithéâtre) және ғимараттың барлық кешені (фасадтары мен шатырлары) 1975 жылы ескерткіштер тізіміне енді.
1990 жылдан кейінгі брендтер мен бірігулер
Жоғары құнды бренд болғанына қарамастан, Сорбонна университеттері өз атауларын 1990 жылға дейін сауда белгісі ретінде тіркемеді. Келесі жылдары олар серіктестіктер құрып, жобаларды және байланысты институттарды Сорбонна атауымен біріктірді, кейде атаудың қолданылуы және меншігіне байланысты даулар туғызды. 1968 жылдан кейін шамамен 30 жыл өткен соң, олардың ешқайсысы өз атауын сауда белгісі ретінде тіркемеді. Бірінші болып Париж 4 Париж Сорбонна университеті 1996 жылы «Université de Paris Sorbonne» атауын сауда белгісі ретінде тіркеді, одан кейін келесі он жылда жаңартылған логотиптерді тіркеді. Одан кейін Sorbonne Nouvelle және Panthéon Sorbonne. 2007 жылы Париж 4 «La Sorbonne» брендін де сауда белгісі ретінде тіркеді. 2006 жылы Абу-Даби билігіне Sorbonne брендін Таяу Шығыс аймағының барлық бөлігінде пайдалануға рұқсат берді; «Sorbonne Abu Dhabi» логотипі 2007 жылы сауда белгісі ретінде тіркелді. Бұл соңғы қадам басқа Сорбонна университеттерімен дағдарыс туғызды, нәтижесінде француз билігі араласуға мәжбүр болды.
Париж-Сити
Париж 3 (Сорбонна Новль), Париж 5 (Париж Декарт), Париж 7 (Париж Дидро) және Париж 13 (Париж Норд) университеттері 2019 жылы аяқталуға тиіс бірігуді жоспарлады. 2016 жылы Париж 13 жобадан шығып кетті, ал келесі жылы Париж 3 де жобадан бас тартты. 2019 жылы Париж 5 және Париж 7 бірігуді жүзеге асырды. Жоба бастапқыда "Université Sorbonne Paris Cité" деп аталды, бірақ университеттерден шығулардың нәтижесінде тіркелген атауы "Université de Paris" (Париж университеті) болды. "Université de la Sorbonne" атауына байланысты туындаған дауға ұқсас себептермен Париж 2 университеті (Пантеон Ассас) "Université de Paris" атауын пайдалануға тыйым салу үшін сотқа шағымданып арыз берді. Сот (Conseil d'Etat) "Université de Paris" деп атау бұрынғы университеттің жалғыз мұрагері екенін қате көрсетуі мүмкін деп салып, атауды өзгертуді бұйырды. Сот шешімінен кейін қабылданған атау Université Paris Cité болды.
Сорбонна-Ассас
Париж 2 университеті (Пантеон Ассас) 2007 жылы «Université Sorbonne Assas» және 2013 жылы «Sorbonne Assas» тауар таңбаларын тіркеді.
Париж-Сорбонна
2019 жылы Париж 13 Париж Норд университеті Сорбонна Париж Норд деп атауын өзгертті.
Альянс Сорбонна Париж Сите
2020 жылы Париж Сите университеті мен басқа жоғары оқу орындары, оның ішінде Сорбонна Париж Норд университеті арасында ынтымақтастық туралы келісім қабылданды. Сорбонна Нувель бастапқыда қатысушы болды, бірақ Пантеон Сорбоннамен жасалған басқа ынтымақтастық бағдарламасына көшті.
Сорбонналық одақ
Сондай-ақ 2020 жылы жасалған осы ынтымақтастық келісіміне Пантеон-Сорбонна және Сорбонна-Новель университеттері кіреді.